۱۵ ژانویه ۱۹۲۸
زلفیقار علی بوتو در لارکانا، سند به دنیا آمد. پدرش، سِر شاهنواز بوتو، سیاستمدار برجستهای بود.
پادکست کتاب
نمایه کتاب
Born to Be Hanged
نویسنده: سیده حمید
این کتاب زندگی سیاسی ذوالفقار علی بوتو، یکی از تأثیرگذارترین رهبران پاکستان، را بررسی میکند. نویسنده از شکلگیری اندیشههای سیاسی او تا دوران نخستوزیری و در نهایت محاکمه و اعدامش را روایت میکند. اثر به نقش بوتو در سیاست خارجی، برنامه هستهای و تحولات داخلی پاکستان میپردازد. کتاب تصویری تحلیلی از صعود و سقوط تراژیک او در بستر کشمکشهای قدرت ارائه میدهد.
زلفیقار علی بوتو در لارکانا، سند به دنیا آمد. پدرش، سِر شاهنواز بوتو، سیاستمدار برجستهای بود.
شاهنواز بوتو به عنوان نماینده سند به کابینه ایالت بمبئی پیوست و خانواده به بمبئی نقل مکان کردند.
زلفیقار بوتو در سن ۹ سالگی وارد مدرسه پسرانه کاتدرال در بمبئی شد.
زلفیقار بوتو در سن ۱۵ سالگی نامهای به محمدعلی جناح نوشت و در آن از ایده پاکستان و بیاعتمادی خود به هندوها و سیاست کنگره حمایت کرد.
محمدعلی جناح به نامه زلفیقار بوتو پاسخ داد و او را به مطالعه عمیق سیاست و عدم غفلت از تحصیل تشویق کرد.
زلفیقار بوتو با دوستانش پیلو مودی و جهانگیر موگاسث به ماسوری رفتند.
شاهنواز بوتو به جوناگاد، یک ایالت کوچک خودمختار، نقل مکان کرد و دیوان نواب جوناگاد شد.
زلفیقار بوتو برای تحصیلات عالی به دانشگاه کالیفرنیا در برکلی رفت و در آنجا با آثار مارکس آشنا شد.
زلفیقار بوتو به دانشگاه کالیفرنیا، لس آنجلس (UCLA) پیوست و پس از یک سال به برکلی منتقل شد.
زلفیقار بوتو با افتخار در رشته علوم سیاسی از برکلی فارغ التحصیل شد و برای تحصیل در رشته حقوق بینالملل به آکسفورد رفت. او همچنین برای کانون وکلای لینکلن پذیرفته شد.
زلفیقار بوتو با نصرت اصفهانی ازدواج کرد.
زلفیقار بوتو در رشته حقوق از دانشگاه آکسفورد فارغ التحصیل شد و سپس به تدریس حقوق بینالملل در دانشگاه ساوتهمپتون پرداخت.
زلفیقار بوتو به دلیل بیماری پدرش به پاکستان بازگشت و در کراچی به وکالت پرداخت و حقوق اساسی را در دانشکده حقوق مسلمانان سند تدریس کرد.
اولین فرزند زلفیقار و نصرت بوتو، بینظیر، به دنیا آمد.
زلفیقار و نصرت بوتو صاحب پسری به نام غلام مرتضی شدند.
مجلس قانون "طرح یک واحد" را برای ادغام استانها و شاهزادهنشینهای پاکستان غربی تصویب کرد. زلفیقار بوتو با این طرح مخالفت کرد.
زلفیقار بوتو به عنوان عضو هیئت پاکستانی به سازمان ملل متحد فرستاده شد و در سن ۲۹ سالگی در کنفرانس ششم سازمان ملل متحد درباره "تعریف تجاوز" سخنرانی کرد.
زلفیقار بوتو در کنفرانس ششم سازمان ملل متحد درباره "تعریف تجاوز" سخنرانی کرد.
زلفیقار بوتو در کنفرانس بینالمللی ژنو، سوئیس، پنج سخنرانی ارائه کرد.
زلفیقار بوتو در سن ۳۰ سالگی به عنوان جوانترین عضو کابینه فدرال در تاریخ پاکستان در کابینه ژنرال ایوب خان سوگند یاد کرد.
