همدستی با خیانت: دولت پنهان پاکستان

اواخر قرن نوزدهم

ظهور پدیده جدایی‌طلبی سیاسی مسلمانان در هند به رهبری سر سید احمد خان. این جنبش که در ابتدا با هدف ارتقای آگاهی و توانمندی سیاسی مسلمانان شکل گرفت، به تدریج بذر هویتی متمایز از اکثریت هندو را در میان نخبگان مسلمان کاشت و سنگ بنای "نظریه دو م

۱۸۷۷

تأسیس کالج شرقی آنگلو-محمدان در علیگر. این کالج که توسط سر سید احمد خان بنا نهاده شد، به کانون اصلی پرورش افکار جدایی‌طلبانه و تربیت نسلی از رهبران سیاسی تبدیل شد که بعدها حزب مسلم لیگ را پایه‌گذاری کردند و برای ایجاد پاکستان مبارزه کردند.

۱۹۰۶

مسلم لیگ اولین پیروزی سیاسی خود را با کسب حوزه انتخابیه جداگانه برای مسلمانان هند به دست آورد. این موفقیت، که با حمایت دولت بریتانیا و سیاست "تفرقه بینداز و حکومت کن" آن حاصل شد، شکاف سیاسی میان هندوها و مسلمانان را نهادینه کرد و به مسلم لی

۱۹۳۳

چودری رحمت علی، دانشجوی دانشگاه کمبریج، رساله‌ای با عنوان "اکنون یا هرگز" منتشر کرد و برای اولین بار نام "پاکستان" را برای یک میهن مستقل مسلمان پیشنهاد داد. اگرچه در ابتدا این ایده "خیالی و غیرعملی" خوانده شد، اما به سرعت به شعار اصلی جنبش

۱۹۴۰

"قطعنامه پاکستان" در نشست سالانه مسلم لیگ در لاهور به تصویب رسید. این قطعنامه به طور رسمی خواستار ایجاد یک کشور مستقل برای مسلمانان در مناطق شمال غربی و شرقی هند شد و به مبارزات سیاسی محمدعلی جناح برای تجزیه، وجهه‌ای رسمی و قاطع بخشید.

۱۱ اوت ۱۹۴۷

محمدعلی جناح، بنیانگذار پاکستان، در سخنرانی خود در مجلس مؤسسان، دیدگاهی شگفت‌آور و سکولار را برای کشور جدید ترسیم کرد. او اعلام کرد که شهروندان "آزادند به معابد، مساجد یا هر مکان عبادی دیگری بروند" و دین "هیچ ربطی به امور دولت ندارد". این د

اواسط اوت ۱۹۴۷

تجزیه هند و ایجاد پاکستان با دو بال غربی و شرقی که هزاران مایل از یکدیگر فاصله داشتند، به وقوع پیوست. این رویداد با بزرگترین مهاجرت انسانی در تاریخ و خشونت‌های فرقه‌ای بی‌سابقه همراه بود که جان نزدیک به یک میلیون نفر را گرفت و بذر خصومتی عم

۲۲ اکتبر ۱۹۴۷

پاکستان با سازماندهی و اعزام شبه‌نظامیان قبیله‌ای پشتون به کشمیر تحت عنوان "عملیات گلمرگ"، اولین جنگ کشمیر را آغاز کرد. این تهاجم با خشونت وحشیانه‌ای همراه بود؛ مهاجمان با ورود به بارامولا، بیمارستان مسیونری را به ویرانه کشیدند، بیماران و کارکنان را کشتند و راهبه‌های اروپایی صومعه سنت جوزف را مورد تجاوز قرار داده و به قتل رساندند—قساوتی که پیشروی آن‌ها به سوی سرینگر را به تأخیر انداخت و زمان حیاتی برای مداخله هند فراهم کرد.

