رصد راهبردی پیمان مکه ۲7 اکتبر ۲۰۲۶ | 5 آبان ۱۴۰۵

سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵ | ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶

۱. نتیجه رسمی نشست تهران؛ توافق بر ادامه مذاکرات
مهم‌ترین تحول نسبت به گزارش دیروز، انتشار نتیجه نشست ایران با سه عضو پیمان مکه است.

بر اساس بیانیه مطبوعاتی منتشرشده پس از نشست ۲۶ اکتبر، ایران، پاکستان، ترکیه و عربستان توافق کردند گفت‌وگوهای خود را برای تقویت همکاری منطقه‌ای، از جمله در حوزه صلح و امنیت، ادامه دهند.
بااین‌حال، هنوز توافق اجرایی درباره آتش‌بس یمن، محدودیت عملیات نظامی یا تشکیل نهاد امنیتی چهارجانبه اعلام نشده است.

۲. پیشنهاد پاکستان؛ احتمال نقش‌آفرینی اعضای پیمان به‌عنوان تضمین‌کنندگان توافق

رویترز در گزارش ۲۶ اکتبر، به نقل از دو مقام پاکستانی، از طرح پیشنهادی عاصم منیر برای کاهش اختلافات ایران و آمریکا خبر داد.

یکی از این مقامات گفته است که در صورت پذیرش پیشنهاد، کشورهای عضو پیمان مکه به همراه قطر می‌توانند نقش تضمین‌کننده توافق احتمالی را ایفا کنند.

همچنین موضوع ایجاد چارچوب منطقه‌ای عدم تجاوز، بازگشایی تنگه هرمز و توقف حملات انصارالله از محورهای مذاکرات عنوان شده است.

این اطلاعات فعلاً به منابع پاکستانی ناشناس متکی است. هیچ متن رسمی درباره جزئیات پیشنهاد، سازوکار تضمین یا پذیرش آن از سوی تهران و واشنگتن منتشر نشده است.

۳. مصر مجوز حمایت نظامی از عربستان را صادر کرد

پارلمان مصر در ۲۶ اکتبر به عبدالفتاح السیسی اختیار داد اقدامات لازم را برای حمایت دفاعی از عربستان انجام دهد. این تحول از مرحله بررسی پارلمانی که در گزارش‌های قبلی ثبت کرده بودیم، فراتر رفته است.

مصر هنوز عضو پیمان مکه نیست و مقام‌های این کشور پیش‌تر تأکید کرده‌اند که حمایت احتمالی آنان به دفاع از قلمرو عربستان محدود خواهد بود، نه حمله به یمن.

این تحول نشان می‌دهد که ریاض در کنار پیمان مکه، در حال گسترش ترتیبات دفاعی با شرکای دیگر است.

۴. مخالفت و حمایت در ترکیه؛ ماده ۱۶ در مرکز مناقشه

در آستانه بررسی توافق‌نامه در کمیسیون امور خارجه پارلمان ترکیه در ۲۷ اکتبر، اختلافات سیاسی درباره آن افزایش یافته است.

رسانه‌های ترکیه از حمایت حزب عدالت و توسعه و حزب حرکت ملی از توافق، همراه با مواضع انتقادی احزاب دیگر گزارش داده‌اند.
مهم‌ترین نگرانی منتقدان، احتمال ورود ترکیه به جنگ یمن و محدودیت خروج از پیمان در ده سال نخست است.

در مقابل، گزارش ۲۶ اکتبر ترک‌پرس از حمایت کمال قلیچداراوغلو از تصویب پیمان، با وجود نگرانی‌های پیشین درباره روابط با ایران، حکایت دارد.

تا زمان انتشار این رصد نامه ، نتیجه نهایی نشست امروز کمیسیون تأیید نشده است. بنابراین، تصویب پیمان در
ترکیه همچنان قطعی نیست.

۵. پاکستان حملات منتسب به انصارالله را محکوم کرد
وزارت خارجه پاکستان در ۲۶ اکتبر حملات موشکی منتسب به انصارالله در مناطق مکه و مدینه را محکوم و بر تعهد خود به امنیت عربستان و پیمان مکه تأکید کرد.

در مقابل، انصارالله هدف قرار دادن شهرهای مقدس را رد کرده و گفته است اهداف عملیات، تأسیسات نفتی و پایگاه‌های نظامی بوده‌اند. گزارش‌های سعودی از سقوط بقایای موشک‌های رهگیری‌شده در مناطقی از مکه و مدینه حکایت دارند.

از منظر ایران:

از یک‌سو، توافق بر ادامه مذاکرات تهران نشان می‌دهد که اعضای پیمان مکه ضرورت تعامل با ایران را پذیرفته‌اند. از سوی دیگر، گسترش حمایت دفاعی مصر از عربستان و تداوم تنش‌های یمن نشان می‌دهد که مسیر تقویت بازدارندگی نظامی ریاض متوقف نشده است.

مهم‌ترین فرصت ایران، تبدیل گفت‌وگوی چهارجانبه تهران به سازوکاری مستمر برای جلوگیری از درگیری و مدیریت بحران است؛ نه لزوماً پیوستن به پیمان مکه.