زلفیقار بوتو اولین وزیر بود که هیئتی را به مسکو برای مذاکره درباره سرمایهگذاری مشترک نفت با اتحاد جماهیر شوروی رهبری کرد.
زلفیقار بوتو توافقنامه مرزی چین و پاکستان را امضا کرد.
زلفیقار بوتو نشان هلال پاکستان را دریافت کرد.
عملیات جبلالطارق پاکستان برای نفوذ به کشمیر آغاز شد.
هند از مرز بینالمللی عبور کرد و جنگ ۱۹۶۵ آغاز شد.
زلفیقار بوتو به عنوان وزیر امور خارجه پاکستان، سخنرانی مهمی در شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد کشمیر ایراد کرد و خواستار جنگ هزار ساله شد.
زلفیقار بوتو سخنرانی طولانیتری در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد مناقشه کشمیر ایراد کرد.
ایوب خان و لال بهادر شاستری در تاشکند توافقنامه صلح را امضا کردند. زلفیقار بوتو به شدت با این توافق مخالفت کرد.
زلفیقار بوتو از کابینه فدرال استعفا داد و پس از آن تور سه ماهه اروپا را با همسرش آغاز کرد.
زلفیقار بوتو در لاهور مورد استقبال تاریخی قرار گرفت.
دکتر مبشر حسن و جی. ا. رحیم در پاریس تصمیم گرفتند زلفیقار بوتو را متقاعد کنند که یک حزب جدید تشکیل دهد.
جی. ا. رحیم مانیفست حزب مردم پاکستان را تدوین و چاپ کرد.
وزرای ایوب خان به تخریب اعتبار زلفیقار بوتو و نقش او به عنوان وزیر پرداختند.
اولین سوءقصد به جان زلفیقار بوتو در یک جلسه عمومی در گل باغ لاهور انجام شد.
۱ دسامبر ۱۹۶۷: حزب مردم پاکستان (PPP) در یک کنوانسیون مؤسس در لاهور با چهار شعار "اسلام دین ماست؛ دموکراسی سیاست ماست؛ سوسیالیسم اقتصاد ماست؛ تمام قدرت از آن مردم است" تأسیس شد.
زلفیقار بوتو نامهای به اس. ام. یوسف، وزیر امور خارجه، نوشت و از موضع وزارتخانه در قبال بیانیه PPP درباره وضعیت ویژه آسام انتقاد کرد.
زلفیقار بوتو سخنرانیهایی در سراسر کشور ایراد کرد که در آنها به برنامه PPP و ناسازگاری سوسیالیسم با اسلام پرداخت.
زلفیقار بوتو در لاهور خطاب به زنان حزب گفت که آنها در این کشور جایگاه شایستهای خواهند داشت.
زلفیقار بوتو در انجمن وکلای نوابشاه از دانشجویان، وکلا و کارگران حمایت کرد و به نظام استثماری دولت حمله کرد.
زلفیقار بوتو نامهای به مصطفی خار نوشت و از سخنرانی او در مجلس ملی ابراز خشنودی کرد و بر پتانسیل او به عنوان رهبر آینده PPP تأکید کرد.
ایوب خان در جریان بازدید از ایالات متحده، به دلیل فرستادن زلفیقار بوتو به سازمان ملل متحد، توسط رسانهها مورد سوال قرار گرفت.
زلفیقار بوتو پس از دریافت خبر کشته شدن یک دانشجو در تیراندازی پلیس، برای ابراز همدردی با خانواده عبدالحمید به پیندی گهب رفت.
سوءقصد دیگری به جان زلفیقار بوتو در مولتان صورت گرفت.
زلفیقار بوتو به اتهام فعالیتهای ضد ملی در لاهور دستگیر شد.
ژانویه ۱۹۶۹: زلفیقار بوتو از زندان نامههای متعددی به همکارانش، به ویژه مبشر حسن، نوشت و در مورد استراتژی حزب و وضعیت سیاسی کشور توصیههایی کرد.
جی. ا. رحیم در انجمن وکلای لاهور، نامزدی زلفیقار بوتو برای ریاست جمهوری را پیشنهاد کرد.
زلفیقار بوتو یک دادخواست کتبی (Writ Petition) به دادگاه عالی پاکستان غربی در لاهور ارائه کرد و اتهامات مربوط به تحریک خشونت را تکذیب کرد.