۲۹ مهر ۱۳۲۶ (۲۲ اکتبر ۱۹۴۷) - حمله به بارامولا

مهاجمان با ورود به بارامولا، بیمارستان مسیونری را به ویرانه کشیدند، بیماران و کارکنان را کشتند و راهبه‌های اروپایی صومعه سنت جوزف را مورد تجاوز قرار داده و به قتل رساندند.

۲۶ اکتبر ۱۹۴۷

مهاراجه هری سینگ، حاکم جامو و کشمیر، در مواجهه با تهاجم شبه‌نظامیان، سند الحاق ایالت خود به هند را امضا کرد. این اقدام کاملاً قانونی، مبنای ادعای حاکمیت هند بر این منطقه است و پاکستان هرگز آن را به رسمیت نشناخته است.

۲۷ اکتبر ۱۹۴۷

نیروهای ارتش هند برای دفاع از سرینگر در برابر تهاجم، در این شهر فرود آمدند. این مداخله به موقع، پیشروی مهاجمان را متوقف کرد و از سقوط پایتخت کشمیر جلوگیری نمود و جنگی تمام‌عیار را میان دو کشور آغاز کرد.

۱۹۴۸

سازمان اطلاعات بین‌سرویسی (ISI) توسط یک افسر بریتانیایی به نام سرلشکر والتر جوزف کاتورن تأسیس شد. این سازمان که در ابتدا برای هماهنگی اطلاعاتی میان نیروهای مسلح ایجاد شد، به سرعت به ابزار اصلی "دولت پنهان" برای کنترل سیاست داخلی و اجرای عمل

ژانویه ۱۹۴۹

با میانجیگری سازمان ملل، آتش‌بس در کشمیر برقرار شد. این آتش‌بس جنگ را به پایان رساند اما مناقشه را حل نکرد و کشمیر را به دو بخش تقسیم کرد. این "جنگ ناتمام" به بهانه‌ای برای ارتش برای توجیه نفوذ فزاینده خود در سیاست داخلی تبدیل شد.

۱۹۵۸

ژنرال ایوب خان اولین کودتای نظامی تاریخ پاکستان را رهبری کرد و قدرت را به دست گرفت. این کودتا که مستقیماً از دل بی‌ثباتی سیاسی ناشی از جنگ ناتمام کشمیر بیرون آمد، سلطه ارتش بر ساختار سیاسی کشور را برای دهه‌ها تثبیت کرد.

۱۹۶۰

ایوب خان در مقاله‌ای در نشریه فارین افیرز، به تشریح فرآیند "اسطوره‌سازی رسمی" پرداخت. این سیاست با هدف ترویج این ایده طراحی شده بود که ارتش، به عنوان نهاد کلیدی و حافظ ایدئولوژی پاکستان، برتر از نهادهای غیرنظامی است و بدین ترتیب "دولت پنهان

۱۹۶۵

سازمان ISI در ارزیابی واکنش هند به "عملیات جبل‌الطارق" دچار یک شکست اطلاعاتی فاحش شد. این عملیات که برای ایجاد شورش در کشمیر طراحی شده بود، به جای شورش محلی، به یک جنگ تمام‌عیار با هند منجر شد که در آن پاکستان نتوانست به اهداف خود دست یابد.

دسامبر ۱۹۷۰

حزب عوامی لیگ به رهبری شیخ مجیب‌الرحمن با کسب اکثریت قاطع کرسی‌ها در اولین انتخابات سراسری پاکستان پیروز شد. این پیروزی به معنای آن بود که یک بنگالی باید نخست‌وزیر کل پاکستان می‌شد، امری که برای نخبگان سیاسی و نظامی پاکستان غربی غیرقابل تحم

شب ۲۵ مارس ۱۹۷۱

ارتش پاکستان "عملیات سرچ‌لایت" را برای سرکوب جنبش ملی‌گرای بنگالی آغاز کرد. این عملیات به سرعت به یک نسل‌کشی با مجوز دولتی تبدیل شد؛ ژنرال یحیی خان دستور داده بود: "سه میلیون نفر از آنها را بکشید تا بقیه از دستانتان غذا بخورند" و ژنرال نیاز

۳ دسامبر ۱۹۷۱

پاکستان با انجام حملات هوایی پیشگیرانه به پایگاه‌های هوایی هند، رسماً جنگ را آغاز کرد. این اقدام بهانه‌ای را که هند برای مداخله نظامی مستقیم در پاکستان شرقی به نفع بنگالی‌ها نیاز داشت، فراهم آورد.

