مقامات طالبان اعلام کردند که به دلیل بسته شدن‌های مکرر و اختلال در مرزهای پاکستان، افغانستان که کشوری محصور در خشکی است، تجارت خود را بیشتر از طریق بندر چابهار ایران انجام دهد.

 جزئیات تغییر استراتژی:

جهش در تجارت با ایران: 

عبدالسلام جواد آخوندزاده، سخنگوی وزارت بازرگانی طالبان، اعلام کرد که حجم تجارت با ایران در شش ماه گذشته به ۱.۶ میلیارد دلار رسیده و از مبادلات ۱.۱ میلیارد دلاری با پاکستان پیشی گرفته است.

سیاست رسمی:

 تغییر مسیر به چابهار اکنون به یک سیاست رسمی افغانستان تبدیل شده است.

ضرب‌الاجل:

 ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی نخست‌وزیر طالبان، به تجار سه ماه مهلت داده است تا قراردادهای خود را در پاکستان تسویه کرده و به مسیرهای جایگزین روی بیاورند.

 مشوق‌های چابهار:

مقامات طالبان، مشوق‌های ارائه شده از سوی ایران را عامل این تغییر می‌دانند:

۳۰٪ تخفیف در تعرفه‌های بندری.

۷۵٪ تخفیف در هزینه‌های انبارداری.

۵۵٪ تخفیف در هزینه‌های پهلوگیری کشتی‌ها.

نصب تجهیزات به‌روز و اسکنرهای اشعه ایکس توسط ایران برای کاهش تأخیر.

اتهام به پاکستان و واکنش‌ها:

اتهام طالبان: 

ملا برادر، اسلام‌آباد را به استفاده از “مسائل تجاری به عنوان اهرم سیاسی” متهم کرده و دستور توقف ترخیص داروهای پاکستانی را به دلیل «کیفیت پایین» صادر کرده است.

واکنش پاکستان: 

خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، این تصمیم را کم‌اهمیت جلوه داد و گفت: «افغانستان می‌تواند از هر بندر یا کشوری برای تجارت استفاده کند» و این تصمیم آسیبی به اقتصاد اسلام‌آباد نخواهد زد.

پیوند استراتژیک هند:

هند که ترمینال‌های کلیدی در چابهار را اداره می‌کند، این بندر را به عنوان یک پیوند استراتژیک حیاتی با افغانستان و آسیای مرکزی می‌بیند.

ایالات متحده ماه گذشته به دهلی نو معافیت شش ماهه از تحریم‌ها برای ادامه مدیریت چابهار اعطا کرد.

جمع‌بندی: 

این تغییر مسیر، که در بحبوحه تنش‌های شدید امنیتی و مرزی با پاکستان رخ می‌دهد، نشان‌دهنده تلاش کابل برای کاهش وابستگی و استفاده از فرصت‌های منطقه‌ای با حمایت ایران و هند است، هرچند بندر کراچی همچنان سریع‌ترین مسیر دریایی باقی مانده است.

تصمیم طالبان برای تغییر مسیر تجاری به سمت چابهار، یک پیام روشن استراتژیک به اسلام‌آباد است. در حالی که وزیر دفاع پاکستان، خواجه آصف، مدعی است که این اقدام آسیب اقتصادی به این کشور وارد نمی‌کند، اما این حرکت پیامدهای مهمی دارد:

ضربه استراتژیک:

 این اقدام، نقش پاکستان را به عنوان “دروازه تجارت” برای افغانستان و آسیای مرکزی تضعیف می‌کند؛ نقشی که برای کریدورهای اقتصادی حیاتی است.

تقویت رقیب: 

این امر عملاً باعث تقویت نفوذ ایران و هند (که ترمینال‌های چابهار را اداره می‌کند) در اقتصاد افغانستان می‌شود، در حالی که روابط پاکستان با کابل به پایین‌ترین سطح خود رسیده است.

 توصیه برای پاکستان:

اسلام‌آباد باید این تغییر مسیر را صرفاً یک موضوع تجاری نبیند، بلکه آن را به عنوان یک هشدار جدی در حوزه دیپلماسی اقتصادی قلمداد کند. ضروری است که پاکستان به جای اتخاذ مواضع تدافعی، با تضمین ثبات مرزی و حذف موانع سیاسی از مسیر تجارت، برای بازگرداندن اعتماد تجار افغان برنامه‌ای فوری تدوین کند، در غیر این صورت، درگیری‌های امنیتی ناشی از TTP و بسته شدن مرزها، هزینه‌های اقتصادی بلندمدت و سنگینی برای پاکستان به همراه خواهد داشت.