دادگاه عالی پاکستان غربی دادخواست کتبی زلفیقار بوتو را پذیرفت و خواستار آزادی او از زندان و حصر خانگی شد.
ایوب خان اعلام کرد که وضعیت اضطراری را لغو و زلفیقار بوتو و تمامی زندانیان سیاسی را آزاد خواهد کرد.
زلفیقار بوتو در مسیر قطار خود از لاهور به لارکانا مورد استقبال بیسابقهای قرار گرفت و در کنار مقبره قائد اعظم سخنرانی کرد.
ایوب خان استعفا داد و یحیی خان قدرت را به دست گرفت.
۶ ژوئن ۱۹۶۹: مذاکراتی بین یحیی خان و زلفیقار بوتو انجام شد.
رئیسجمهور یحیی خان از انتصاب یک کمیسر ارشد انتخابات برای آمادهسازی انتخابات عمومی ظرف ۱۲ تا ۱۸ ماه آینده خبر داد.
مبشر حسن پس از بازگشت از داکا، بیانیهای مطبوعاتی در مورد وضعیت بحرانی پاکستان شرقی و ضرورت خودمختاری آن منتشر کرد.
زلفیقار بوتو در جریان سفر خود به مولتان و بهاولپور، در صادقآباد مورد حمله اراذل و اوباش جماعت اسلامی قرار گرفت و چندین نفر از کارگران حزب زخمی شدند.
مبشر حسن بیانیهای مطبوعاتی صادر کرد و حملات جماعت اسلامی علیه حزب مردم پاکستان را محکوم کرد.
جی. ا. رحیم نامهای به مولوی نورالزمان، رئیس PPP داکا نوشت و از عدم توانایی زلفیقار بوتو در شرکت در کنفرانس دهقانان و کارگران به میزبانی مولانا بهاشانی عذرخواهی کرد.
مبشر حسن پاسخی به نامه کمیسر ناحیه نوشت و بر تصمیم حزب برای برگزاری تجمع عمومی در موچی گیت لاهور در ۸ مارس تأکید کرد.
زلفیقار بوتو یک تجمع عمومی عظیم در موچی گیت لاهور برگزار کرد که با وجود باران، جمعیت زیادی در آن شرکت کردند.
جی. ا. رحیم نامهای به مبشر حسن در مورد اهمیت جشن روز جهانی کارگر نوشت.
حزب مردم پاکستان با رهبری زلفیقار بوتو، راهپیمایی باشکوهی به مناسبت روز جهانی کارگر در لاهور برگزار کرد.
مبشر حسن بیانیهای مطبوعاتی صادر کرد و سوءقصد به جان زلفیقار بوتو در سانگار، سند را محکوم کرد.
مبشر حسن بیانیهای مطبوعاتی در محکومیت مولانا مودودی به عنوان عامل امپریالیسم ایالات متحده و سرمایهداری انحصاری صادر کرد.
جی. ا. رحیم نامهای به زلفیقار بوتو نوشت و از تصمیم او برای نادیده گرفتن اصول ایدئولوژیک حزب و تغییر ساختار آن انتقاد کرد.
جی. ا. رحیم کنفرانسی مطبوعاتی برگزار کرد و به اختلافات درونی PPP پرداخت.
اولین انتخابات عمومی در پاکستان برگزار شد و حزب عوامی لیگ به رهبری شیخ مجیب الرحمن در پاکستان شرقی و حزب مردم پاکستان به رهبری زلفیقار بوتو در پاکستان غربی به پیروزی قاطعی دست یافتند.
مجیب الرحمن خواستار تدوین قانون اساسی بر اساس فرمول شش مادهای خود شد.
یحیی خان افتتاح مجلس ملی را به تعویق انداخت.
تصمیم به تعویق انداختن مجلس ملی با اعتراضات شدید در داکا مواجه شد.
زلفیقار بوتو اعلام کرد که حزبش آماده گفتگو با عوامی لیگ در مورد قانون اساسی است.
زلفیقار بوتو برای شرکت در مذاکرات بین رئیسجمهور یحیی خان و شیخ مجیب الرحمن به داکا رسید.
یحیی خان ناگهان داکا را ترک کرد و ارتش پاکستان عملیات نظامی را در پاکستان شرقی آغاز کرد.
