The Foreign Policy

پادکست کتاب

نمایه کتاب

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

The Foreign Policy

نویسنده: دکتر جلال دهقانی فیروزآبادی

مترجم: محمد حسین باقری

این کتاب به بررسی مبانی نظری و عملی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. نویسنده اصول ایدئولوژیک، امنیتی و ژئوپلیتیکی مؤثر بر روابط خارجی ایران را تحلیل می‌کند. همچنین نقش منطقه خاورمیانه، قدرت‌های جهانی و سازمان‌های بین‌المللی در سیاست خارجی ایران بررسی می‌شود. کتاب تصویری نظام‌مند از جهت‌گیری‌ها و چالش‌های دیپلماسی ایران ارائه می‌دهد.

تعداد صفحات ۵۳۸
تعداد تایم‌لاین ۱۲۰
مترجم محمد حسین باقری
تایم‌لاین کتاب

تایم لاین این کتاب

فوریه 1978 (به روایت نویسنده)

آغاز غلبه گفتمان ایده‌آلیسم انقلابی اسلامی بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی.

1979 (تاریخ نامشخص)

فعالیت‌های جدایی‌طلبانه در مناطق مرزی ایران (به ویژه کردستان) با حمایت خارجی پس از پیروزی انقلاب.

1979 (تاریخ نامشخص)

بحران جدایی‌طلبی در کردستان و مدیریت آن توسط دولت موقت با رویکرد صلح‌آمیز.

ژوئن 19، 1979

آغاز به کار مجلس خبرگان قانون اساسی برای تدوین و تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

نوامبر 3، 1979

دیدار مهدی بازرگان و ابراهیم یزدی با برژینسکی (مشاور امنیت ملی کارتر) در الجزایر، که نقطه اوج سیاست "نگاه به غرب" دولت موقت بود.

نوامبر 4، 1979

تسخیر سفارت آمریکا در تهران توسط "دانشجویان خط امام" و آغاز بحران گروگان‌گیری. این رویداد به "انقلاب دوم" معروف شد.

نوامبر 5، 1979

استعفای دولت موقت یک روز پس از تسخیر سفارت آمریکا.

نوامبر 10، 1979

شورای انقلاب لغو معاهده 1921 ایران و شوروی را تصویب کرد.

نوامبر 13، 1979

ایران صادرات نفت خود به آمریکا را متوقف کرد.

نوامبر 14، 1979

پرزیدنت کارتر فرمان اجرایی 12170 را صادر کرد که بر اساس آن کلیه دارایی‌ها و منافع دولت، نهادهای وابسته و بانک مرکزی ایران در ایالات متحده مسدود شد.

نوامبر 14، 1979

ایران مرزهای هوایی و دریایی خود را به روی هواپیماها و کشتی‌های آمریکایی بست.

دسامبر 11 و 12، 1979

قانون اساسی جدید جمهوری اسلامی ایران در همه‌پرسی به تصویب رسید.

ژانویه 1979 (به روایت صادق قطب‌زاده)

صادق قطب‌زاده، وزیر امور خارجه وقت ایران، مداخله نظامی شوروی در افغانستان را "اقدام خصمانه" علیه "تمام مسلمانان جهان" خواند.

فوریه 1980

ایران روابط خود را با اردن و مراکش به دلیل سیاست‌های ضدایرانی و حمایت از عراق قطع کرد.

فوریه 1980

نخست‌وزیر وقت، محمدعلی رجایی، در کنفرانس جنبش عدم تعهد در هند شرکت کرد.

مارس 1980

جمهوری اسلامی ایران از پیمان سنتو خارج شد.

مارس 26، 1980

ابوالحسن بنی‌صدر به عنوان اولین رئیس جمهور ایران انتخاب شد.

آوریل 10، 1980

پرزیدنت کارتر حکم قطع کامل روابط دیپلماتیک آمریکا با ایران را صادر کرد.

سپتامبر 1980

اولین بیانیه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد تهاجم عراق به ایران صادر شد.

