اولتیماتوم کابل و تغییر مسیر تجارت:
اولتیماتوم افغانستان: ملا عبدالغنی برادر، معاون نخستوزیر طالبان در امور اقتصادی، به تجار افغان دستور داد تا قراردادهای خود را ظرف سه ماه تسویه کرده و مسیرها و بازارهای جدیدی را برای تجارت خود جستجو کنند. او شرط بازگشایی مسیرها توسط پاکستان را “تضمینهای قاطع و معتبر” برای مسدود نشدن مجدد در آینده اعلام کرد.
بندر چابهار ایران: افغانستان به طور فزایندهای در حال استفاده از تخفیفهای تعرفهای و تسهیلات بندر چابهار ایران است تا مسیر حملونقل کالا به هند را از طریق پاکستان منحرف کند و وابستگی خود را کاهش دهد.
افزایش تجارت با ایران: سخنگوی وزارت بازرگانی افغانستان اعلام کرد که در شش ماه گذشته، تجارت با ایران به ۱.۶ میلیارد دلار رسیده که بالاتر از ۱.۱ میلیارد دلار با پاکستان بوده است.
تسهیلات ایران: ایران در چابهار ۳۰٪ تخفیف در تعرفههای بندری، ۷۵٪ تخفیف در هزینههای انبارداری و ۵۵٪ تخفیف در هزینههای پهلوگیری به محمولههای افغانستانی ارائه کرده است.
پیامدهای اقتصادی برای پاکستان:
خسارت بازار: مقامات پاکستانی میگویند پاکستان از زمان روی کار آمدن طالبان، بیش از ۶۵٪ از بازار افغانستان را به دلیل “سیاستهای تجاری خصمانه” ناشی از مسائل امنیتی، به ایران، کشورهای آسیای میانه، ترکیه و حتی هند از دست داده است.
فاجعه خیبر پختونخوا (KP): در حالی که تأثیر کلی تعلیق تجارت بر کل صادرات پاکستان ممکن است در کوتاهمدت ناچیز باشد (۰.۵٪ یا ۱۵۰-۱۶۹ میلیون دلار در سه ماه)، اما عواقب آن برای ایالت خیبر پختونخوا فاجعهبار است.
۹۰٪ تعطیلی صنایع: برآورد شده که ۹۰٪ از صنایع در خیبر پختونخوا ممکن است تعطیل شوند، زیرا این واحدها برای رقابت در بازار داخلی ضعیف هستند و به شدت به بازار افغانستان وابستهاند.
خسارت ملی: این تعطیلی نه تنها باعث بیکاری گسترده میشود (بویژه در مناطق قبیلهای ادغامشده که ۹۵٪ معیشت به این تجارت وابسته است)، بلکه ضرر سالانه ۱.۲ تا ۱.۳ میلیارد دلاری صادرات و توقف درآمد مالیاتی روزانه حدود ۳۰۰ میلیون روپیه را برای دولت مرکزی به همراه دارد.
زمینه اصلی تنش:
اختلافات امنیتی: این بنبست کنونی پس از آن رخ داد که مذاکرات صلح در دوحه و استانبول شکست خورد. این شکست عمدتاً به دلیل امتناع طالبان از مهار گروههای شبهنظامی متمرکز بر پاکستان است که از خاک افغانستان عملیات انجام میدهند.
اولویت امنیت: مرز از ۱۱ اکتبر بسته شده و پاکستان بر موضع “اول امنیت، بعد تجارت” اصرار دارد؛ اما تجار میگویند مرزهای مکرر بسته، باعث شده است تا ایران و آسیای میانه سهم بزرگی از بازار افغانستان را از پاکستان بگیرند.
