بحران سوخت در پاکستان؛ چرا دولت نمی‌تواند برای روزهای سخت ذخیره استراتژیک داشته باشد؟

۱. افزایش مجدد قیمت‌ها در سایه جنگ ایران و آمریکا

دولت پاکستان از ابتدای ماه می ۲۰۲۶، قیمت بنزین و گازوئیل را دوباره افزایش داد.

اکنون قیمت هر لیتر بنزین و گازوئیل در این کشور به مرز ۴۰۰ روپیه(معادل ۱.۴۳ دلار و ۲۲۰ هزار تومان) رسیده است.

به دلیل تنش‌های نظامی بین ایران، آمریکا و اسرائیل و نوسانات شدید در بازار جهانی نفت (که قیمت هر بشکه نفت برنت را تا ۱۲۶ دلار هم برد)، دولت پاکستان تصمیم گرفته قیمت سوخت را به صورت هفتگی تعیین کند.

۲. ذخایر فعلی پاکستان چقدر است؟

مقامات پاکستانی می‌گویند در حال حاضر برای ۲۸ روز ذخیره سوخت دارند. اما نکته مهم اینجاست که این ذخایر، «تجاری» هستند (یعنی متعلق به شرکت‌های خصوصی و پالایشگاه‌هاست)، نه «استراتژیک» که تحت کنترل مستقیم دولت باشد.

۳. ذخیره استراتژیک نفت چیست؟

ذخایر استراتژیک، مقادیر عظیمی از نفت خام یا فرآورده هستند که دولت‌ها در مکان‌های امن (مثل معادن نمک زیرزمینی یا مخازن بزرگ) برای زمان جنگ، بلایای طبیعی یا بسته شدن مسیرهای ترانزیتی مثل تنگه هرمز نگهداری می‌کنند تا از شوک اقتصادی جلوگیری کنند. کشورهایی مثل آمریکا، چین و ژاپن ذخایری برای بیش از ۹۰ روز دارند.

۴. چرا پاکستان ذخیره استراتژیک ندارد؟

کارشناسان و مقامات (از جمله علی پرویز ملک؛وزیر نفت پاکستان) به چند چالش اصلی اشاره می‌کنند:

کمبود بودجه: ساخت زیرساخت‌های عظیم انبار سوخت و خرید نفت برای ذخیره‌سازی، به میلیاردها دلار پول نیاز دارد که دولت فعلاً توان تأمین آن را ندارد.

هزینه نگهداری: نگهداری این حجم از سوخت هزینه‌های جاری سنگینی دارد و چون این سوخت فروخته نمی‌شود، سودی برای دولت ایجاد نمی‌کند.

وابستگی شدید: پاکستان بخش زیادی از نفت خود را از خلیج فارس تأمین می‌کند. اگر مسیرهای دریایی (مثل تنگه هرمز یا دریای سرخ) به دلیل درگیری‌ها و جنگ بسته شود، واردات نفت از مناطق دورتر مثل آمریکا یا نیجریه بیش از یک ماه زمان می‌برد.

۵. راهکار چیست؟

در حال حاضر چند پیشنهاد روی میز دولت است:

مالیات جدید: اضافه کردن مبلغ اندکی (مثلاً ۵ روپیه) به مالیات سوخت برای جمع‌آوری بودجه جهت ساخت مخازن دولتی.

همکاری با کشورهای دوست: استفاده از ظرفیت شرکت‌هایی مثل آرامکو (عربستان) یا کشورهای دیگر برای ساخت انبارهای مشترک در خاک پاکستان.

تشویق بخش خصوصی: ارائه تسهیلات به پالایشگاه‌های داخلی برای افزایش ظرفیت انبارهای خود.

خلاصه وضعیت:

پاکستان در میان شعله‌های جنگ منطقه‌ای، با کمبود فضای ذخیره‌سازی سوخت روبروست. اگرچه فعلاً سوخت برای حدود یک ماه موجود است، اما بدون «ذخایر استراتژیک دولتی»، اقتصاد این کشور در برابر بسته شدن طولانی‌مدت مسیرهای دریایی یا جهش‌های ناگهانی قیمت جهانی، بسیار آسیب‌پذیر خواهد بود.