سپتامبر 17، 1980

صدام حسین، رئیس جمهور عراق، به طور یک‌جانبه معاهده الجزایر 1975 را لغو کرد.

سپتامبر 22، 1980

آغاز رسمی تهاجم رژیم بعث عراق به ایران با بمباران فرودگاه‌های ایران، شروع "دوران دفاع مقدس".

نوامبر 2، 1980

مجلس ایران قطعنامه‌ای را تصویب کرد که چهار شرط را برای حل بحران گروگان‌گیری تایید می‌کرد.

ژانویه 20، 1980 (به روایت نویسنده

این تاریخ با سال‌های قبل‌تر در تضاد است و به نظر می‌رسد اشتباه چاپی باشد. با توجه به متن، منظور ژانویه 1981 است): دولت‌های ایران و آمریکا بر سر بیانیه‌ای که توسط دولت الجزایر تهیه شده بود به توافق رسیدند و آن را به صورت جداگانه امضا کردند (

ژانویه 1981

رمضان، معاون نخست‌وزیر عراق، اعلام کرد که مهمترین هدف جنگ، سرنگونی جمهوری اسلامی ایران است.

ژوئیه 1، 1981

ابوالحسن بنی‌صدر از ریاست جمهوری برکنار شد.

اوت 8، 1981

محمدعلی رجایی به ریاست جمهوری رسید.

مارس 19، 1981

عملیات فتح‌المبین توسط جمهوری اسلامی ایران با موفقیت انجام شد.

مه 1، 1981

عملیات بیت‌المقدس توسط جمهوری اسلامی ایران با موفقیت انجام شد.

ژوئن 1982

عملیات بیت‌المقدس به آزادی خرمشهر منجر شد.

ژوئن 1982

جنبش عدم تعهد تصمیم گرفت هفتمین اجلاس وزرای خارجه خود را در بغداد برگزار کند (بعداً به هاوانا منتقل شد).

1983

ایران رهبران حزب توده را دستگیر و 18 دیپلمات شوروی را از ایران اخراج کرد.

1983

جمهوری اسلامی ایران سیاست "درهای باز" را برای توسعه روابط با کشورهای جهان سوم اتخاذ کرد.

1984

روابط دیپلماتیک آمریکا و عراق برقرار شد.

نوامبر 2، 1985

امام خمینی بر ضرورت تقویت روابط خارجی تاکید کردند و آیت‌الله خامنه‌ای سیاست "درهای باز" را طراحی و اعلام کردند.

دسامبر 1986

رئیس جمهور وقت ایران بر لزوم برقراری روابط با کشورهای آفریقایی تاکید کرد.

ژوئیه 20، 1987

قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شد که طرفین را به آتش‌بس فوری و بازگشت به مرزهای بین‌المللی فراخواند.

اوت 11، 1987

وزیر امور خارجه ایران در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل، مواضع ایران را در مورد قطعنامه 598 اعلام کرد.

1987

کشتار حجاج ایرانی در مکه.

آوریل 1988

ایالات متحده نیروی دریایی ایران را در خلیج فارس منهدم کرد.

مه 1988

عربستان سعودی روابط دیپلماتیک خود را با ایران قطع کرد.

ژوئیه 1988

امام خمینی قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد را پذیرفتند.

سپتامبر 1988

هاشمی رفسنجانی موضعی آشتی‌جویانه در مورد روابط ایران و شورای همکاری خلیج فارس اتخاذ کرد.

اوت 26، 1989

مردم ایران متن بازنگری شده قانون اساسی 1979 را در همه‌پرسی به تصویب رساندند (آغاز دوران سازندگی و "جمهوری دوم").

ژوئیه 1989

هاشمی رفسنجانی به ریاست جمهوری رسید (آغاز دوران سازندگی).

سپتامبر 1989

هاشمی رفسنجانی بر لزوم گسترش روابط با کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس تاکید کرد.

دسامبر 18، 1989

وزیر امور خارجه بریتانیا برای دومین بار تمایل دولت بریتانیا را برای بهبود روابط با ایران اعلام کرد.

