چرا بشیر زیب بلوچ از رهبری ارتش آزادی‌بخش بلوچ برکنار شد؟

گروه تجزیه‌ طلب و ممنوع‌الفعالیت «ارتش آزادی‌بخش بلوچ» (BLA) هفته گذشته در بیانیه‌ ای رسمی اعلام کرده بود که بشیر زیب بلوچ بر اساس تصمیم شورای عالی فرماندهی این سازمان، از سمت رهبری برکنار شده است.

این سازمان تروریستی که بیش از یک دهه در ایالت بلوچستان فعال است، طی سال‌های اخیر با هدایت شاخه انتحاری خود یعنی « تیپ مجید » شدت حملاتش را به شکل بی‌سابقه‌ ای افزایش داد. این تشکیلات در فهرست گروه‌ های تروریستی پاکستان و آمریکا قرار دارد و قرار است نام رهبر جدید آن به‌ زودی اعلام شود.

پرونده‌ های سنگین و اتهامات تروریستی

بشیر زیب از سال ۲۰۱۸ و پس از حمله به کنسولگری چین در کراچی، در صدر فهرست متهمان فراری و تحت تعقیب دولت پاکستان قرار گرفت. او طراح اصلی عملیات‌ های خونینی همچون حمله به بورس کراچی (۲۰۲۰)، حمله انتحاری زن مهاجم به استادان چینی دانشگاه کراچی و حمله به کاروان مهندسان چینی در نزدیکی فرودگاه کراچی شناخته می‌شود.

از صحنه دانشگاه تا فعالیت در گروه‌ های مسلحانه

بشیر زیب که متولد خانواده‌ ای از طبقه متوسط در منطقه «نوشکی» و از ایل محمد حسنی است، پس از اخذ مدرک فوق‌ دیپلم مکانیک، برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ادبیات بلوچ وارد دانشگاه بلوچستان شد. دوران دانشجویی او با ورود به تشکل «BSO Azad» و رهبری آن بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ همراه بود؛ تشکلی که بعداً در سال ۲۰۱۳ به دلیل جذب جوانان به گروه‌های مسلح ممنوع‌ الفعالیت شد. او به ایراد سخنرانی‌ های تند ضد حکومتی و نقد احزاب میانه‌ رو بلوچ شهرت داشت و در نهایت به دلیل درگیری‌ های دانشجویی از دانشگاه اخراج شد

شکاف در ساختار BLA و صعود به قدرت

نقطه عطف زندگی سیاسی بشیر زیب در سال ۲۰۱۷ رقم خورد؛ زمانی که او همراه «اسلم بلوچ» (استاد اسلم) به دلیل نقض قوانین سازمانی از BLA اخراج شدند و شاخه جدیدی را پایه‌گذاری کردند. پس از کشته شدن اسلم بلوچ در یک حمله انتحاری در افغانستان در سال ۲۰۱۸، بشیر زیب هدایت کامل این شاخه مسلح را بر عهده گرفت.

تغییر تاکتیک و گسترش عملیات‌های انتحاری

با آغاز رهبری بشیر زیب، تحولی اساسی در روش‌ های عملیاتی این گروه رخ داد. او با راه‌اندازی ائتلاف «براس» (BRAS) میان گروه‌های مختلف مسلح ملی‌گرا و تجزیه طلب بلوچ و سندی، ساختار سازمانی BLA را به شاخه‌ های تخصصی ترور، ربایش، اطلاعات و رسانه تقسیم کرد. همچنین تحت فرماندهی او، استراتژی جذب جوانان تحصیل‌ کرده و به کارگیری زنان در عملیات‌ های انتحاری به شکل جدی کلید خورد.

انزوای بین‌المللی و انتقادات کارشناسان

اقدامات افراطی بشیر زیب موجی از انتقادات تحلیلی را به همراه داشت. کارشناسان امور ضد تروریسم معتقدند استفاده از زنان در حملات انتحاری و هدف قرار دادن غیرنظامیان، چهره این جنبش را در سطح جهانی به تروریسم محض تغییر داد. به باور تحلیل‌گران، این خشونت بی‌ حدو مرز نه تنها حمایت عمومی را کاهش داد، بلکه زمینه را برای توجیه عملیاتهای گسترده‌ تر ارتش پاکستان هموارتر ساخت.