۱۶ دسامبر ۱۹۷۱

ارتش پاکستان در داکا در برابر نیروهای مشترک هند و مبارزان آزادی‌بخش بنگالی تسلیم شد. با تسلیم ۹۳,۰۰۰ پرسنل پاکستانی، بنگلادش به عنوان یک کشور مستقل متولد شد و "نظریه دو ملت" ضربه‌ای مهلک خورد.

۲ ژوئیه ۱۹۷۲

پیمان سیملا میان ایندیرا گاندی، نخست‌وزیر هند، و ذوالفقار علی بوتو، رئیس‌جمهور پاکستان، امضا شد. در این پیمان، دو کشور توافق کردند که اختلافات خود، از جمله مسئله کشمیر را از طریق مذاکرات دوجانبه حل کنند و "خط آتش‌بس" به "خط کنترل" تغییر نام

ژوئیه ۱۹۷۷

ژنرال ضیاءالحق در یک کودتای نظامی بدون خونریزی، دولت ذوالفقار علی بوتو را سرنگون کرد. او با وعده برگزاری انتخابات ظرف ۹۰ روز به قدرت رسید، اما به مدت یازده سال بر پاکستان حکومت کرد.

مارس ۱۹۷۶

ضیاءالحق، بلافاصله پس از انتصاب به عنوان فرمانده ارتش و پیش از کودتا، شعار ارتش را از "ایمان، اتحاد، نظم" به "ایمان، تقوا، جهاد فی سبیل‌الله" تغییر داد. این اقدام نمادین نشان داد که برنامه رادیکالیزه کردن مهم‌ترین نهاد کشور، از همان ابتدا د

آوریل ۱۹۷۹

ذوالفقار علی بوتو، علی‌رغم درخواست‌های بین‌المللی برای عفو، توسط رژیم ضیاء اعدام شد. این اقدام مخالفان سیاسی را مرعوب کرد و راه را برای حکومت مطلقه ضیاء و اسلامی‌سازی جامعه بدون هیچ مانع جدی هموار نمود.

دسامبر ۱۹۷۹

اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان تهاجم کرد. این رویداد یک فرصت استراتژیک طلایی برای ضیاء فراهم آورد تا پاکستان را به یک "دولت خط مقدم" در جنگ سرد تبدیل کرده و حمایت‌های گسترده غرب را جلب کند.

۱۷ اوت ۱۹۸۸

ژنرال ضیاءالحق به همراه سفیر آمریکا و چند ژنرال ارشد پاکستانی در یک سانحه هوایی مشکوک کشته شد. مرگ او به طولانی‌ترین دوره حکومت نظامی در تاریخ پاکستان پایان داد، اما میراث او یعنی زیرساخت‌های جهادی و ارتش اسلام‌گرا، باقی ماند.

اوایل دهه ۱۹۸۰

سازمان ISI "عملیات توپک" را آغاز کرد؛ یک استراتژی چندوجهی برای آموزش، تأمین مالی و تسلیح جدایی‌طلبان سیک در پنجاب و شبه‌نظامیان اسلام‌گرا در کشمیر. این عملیات که توسط "دولت پنهان" هدایت می‌شد، به طور مستقیم به دهه‌ها خشونت و بی‌ثباتی در این

ژوئن ۱۹۸۴

ارتش هند در پاسخ به استقرار شبه‌نظامیان سیک در مقدس‌ترین معبدشان، "عملیات ستاره آبی" را در معبد طلایی امریتسار اجرا کرد. این عملیات، هرچند موفقیت‌آمیز بود، اما احساسات جامعه سیک را عمیقاً جریحه‌دار کرد و به ترور نخست‌وزیر ایندیرا گاندی منجر