رادیوی زیرزمینی جمهوری خلق مستقل بنگلادش را اعلام کرد. یحیی خان عوامی لیگ را غیرقانونی اعلام و شیخ مجیب الرحمن را دستگیر کرد.
۱۹ آوریل ۱۹۷۱: جنگ داخلی بین دو بخش کشور آغاز شد.
یحیی خان به دلیل "تجاوز خارجی" وضعیت اضطراری اعلام کرد.
زلفیقار بوتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد سخنرانی "خداحافظی" خود را ایراد کرد و شورای امنیت را به "قانونی کردن تجاوز" متهم کرد.
ارتش پاکستان بدون قید و شرط در پاکستان شرقی تسلیم شد.
رئیسجمهور یحیی خان استعفا داد و زلفیقار بوتو به عنوان رئیسجمهور و مدیر ارشد قانون نظامی (CMLA) پاکستان سوگند یاد کرد.
رئیسجمهور زلفیقار بوتو فرمانهایی را برای تبدیل تمامی احکام اعدام به حبس ابد، لغو شلاق به عنوان مجازات، و پس گرفتن تمامی پروندههای نظامی علیه دانشجویان، کارگران و دهقانان صادر کرد.
زلفیقار بوتو کنترل ۱۰ گروه از صنایع پایه را ملی کرد.
مجیب الرحمن از زندان آزاد شد و از طریق انگلستان به بنگلادش بازگشت.
زلفیقار بوتو اعلام کرد که دموکراسی کامل را بلافاصله احیا نخواهد کرد و برای انجام اصلاحات ارضی و صنعتی به قدرت قانون نظامی نیاز دارد.
پاکستان در اعتراض به به رسمیت شناختن بنگلادش توسط دولتهای بریتانیا، استرالیا و نیوزیلند از اتحادیه کشورهای مشترکالمنافع خارج شد.
زلفیقار بوتو به چین سفر رسمی داشت.
زلفیقار بوتو برنامه اصلاحات ارضی را اعلام کرد.
زلفیقار بوتو، سپهبد گل حسن و سپهبد عبدالرحیم خان، فرماندهان ارتش و نیروی هوایی را برکنار و ژنرال تیکا خان و سپهبد ظفر چودری را به عنوان رؤسای ستاد منصوب کرد.
زلفیقار بوتو ملی شدن تمامی شرکتهای بیمه عمر را اعلام کرد.
قانون اساسی موقت به اجرا درآمد و قانون نظامی لغو شد. زلفیقار بوتو به عنوان رئیسجمهور تحت قانون اساسی جدید سوگند یاد کرد.
توافقنامه سیملا بین رئیسجمهور زلفیقار بوتو و نخستوزیر ایندیرا گاندی امضا شد.
زلفیقار بوتو از مبشر حسن به دلیل مخالفت با درخواست ۱۰۰ دلاری پسرش، مرتضی بوتو، برای سفر به المپیک مونیخ، ابراز رضایت کرد.
پاکستان از سیتو خارج شد و عضویت سنتو را فعال کرد.
زلفیقار بوتو والیان استانهای شمال غرب و بلوچستان را برکنار کرد.
قانون اساسی جدید تصویب شد.
انتخابات سنا برگزار شد و PPP ۳۳ کرسی از ۴۵ کرسی را به دست آورد.
مجلس ملی بنگلادش را به رسمیت شناخت.
زلفیقار بوتو به عنوان نخستوزیر پاکستان انتخاب شد.
توافقنامه تبادل اسرای پاکستانی با هند امضا شد.
اختیارات اضطراری دولت تا مارس ۱۹۷۴ تمدید شد.
زلفیقار بوتو استعفای اکبر بگتی، والی بلوچستان را پذیرفت.
زلفیقار بوتو استعفای ممتاز بوتو، سروزیر سند را پذیرفت.
وزرای خارجه کشورهای اسلامی از لاهور به داکا پرواز کردند تا حضور شیخ مجیب الرحمن در اجلاس لاهور را تضمین کنند.
۲۴ فوریه ۱۹۷۴: کنفرانس سه روزه سران کشورهای اسلامی (اجلاس لاهور) در لاهور برگزار شد. زلفیقار بوتو به طور رسمی بنگلادش را به رسمیت شناخت.
