محورهای مهم گفتگو:
رد ادعای هند:
معاهده سند حتی در زمان جنگهای بزرگ (۱۹۶۵ و ۱۹۷۱) متوقف نشد؛ ادعای فعلی هند برای «تعلیق» آن غیرقانونی است.
هشدار «اعلان جنگ»:
پاکستان هرگونه کاهش عمدی جریان آب رودخانههای غربی را به منزله اقدام جنگی تلقی میکند.
دیپلماسی حقوقی:
اسلامآباد به جای تقابل نظامی، مسیر «دیوان دائمی داوری» را برای مقابله با زیادهخواهیهای دهلینو برگزیده است.
تحلیل کوتاه:
معاهده رودخانه سند (۱۹۶۰) یکی از موفقترین معاهدات تقسیم آب در جهان بوده که از چندین جنگ میان دو رقیب اتمی جان سالم به در برده است. اما تحولات سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشاندهنده یک «تغییر پارادایم» خطرناک است:
۱. آب به مثابه اهرم فشار: دولت نارندرا مودی با استفاده از کلیدواژه «تعلیق»، سعی دارد پارامترهای جدیدی را به پاکستان تحمیل کند. هند میخواهد پاسخ به حوادث امنیتی در کشمیر را از میدان نظامی به میدان «لجستیک آب» منتقل کند.
۲. بنبست فنی یا سیاسی؟: اعتراضات پاکستان به سدهای جدید هند (مثل راتل و کیرو) تنها یک بحث مهندسی نیست؛ اسلامآباد نگران است که هند با ساخت این سدها، توانایی فنی برای «قطع کامل جریان آب» در مواقع بحرانی را به دست آورد.
۳. نقش جامعه بینالملل: از آنجا که بانک جهانی ضامن اصلی این معاهده بوده، سکوت یا مداخله این نهاد و دیوان داوری لاهه تعیینکننده آینده صلح در منطقه خواهد بود. هرگونه فرسایش در این معاهده، میتواند جبهه جدیدی از درگیری را بگشاید که کنترل آن بسیار دشوارتر از درگیریهای مرزی معمول است.