مه ۱۹۹۸

پاکستان تنها چند هفته پس از آزمایش‌های هسته‌ای هند، با انجام شش آزمایش هسته‌ای در تپه‌های چاغی بلوچستان، رسماً به یک قدرت هسته‌ای تبدیل شد. این اقدام، موازنه استراتژیک در جنوب آسیا را برای همیشه تغییر داد و به "دولت پنهان" این جسارت را داد

فوریه ۱۹۹۹

آتال بیهاری واجپایی، نخست‌وزیر هند، با سفری تاریخی با اتوبوس به لاهور، "اعلامیه لاهور" را با همتای پاکستانی خود، نواز شریف، امضا کرد. این اعلامیه با هدف کاهش تنش‌ها و ایجاد اعتمادسازی میان دو قدرت هسته‌ای جدید طراحی شده بود، اما عمر آن بسیا

تابستان ۱۹۹۹

ارتش پاکستان با اعزام نیروهای خود به ارتفاعات کارگیل در داخل خاک هند، توافق لاهور را نقض کرد. درگیری کارگیل، اولین رویارویی نظامی مستقیم بین دو قدرت هسته‌ای اعلام شده بود که جهان را در بهت فرو برد و با فشار دیپلماتیک آمریکا و شکست نظامی پاک

۱۳ دسامبر ۲۰۰۱

شبه‌نظامیان وابسته به گروه جیش محمد، که در پاکستان مستقر بودند، به ساختمان پارلمان هند حمله کردند. این حمله گستاخانه، دو کشور را تا آستانه یک جنگ تمام‌عیار پیش برد و منجر به بزرگترین بسیج نظامی در مرزهای دو کشور از سال ۱۹۷۱ شد.

اواخر ۲۰۰۱

پاکستان به یک "متحد اصلی غیر ناتوی" ایالات متحده تبدیل شد و پایگاه‌های نظامی و پشتیبانی لجستیکی حیاتی را برای جنگ به رهبری آمریکا در افغانستان فراهم کرد. این اتحاد، جریان کمک‌های نظامی و اقتصادی گسترده‌ای را به سوی پاکستان سرازیر کرد، اما ه

۲۶ نوامبر ۲۰۰۸

حملات تروریستی هماهنگ در بمبئی توسط گروه لشکر طیبه، که از پاکستان سازماندهی شده بود، به وقوع پیوست. رئیس وقت ISI، ژنرال شجاع پاشا، بعداً اعتراف کرد: "افراد درگیر در حمله بمبئی از ما بودند، اما این عملیات ما نبود." این اعتراف تکان‌دهنده، دست

۲ مه ۲۰۱۱

نیروهای ویژه ایالات متحده در یک عملیات مخفی، اسامه بن لادن، رهبر القاعده را در یک مجتمع مسکونی در شهر پادگانی ابیت‌آباد، در چند قدمی آکادمی نظامی پاکستان در کاکول، کشتند. این رویداد، سیاست دوگانه پاکستان را در برابر تمام جهان رسوا کرد و ثاب

۲۰۱۴

ظهور تحریک طالبان پاکستان (TTP) به عنوان یک تهدید داخلی جدی، با حمله وحشیانه این گروه به یک مدرسه وابسته به ارتش در پیشاور به اوج خود رسید. در این حمله، بیش از ۱۴۰ نفر که اکثر آنها کودک بودند، کشته شدند. این تراژدی نشان داد که تروریسمی که "

سپتامبر ۲۰۱۶

پس از حمله تروریستی به پایگاه ارتش هند در اوری که منجر به کشته شدن ۱۹ سرباز هندی شد، هند با انجام "حملات جراحی" به اردوگاه‌های تروریستی در داخل کشمیر تحت کنترل پاکستان، پاسخ داد. این اقدام، نشان‌دهنده تغییر در استراتژی "خویشتن‌داری استراتژی