وضعیت اضطراری توسط پارلمان برای شش ماه تمدید شد.
غلام مصطفی خار به عنوان سروزیر پنجاب استعفا داد و محمد حنیف رامی جایگزین او شد.
اسلم ختاک، والی ایالت شمال غرب، استعفا داد و سرلشکر سید غواس جانشین او شد.
حیات محمد خان شیرپائو، وزیر کشور ایالت شمال غرب، در یک بمبگذاری کشته شد.
حکومت والی در ایالت شمال غرب اعمال شد.
تحریم تسلیحاتی آمریکا علیه هند و پاکستان لغو شد.
غلام مصطفی خار دوباره به عنوان والی پنجاب منصوب شد.
نظام سرداری (رهبری قبیلهای) با اثر فوری لغو شد.
سپهبد ضیاءالحق به عنوان رئیس جدید ستاد ارتش منصوب شد.
محاکمه ۴۴ عضو برجسته حزب ملی عوامی (NAP) در حیدرآباد به اتهام توطئه، اقدام به جنگ علیه پاکستان و خیانت بزرگ آغاز شد.
زلفیقار بوتو ملی شدن کارخانههای آرد، پوستکنی برنج و پنبهزنی را اعلام کرد.
سردار محمد خان باروزای به عنوان سروزیر بلوچستان انتخاب شد.
اصلاحات ارضی جدیدی اعمال شد.
۹ حزب ائتلافی (PNA) برای شرکت در انتخابات علیه PPP تشکیل شد.
انتخابات عمومی برگزار شد و حزب مردم پاکستان به پیروزی قاطعی دست یافت. اپوزیسیون تقلب در انتخابات را مطرح کرد.
رهبری PNA اعلام کرد که نامزدهای موفق آنها کرسیهای خود را در مجلس ملی نخواهند گرفت و خواستار اعتصاب عمومی صلحآمیز و تظاهرات اعتراضی شد.
انتخابات استانی بدون حادثه برگزار شد.
زلفیقار بوتو از رهبران PNA خواستار همکاری شد.
۲۴ رهبر PNA دستگیر یا در حصر خانگی قرار گرفتند.
زلفیقار بوتو به عنوان نخستوزیر سوگند یاد کرد.
کمیسیون انتخابات انتخابات مجلس ملی در شش حوزه پنجاب را به دلیل تخلفات جدی باطل و خواستار برگزاری انتخابات جدید شد.
چندین عضو برجسته PPP از حزب یا از مناصب دولتی استعفا دادند.
زلفیقار بوتو ممنوعیت الکل، قمار و مشروبفروشیها را اعلام کرد.
ارتش کودتا کرد. اعضای برجسته دولت و PNA دستگیر شدند، مجلسهای ملی و استانی منحل شد و رژیم نظامی به رهبری ژنرال ضیاءالحق برقرار شد.
زلفیقار بوتو در کراچی به اتهام توطئه برای قتل دستگیر و به لاهور منتقل شد.
زلفیقار بوتو اعلام بیگناهی کرد و روز بعد با قید وثیقه آزاد شد.
زلفیقار بوتو برای بار دیگر در لارکانا دستگیر شد.
رئیس دادگستری پاکستان، قاضی یعقوب علی خان، که دادخواست نصرت بوتو را در مورد غیرقانونی بودن اعمال قانون نظامی پذیرفته بود، مجبور به بازنشستگی شد.
مولوی مشتاق حسین، رئیس دادگستری دادگاه عالی لاهور، وثیقه زلفیقار بوتو را لغو کرد.
دیوان عالی دادخواست حبس قانونی نصرت بوتو را رد کرد.
تمامی متهمان پرونده قتل نواب محمد احمد خان گناهکار شناخته شدند و به اعدام محکوم شدند.
تظاهراتی در راولپندی، لاهور و کراچی برگزار شد.
زلفیقار بوتو تجدیدنظرخواهی خود را به دیوان عالی ارائه کرد.
تجدیدنظرخواهی زلفیقار بوتو توسط دیوان عالی رد شد.
رئیسجمهور ضیاء اعلام کرد که نظام حقوقی پاکستان با کد اسلامی سنتی جایگزین خواهد شد.
زلفیقار علی بوتو در زندان راولپندی اعدام شد.
دستیار هوشمند
پاسخ سریع و دقیق