از جنگ با هند تا میانجی‌گری میان ایران و آمریکا: عاصم منیر چگونه به چهره‌ای جهانی تبدیل شد؟

آغاز دشوار و تنش‌های داخلی

زمانی که عاصم منیر در نوامبر ۲۰۲۲ به فرماندهی ارتش رسید، پاکستان درگیر آشفتگی سیاسی شدیدی بود.

عمران خان؛ نخست‌وزیر سابق ارتش و آمریکا را عامل برکناری خود می‌دانست و هوادارانش به‌شدت از فرمانده جدید انتقاد می‌کردند.

این تنش‌ها در مه ۲۰۲۳ به اوج خود رسید و منجر به حملات معترضان به مراکز نظامی، ارتش و متقابلاً بازداشت گسترده کادر اصلی حزب تحریک انصاف شد.

نقطه عطف: جنگ کوتاه با هند

بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند جنگ ۴ روزه بین هند و پاکستان در مه ۲۰۲۵، نقطه چرخش زندگی او بود.

در این درگیری، پاکستان ادعا کرد چند جنگنده هندی (از جمله رافال) را سرنگون کرده است. این پیروزی نظامی باعث شد:

۱. در داخل کشور، پیام قدرتمندی از توان بازدارندگی ارتش مخابره شود.

۲. در سطح بین‌المللی، عاصم منیر به عنوان یک مهره کلیدی مورد توجه قدرت‌ها، به‌ویژه دونالد ترامپ، قرار بگیرد.

پس از این جنگ، دولت پاکستان به ریاست حزب مسلم لیگ نواز رتبه او را به «فیلد مارشال» ارتقا داد.

فیلد مارشالِ مورد علاقه ترامپ»

دکتر کامران بخاری معتقد است نحوه مدیریت جنگ با هند، عاصم منیر را به شخصیت مورد اعتماد ترامپ تبدیل کرد. در حالی که او در اولین سفرش به واشنگتن (۲۰۲۳) فردی آرام و کم حرف به نظر می‌رسید، در سفر دوم (ژوئن ۲۰۲۵) با اعتمادبه‌نفس کامل ظاهر شد و توانست رابطه‌ای نزدیک با دولت ترامپ برقرار کند. ترامپ که معمولاً با «مردان قدرتمند» راحت تر کار می‌کند، او را به عنوان نفر اول قدرت در پاکستان به رسمیت شناخت.

نقش میانجی در بحران ایران و آمریکا

پس از آغاز درگیری ها میان ایران، اسرائیل و آمریکا در فوریه ۲۰۲۶، پاکستان نقش میانجی را بر عهده گرفت. عاصم منیر از سال قبل پیشنهاد داده بود که اسلام‌آباد می‌تواند پل ارتباطی تهران و واشنگتن باشد.

چرا ایران و آمریکا او را پذیرفتند؟

شناخت خط قرمزها: وی به دلیل سوابقش در مدیریت اطلاعات ارتش (MI) و سازمان جاسوسی (ISI)، روابط دیرینه‌ای با فرماندهان سپاه پاسداران و مقامات امنیتی ایران دارد.

اعتماد متقابل: او همزمان به کاخ سفید دسترسی دارد و هم با مقامات ایرانی گفتگو می‌کند.

به گفته کارشناسان، ایران در شرایط فعلی گزینه دیگری جز پذیرش میانجی‌گری پاکستان نداشت، چرا که کانال‌های دیگر (مانند عمان) تضعیف شده بودند.

حضور در مذاکرات: در جریان مذاکرات ۱۱ آوریل در اسلام‌آباد، فیلد مارشال عاصم منیر در کنار شهباز شریف مستقیماً در اتاق گفتگو با نمایندگان ایران و آمریکا حضور داشت.

سایه انتقادها: حقوق بشر و سیاست داخلی

با وجود افزایش اعتبار بین‌المللی، انتقادها از وی در داخل پاکستان همچنان پابرجاست. عمران خان و نهادهایی مثل عفو بین‌الملل، ارتش را به سرکوب سیاسی، بازداشت‌های غیرقانونی و دخالت در انتخابات متهم می‌کنند.

با این حال، تحلیل‌گران می‌گویند تاریخ پاکستان نشان داده که هرگاه ارتش در سطح جهانی نقش استراتژیک مهمی پیدا می‌کند، مسائل مربوط به دموکراسی و حقوق بشر در اولویت دوم قدرت‌های جهانی قرار می‌گیرد.

حتی مخالفان هم سکوت کرده‌اند

جالب اینجاست که حتی حزب تحریک انصاف (حامیان عمران خان) نیز اکنون از نقد نقش میانجی‌گری او خودداری می‌کنند. زلفی بخاری، از چهره‌های نزدیک به عمران خان(که در تبعید خودخوانده در لندن به سر می‌برد) می‌گوید: «هرچند ما در مسائل داخلی اعتراض داریم، اما اگر پاکستان بتواند نقشی در ثبات منطقه و کاهش تنش‌ها ایفا کند، از آن استقبال می‌کنیم.»

خلاصه: عاصم منیر توانسته است از یک فرمانده تحت فشار داخلی، به یک “معمار دیپلماسی” در منطقه تبدیل شود که همزمان اعتماد ترامپ و مقامات ارشد سیاسی و نظامی ایران را جلب کرده است.