میانجی‌گری میان دو جبهه؛ پاکستان در دوراهی اعتماد تهران-واشنگتن

در روزهای اخیر، در حالی که برخی گروه‌ها در داخل آمریکا نسبت به نقش پاکستان به عنوان میانجی بین ایران و ایالات متحده ابراز تردید کرده‌اند، تهران و واشنگتن بار دیگر بر اعتماد خود به نقش اسلام‌آباد تأکید کردند.

با این حال، به نظر می‌رسد روند میانجی‌گری با بن‌بست مواجه شده است. چند روز پیش، ایران پیشنهادهای خود برای آتش‌بس را از طریق پاکستان به آمریکا ارسال کرد، اما دونالد ترامپ آنها را «غیرقابل قبول» خواند و رد کرد. از آن زمان تاکنون پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است.

ورود چین به ماجرا

در آستانه سفر دونالد ترامپ به پکن، چین از طریق خبرگزاری رسمی خود پیامی صادر کرد و از پاکستان خواست روند میانجی‌گری را سرعت ببخشد. در گفتگوی تلفنی وزرای خارجه چین و پاکستان، پکن همچنین بر نقش اسلام‌آباد در حل مسائل مربوط به بازگشایی تنگه هرمز تأکید کرده است.

وزیر خارجه ایران نیز اخیرا اعلام کرده است که تنگه هرمز باز است و تنها کشتی‌های کشورهای مختلف به جز دشمن باید برای عبور از آن با ایران هماهنگی کنند.

چرا چین خواهان صلح است؟

کارشناسان معتقدند چین به دلیل وابستگی شدید انرژی به خاورمیانه و بازارهای این منطقه، از طولانی شدن جنگ متضرر می‌شود.

دکتر محمد شعیب؛ استاد دانشگاه قائد اعظم می‌گوید: «چین برای نیازهای انرژی خود به ایران و عربستان وابسته است و ثبات منطقه و باز بودن تنگه هرمز مستقیماً با منافع ملی چین در ارتباط است.»

توانایی و محدودیت‌های پاکستان

عبدالباسط؛ پژوهشگر ارشد در سنگاپور، معتقد است پاکستان عامدانه نقش خود را به «پیام‌رسانی» محدود کرده تا در صورت شکست مذاکرات، مسئولیتی متوجه این کشور نشود. با این حال، پاکستان می‌تواند با استفاده از دسترسی مستقیم خود به هر دو طرف، آنها را متقاعد کند که ابتدا بر روی یک آتش‌بس کامل تمرکز کنند و مسائل پیچیده‌تر را به مذاکرات بعدی موکول نمایند.

چالش‌های پیش روی نقش میانجیگرایانه پاکستان

کارشناسان چندین مانع اصلی را برای موفقیت این میانجی‌گری برمی‌شمارند:

نقش اسرائیل: پاکستان روابط دیپلماتیک با اسرائیل ندارد، در حالی که اسرائیل یک طرف اصلی در این درگیری است.

لابی‌های ضد پاکستانی: در واشنگتن گروه‌هایی وجود دارند که با یادآوری سوابق گذشته پاکستان، سعی در زیر سؤال بردن نقش فعلی این کشور دارند.

فقدان اعتماد: ۴۷ سال دشمنی باعث شده هر دو کشور ایران و آمریکا بخواهند در همین ابتدا به تمام خواسته‌های خود برسند. ترامپ به دنبال توافقی بهتر از اسلاف خود است و ایران به دنبال لغو تحریم‌ها و جبران خسارات جنگ.

اختلافات داخلی در آمریکا: در داخل دولت ترامپ (لابی‌های مختلف)، دیدگاه های متفاوتی وجود دارد که هماهنگی را دشوار می‌کند.

آیا جایگاه پاکستان به خطر می‌افتد؟

رغم شایعات، ایران بار دیگر تأکید کرده که تنها میانجی خود را پاکستان می‌داند و کشورهایی مثل قطر و ترکیه نیز از این نقش حمایت کرده‌اند. کارشناسان معتقدند حتی اگر جنگ طولانی شود، اعتبار پاکستان به عنوان میانجی آسیب نخواهد دید، زیرا این کشور صرفاً «تسهیل‌کننده» است، نه تصمیم گیرنده.

نتیجه‌گیری:

بزرگترین نگرانی برای پاکستان در صورت شکست مذاکرات، مسائل اقتصادی جهانی و احتمال درگیری نظامی به دلیل تعهدات دفاعی با عربستان است که می‌ تواند پیچیدگی‌های سیاسی داخلی برای اسلام‌آباد ایجاد کند.