آوریل 13، 1989

مدیرکل وزارت امور خارجه فرانسه در راس هیئتی برای مذاکره با مقامات ایرانی وارد تهران شد.

اوت 15، 1990

صدام حسین در نامه‌ای به رئیس جمهور ایران، معاهده 1975 الجزایر را پذیرفت.

اوت 1990

حمله و اشغال کویت توسط عراق (شروع بحران کویت).

سپتامبر 1990

هاشمی رفسنجانی اعلام کرد که مسائل اصلی در روابط با کشورهای اروپای غربی حل شده است.

نوامبر 1990

وزیر امور خارجه ایران (علی‌اکبر ولایتی) در حاشیه چهل و پنجمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل با وزرای خارجه جامعه اروپا دیدار و گفتگو کرد.

دسامبر 1990

وزیر امور خارجه ایرلند از ایران بازدید کرد که به معنای لغو اقدامات تنبیهی جامعه اقتصادی اروپا علیه جمهوری اسلامی بود.

مارس 15، 1990

اعلامیه دمشق در مورد ایجاد ترتیبات امنیتی 2+6 صادر شد که جمهوری اسلامی ایران را از مدیریت نظم امنیتی در منطقه کنار گذاشت.

1991

تاسیس نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران در مقر سازمان همکاری اسلامی در جده.

1991

برگزاری اولین نشست تخصصی کمیته حقوق بشر اسلامی در تهران.

1991

پایان سیستم دوقطبی با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی.

ژانویه 1992

انتخاب دموکرات هیلاری کلینتون به ریاست جمهوری ایالات متحده (این تاریخ اشتباه است؛ بیل کلینتون در سال 1992 انتخاب شد و هیلاری کلینتون هرگز رئیس جمهور نشد). منظور بیل کلینتون است.

مارس 2، 1992

هاشمی رفسنجانی در پاسخ به بیانیه رهبران اروپا پیامی ارسال کرد که در آن آمادگی ایران را برای گفتگوی جدی و صریح با جامعه اروپا و اعضای آن اعلام کرد.

آوریل 17، 1992

نخست‌وزیر دانمارک (رئیس دوره‌ای اتحادیه اروپا) بر اهمیت گفتگوی سازنده، جامع و آزاد با جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد.

1992

تصویب معاهده ماستریخت و تشکیل اتحادیه اروپا.

اکتبر 5، 1992

ایران و امارات متحده عربی برای توسعه و تحکیم روابط و همسایگی خوب، وارد مذاکره شدند.

1993

ایران تلاش کرد تا کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز را به عضویت اکو درآورد.

1993 (فوریه)

سیاست "مهار دوگانه" توسط ایالات متحده علیه ایران اعلام و اجرا شد.

مه 28، 1993

هاشمی رفسنجانی در مصاحبه با مجله تایم اعلام کرد که به دلیل عدم حسن نیت آمریکا، به مذاکرات سیاسی با آن کشور اعتماد ندارد.

مارس 24، 1993 و مه 16، 1993

کلینتون هرگونه کمک یا نظارت شهروندان آمریکایی در عملیات نفتی ایران را ممنوع کرد.

اوت 1996 (اوایل)

قانون تحریم‌های ایران و لیبی (ILSA) در کنگره آمریکا تصویب شد (معروف به قانون داماتو).

دسامبر 20، 1996

حضور هاشمی رفسنجانی در ششمین اجلاس سران سازمان همکاری اسلامی در داکار، سنگال.

مارس 2، 1997

هاشمی رفسنجانی به ریاض سفر کرد و با ملک فهد و ولیعهد عبدالله دیدار کرد.

ژوئن 1997

سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری انتخاب شد (آغاز دوران اصلاحات).

دسامبر 18، 1997

سید محمد خاتمی نظریه "گفتگوی تمدن‌ها" را در هشتمین اجلاس سران کشورهای اسلامی در تهران پیشنهاد کرد.

