رصد راهبردی پیمان مکه

۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ | ۳۰ مهر ۱۴۰۵

یافته اصلی: چهار تحول تازه نشان می‌دهد که هم‌زمان با پیشرفت روند تصویب پیمان مکه، اختلاف‌نظر درباره حدود تعهدات نظامی آن جدی‌تر شده است. همچنین
عربستان در حال گسترش همکاری‌های دفاعی با کشورهایی خارج از پیمان است.

۱.سند جدید ترکیه: دفاع جمعی الزاماً به معنای ورود خودکار به جنگ نیست
در توضیحات رسمی لایحه تصویب پیمان مکه که ۲۱ اکتبر منتشر شد، دولت ترکیه تصریح کرده است که اجرای تعهد دفاع جمعی، خودکار نیست و به رایزنی و تصمیم
مورد توافق اعضا بستگی دارد.

این توضیح برای تفسیر ماده دوم توافق‌نامه اهمیت دارد. همچنین در توجیه رسمی لایحه تأکید شده که پیمان علیه کشور مشخصی تنظیم نشده، عضویت کشورهای منطقه را از نظر اصولی منتفی نمی‌داند و تعهدات ترکیه در ناتو را تغییر نمی‌دهد.

بر اساس سامانه رسمی پارلمان ترکیه، لایحه شماره ۲/۳۹۶۱ همچنان در کمیسیون امور خارجه قرار دارد و هنوز در مورد آن تصمیم نهایی اخذ نشده است.

۲. موضع تازه رسانه پاکستانی: تأکید بر ماهیت دفاعی پیمان و ضرورت مذاکره درباره یمن
روزنامه دان در سرمقاله ۲۲ اکتبر با عنوان «شفافیت درباره پیمان مکه»، انتشار متن ۱۶ ماده‌ای را گامی در روشن شدن ماهیت توافق دانسته است.

این روزنامه استدلال می‌کند که توافق بر دفاع جمعی تمرکز دارد و درباره عملیات تهاجمی تصریحی نکرده است. سرمقاله همچنین از پاکستان، ترکیه و سایر کشورهای منطقه می‌خواهد برای دستیابی به راه‌حل سیاسی بحران یمن تلاش کنند.

نکته قابل‌توجه آن است که این موضع در یکی از رسانه‌های مهم پاکستان مطرح شده و با تفسیرهایی که پیمان را مجوز ورود خودکار اعضا به جنگ یمن می‌دانند، متفاوت است.

۳. تحول مهم در مصر: حمایت دفاعی از عربستان، بدون عضویت در پیمان مکه
عبدالفتاح السیسی در اظهارات ۲۱ اکتبر تأکید کرد که حمایت نظامی احتمالی مصر از عربستان با هدف دفاع از سرزمین و مرزهای این کشور خواهد بود و شامل حمله به یمن نمی‌شود.

طبق گزارش خبرگزاری فرانسه در ۲۲ اکتبر، پارلمان مصر در حال بررسی درخواست اعزام احتمالی نیرو است و هنوز مجوز نهایی صادر نشده است.

همچنین خبرگزاری رسمی عربستان تأیید کرده که وزیر خارجه و رئیس دستگاه اطلاعاتی مصر در ۲۱ اکتبر با ولیعهد عربستان دیدار کرده‌اند.

۴. گسترش انتقادهای سیاسی در ترکیه
در ۲۲ اکتبر، روزنامه ترکیه‌ای ینی‌چاغ مواضع انتقادی برخی سیاستمداران مخالف را بازتاب داد. منتقدان نگران‌اند که پیمان مکه به مشارکت ترکیه در منازعات خاورمیانه و حمایت از سیاست‌های نظامی آمریکا و اسرائیل منجر شود.