هند و آمریکا توافق کردهاند که طی ده سال آینده همکاریهای دفاعی خود را گسترش دهند. این توافق پس از دیدار پیت هگست؛ وزیر دفاع آمریکا و راجنات سینگ؛ وزیر دفاع هند در کوالالامپور اعلام شد.
به گفته هگست این توافق، چارچوب همکاری، هماهنگی، تبادل اطلاعات و همکاریهای فناوری را افزایش داده و موجب تقویت ثبات منطقهای و جلوگیری از گسترش تنشها خواهد شد.
این توافق در حالی صورت میگیرد که دو کشور در تلاشاند تا یک توافق تجاری جامع را نهایی کنند. این اقدام پس از آن انجام میشود که «دونالد ترامپ» رئیسجمهوری آمریکا بر کالاهای هندی تعرفههای ۵۰ درصدی وضع کرد و بر واردات نفت و تسلیحات روسی نیز جریمه ۲۵ درصدی بست.
راجنات سینگ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این توافق آغازگر فصل تازهای در شراکت دفاعی میان هند و آمریکا است. دفاع، ستون اصلی روابط دوجانبه ما بوده و برای تضمین منطقهای آزاد و باز در حوزه هند و اقیانوس آرام ضروری است.»
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در واکنش به این موضوع گفت: «این توافق دفاعی میان آمریکا و هند تحول جدیدی است و ما پیامدهای احتمالی آن بر صلح و ثبات جنوب آسیا را با دقت بررسی میکنیم.»
اهداف و ابعاد توافق
به گفته کارشناسان، این توافق ۱۰ ساله ادامه توافقهای مشابه سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۱۵ است که به روابط دفاعی دو کشور جهتگیری سیاسی میدهد.
پرمیت پال چودهری؛ پژوهشگر اندیشکده «گروه اورآسیا» میگوید: «این توافق باعث افزایش ارتباط میان نیروهای مسلح دو کشور، دسترسی هند به فناوریهای پیشرفته و تسهیل همکاریهای دفاعی خواهد شد.»
در ماه فوریه نیز موضوع دفاع از محورهای اصلی گفتگوی ترامپ و نارندرا مودی؛ نخستوزیر هند در واشنگتن بود. ترامپ وعده داده بود که صادرات تجهیزات نظامی آمریکا به هند چندین میلیارد دلار افزایش یابد و زمینه خرید جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ برای دهلینو فراهم شود.
با این حال، خرید نفت ارزان از روسیه و روابط سنتی دفاعی دهلینو با مسکو، نگرانیهایی را در واشنگتن ایجاد کرده است.
دیدگاه کارشناسان
ثنا هاشمی، پژوهشگر «بنیاد تبادلات تایوان-آسیا» معتقد است که این توافق نشانه اهمیت پایدار هند در سیاست دفاعی آمریکا است. وی میگوید: «فارغ از سیاستهای فردی ترامپ، روابط استراتژیک میان دو کشور روندی بلندمدت دارد و این توافق تأییدی بر همین امر است.»
از سوی دیگر مایکل کوگلمن؛ کارشناس سیاست خارجی آمریکا در امور جنوب آسیا، معتقد است: «این توافق تأثیر مستقیم بر پاکستان ندارد، اما میتواند از نظر ژئوپلیتیکی پیامهایی نگرانکننده برای اسلامآباد داشته باشد، زیرا نشان میدهد همکاریهای دفاعی هند و آمریکا همچنان در مسیر تقویت قرار دارد.»
به گفته وی در شرایطی که روابط پاکستان با هند و افغانستان متشنج است، تأیید دوباره شراکت دفاعی میان واشنگتن و دهلینو میتواند موجب بیاعتمادی و نگرانی در سطوح سیاسی و نظامی پاکستان شود.
زمینههای اقتصادی و منطقهای
هند همچنان یکی از بزرگترین خریداران تسلیحات روسیه است اما سهم روسیه در بازار دفاعی هند در سالهای اخیر کاهش یافته است. دهلینو در تلاش است تا خریدهای دفاعی و انرژی خود را متنوع کرده و توان داخلی را افزایش دهد.
آمریکا و هند هم اکنون بر سر توافقی تجاری گفتگو میکنند که احتمال دارد در ماه نوامبر نهایی شود. در ماه اوت واشنگتن تعرفه ۵۰ درصدی بر واردات کالاهای هندی اعمال کرد و آن را «مجازات» خرید نفت از روسیه خواند.
با وجود این دهلینو اعلام کرده است که خرید نفت را بر اساس منافع مصرفکنندگان داخلی خود تنظیم میکند. طبق آمار، هند سال گذشته ۵۲.۷ میلیارد دلار نفت خام از روسیه وارد کرده که ۳۷ درصد از کل واردات نفت این کشور را تشکیل میدهد.
نتیجهگیری
به باور تحلیلگران، این توافق بیش از آنکه تهدیدی مستقیم برای پاکستان باشد، نشاندهنده اولویت راهبردی آمریکا در مهار چین و حفظ نفوذ در منطقه هند و اقیانوس آرام است. با این حال، استمرار این همکاریها میتواند در اسلامآباد نوعی نگرانی امنیتی و ژئوپلیتیکی ایجاد کند.