ژانویه 17، 1997

سید محمد خاتمی در پیامی به مردم آمریکا از طریق CNN، پیام خود را به ملت آمریکا ابراز کرد.

فوریه 9، 1997

بیل کلینتون به ابتکار خاتمی پاسخ داد و ایران را "کشوری مهم با میراث فرهنگی باستانی و غنی" خواند.

اوت 1997

برگزاری هشتمین نشست سران کشورهای اسلامی در تهران و انتخاب سید محمد خاتمی به عنوان رئیس سازمان همکاری اسلامی برای سه سال.

اکتبر 1998

سید محمد خاتمی در پنجاه و سومین مجمع عمومی سازمان ملل متحد شرکت کرد و پیشنهاد گفتگوی تمدن‌ها و نامگذاری سال 2001 به این نام را مطرح کرد.

نوامبر 4، 1998

مجمع عمومی سازمان ملل متحد به اتفاق آرا قطعنامه 53/22 را تصویب کرد و سال 2001 را سال گفتگوی تمدن‌ها نامید.

آوریل 1999

وزیر امور خارجه عربستان سعودی (سعود الفیصل) از ایران بازدید کرد و بر لزوم همکاری قوی‌تر بین ایران و عربستان تاکید کرد.

مه 1999

سفر پرزیدنت خاتمی به عربستان سعودی و قطر.

آوریل 1999

بیل کلینتون در موضعی بی‌سابقه اعلام کرد که ایران تخلفات کمی داشته است.

نوامبر 7، 1999

پرزیدنت خاتمی در نشست سالانه یونسکو شرکت کرد و دیدگاه‌های خود را در مورد پیش‌شرط‌های اساسی و ضروری تحقق عینی گفتگوی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها تشریح کرد.

دسامبر 1999

دکتر جلال دهقانی فیروزآبادی برای اولین بار بحث گفتمان‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران را در قالب یک سخنرانی علمی در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی ارائه کرد.

سپتامبر 2000 (نیمه دوم)

پرزیدنت خاتمی در اجلاس هزاره سازمان ملل شرکت کرد و بر اهمیت گفتگوی تمدن‌ها تاکید کرد.

اوت 25، 2000

رهبر انقلاب اسلامی (آیت‌الله خامنه‌ای) به شدت از مذاکره با آمریکا انتقاد کرد.

سپتامبر 27، 2000

وزرای خارجه ایران و آمریکا برای اولین بار پس از 20 سال قطع روابط دیپلماتیک، در نشست 6+2 بحران افغانستان در نیویورک دیدار کردند.

سپتامبر 11، 2001

حملات تروریستی در ایالات متحده (که منجر به بحران‌های افغانستان و عراق شد).

اوت 2003

سفر پرزیدنت خاتمی به کابل به عنوان اولین رهبر خارجی، بیانگر رضایت و حمایت ایران از دولت انتقالی افغانستان بود.

فوریه 2002

پرزیدنت جورج دبلیو بوش در سخنرانی "وضعیت کشور" ایران را در کنار کره شمالی و عراق "محور شرارت" خواند.

مارس 30، 2002

حمله نظامی آمریکا به عراق.

می 2002

نشست مادرید رهبران اروپایی در مورد ایران بدون سند نهایی به پایان رسید.

ژوئن 27، 2002

نشست لوکزامبورگ رهبران اروپا که در آن توافق شد همکاری با ایران در چارچوب دو سند جداگانه اقتصادی-تجاری و یک سند همکاری سیاسی دنبال شود.

بهار 2003

فعالیت‌های هسته‌ای صلح‌آمیز ایران علنی شد و به تدریج به بحران سیاست خارجی تبدیل شد.

ژوئن 2003

اتحادیه اروپا با انتشار بیانیه‌ای، مذاکرات خود با جمهوری اسلامی را مشروط اعلام کرد.

می 9، 2003

دهمین دور مذاکرات جامع ایران و اروپا در آتن برگزار شد.

اکتبر 25، 2003

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، از سه کشور اروپایی (بریتانیا، آلمان و فرانسه) برای سفر به تهران دعوت کرد.

اکتبر 29، 2003

امضای بیانیه تهران (یا بیانیه سعدآباد) در تهران بین ایران و سه کشور اروپایی.

2004

امضای پروتکل الحاقی 93+2 به معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) توسط نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (هنوز به تصویب مجلس نرسیده است).

2004

عملیات جاده هرات-دوغارون در افغانستان به بهره‌برداری رسید.

سپتامبر 2004

اعلام سیاست‌های کلی برنامه چهارم توسعه در زمینه سیاست خارجی.

دسامبر 23، 2004

آغاز اولین دور مذاکرات برای اجرای توافق پاریس در بروکسل.

ژانویه 2004 (20 تا 25)

قرار شد مذاکرات توافقنامه تجارت و همکاری بین ایران و اروپا آغاز شود.

ژانویه 1st (2004)

مذاکرات سیاسی و امنیتی در ژنو آغاز شد.

اواسط سال 2004 (به روایت نویسنده)

آغاز "عصر اصول‌گرایی" در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با روی کار آمدن دولت نهم.

آوریل 3، 2005

دومین نشست کمیته راهبری در پاریس برگزار شد که ایران طرح چهار مرحله‌ای خود را ارائه کرد.

می 9، 2005

سومین نشست کمیته راهبری در لندن به بن‌بست رسید.

ژوئن 4، 2005

حسن روحانی، خاویر سولانا، جک استراو، میشل بارنیه و یوشیکا فیشر برای یافتن راه حلی برای بن‌بست مذاکرات هسته‌ای دیدار کردند.

سپتامبر 2005

ایران درخواست اتحادیه اروپا برای تعلیق غنی‌سازی را نپذیرفت.

سپتامبر 24، 2005

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قطعنامه‌ای را صادر کرد که از ایران خواست مذاکرات را از سر بگیرد و غنی‌سازی را متوقف کند.

سپتامبر 2006

محمود احمدی‌نژاد در چهاردهمین اجلاس عدم تعهد بر نقش سازنده این جنبش تاکید کرد.

فوریه 2005

سفر احمدی‌نژاد به سوریه و گفتگو با خبرنگاران در مورد تشکیل "جبهه جهانی ضد استکباری و ضد سلطه‌گری".

ژوئیه 2006

دبیرخانه دائمی کنفرانس حمایت از انتفاضه فلسطین وابسته به مجلس شورای اسلامی تاسیس شد.

فوریه 14، 2006

ایران با حضور بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، مهر و موم تاسیسات نطنز را شکست تا غنی‌سازی اورانیوم را از سر بگیرد.

آوریل 8، 2006

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، پرونده هسته‌ای ایران را به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع داد.

آوریل 30، 2006

علی لاریجانی در نامه‌ای به البرادعی، آمادگی ایران را برای مذاکره با آژانس حل و فصل موضوع هسته‌ای اعلام کرد.

اوایل سال 2007

کنفرانس شرم‌الشیخ با حضور منوچهر متکی (وزیر خارجه ایران) و کاندولیزا رایس (وزیر خارجه آمریکا).

آوریل 2007 (اوایل)

شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه 1747 را صادر کرد که تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی را تشدید و توسعه داد.

سپتامبر 2007

دیدار احمدی‌نژاد در شصت و دومین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد.

اوت 30، 2007

نمایندگان ایران و آژانس پس از سه دور مذاکره فشرده، در مورد چارچوب و روش حل و فصل مسائل باقی‌مانده به توافق رسیدند.

اکتبر 24، 2007

دومین اجلاس سران پنج کشور ساحلی دریای خزر در تهران برگزار شد.

2007

حجم تجارت بین ایران و چین به 15 میلیارد دلار رسید.

ژوئن 3، 2011

(اشاره به مذاکرات با 5+1 در بغداد).

2021

تاسیس اندیشکده اقبال توسط محمد حسین باقری.