بهانه جدید ترامپ برای فشار بر تجارت جهانی؛ تعرفه ۱۰ درصدی آمریکا چه بر سر صادرات پاکستان می‌آورد؟

دولت آمریکا اخیرا در اقدامی جدید و با تمسک به ادعای «عدم اقدام کافی برای مقابله با کار اجباری»، تعرفه‌های گمرکی ۱۰ تا ۱۲.۵ درصدی بر واردات کالا از ۶۰ شریک تجاری خود از جمله پاکستان، هند، بنگلادش و سریلانکا اعمال کرد.

این تعرفه ها که از روز جمعه گذشته اجرایی شده‌اند، علاوه بر کشورهای آسیای جنوبی، شامل اتحادیه اروپا، بریتانیا، چین، کانادا و ژاپن نیز می‌شود و در مجموع ۹۹.۴ درصد از حجم کل واردات ایالات متحده را پوشش می‌دهد.

«جیمیسون گریر» نماینده تجاری آمریکا، با استناد به ماده ۳۰۱ قانون تجارت ۱۹۷۴ مدعی شد که این تصمیم بر اساس دستور دونالد ترامپ و برای مقابله با واردات کالاهای تولید شده از طریق کار اجباری اتخاذ شده است.

این تصمیم واشنگتن در حالی صورت می‌گیرد که دیوان عالی آمریکا در فوریه گذشته، تعرفه‌های سنگین قبلی ترامپ را غیرقانونی دانسته و ابطال کرده بود.

با این حال، دولت ترامپ با تغییر منشور و طرح ادعای حقوق بشری «کار اجباری»، مسیر جدیدی را برای اعمال فشار بر شرکای تجاری خود گشوده است.

واکنش مقامات پاکستان و ارزیابی خسارات احتمالی

در پی اعلام این تصمیم، «رانا احسان افضل» هماهنگ کننده نخست وزیر پاکستان در امور تجارت اخیرا اعلام کرد که وزارت تجارت پاکستان به زودی جلسه ای اضطراری برای بررسی ابعاد این موضوع تشکیل خواهد داد.

وی با اشاره به روند پیشین تعرفه‌ها یادآور شد: «پیش از این تعرفه ۱۹ درصدی توسط دیوان عالی آمریکا لغو شد و سپس یک تعرفه موقت ۱۰ درصدی ۱۵۰ روزه جایگزین آن گردید. اکنون واشنگتن با بهانه جدید کار اجباری، دوباره دست به اعمال تعرفه زده است.»

این مقام پاکستانی تأکید کرد که بخش صادرات پاکستان تمام مقررات و استانداردهای بین‌المللی کار را به‌طور کامل رعایت می‌کند.

از سوی دیگر، «اقبال تابش» کارشناس تجارت بین‌الملل، با ابراز نگرانی از این تصمیم گفت: «آمریکا بزرگ‌ترین بازار صادراتی پاکستان است. بخش صادرات ما پیش از این نیز با بحران هایی همچون افزایش هزینه انرژی، نرخ بالای بهره و رشد قیمت سوخت دست و پنجه نرم می‌کرد و تعرفه ۱۰ درصدی جدید بار سنگین دیگری بر دوش صادرکنندگان خواهد گذاشت.»

وی افزود: «اگرچه هند و بنگلادش نیز مشمول این تعرفه شده‌اند، اما به دلیل پایین تر بودن هزینه تمام شده تولید در آن کشورها، فشار کمتری را نسبت به پاکستان متحمل خواهند شد.»

حجم مبادلات تجاری اسلام‌آباد و واشنگتن

ارزیابی آمار رسمی تجارت خارجی پاکستان نشان می‌دهد که تراز تجاری این کشور با آمریکا مثبت و به سود اسلام‌آباد است.

در سال مالی گذشته، پاکستان ۵ میلیارد و ۸۳۰ میلیون دلار کالا به آمریکا صادر کرده، در حالی که واردات آن از آمریکا تنها ۱ میلیارد و ۷۴۰ میلیون دلار بوده است.

به این ترتیب، پاکستان مازاد تجاری بیش از ۴ میلیارد دلاری در مبادلات خود با آمریکا دارد.

بیش از ۹۰ درصد از صادرات پاکستان به بازار آمریکا را محصولات نساجی و پوشاک تشکیل می‌دهد و مابقی شامل چرم، مبلمان، محصولات ورزشی، فرش و سیمان است.

در مقابل، واردات پاکستان از آمریکا عمدتاً شامل پنبه خام، آهن، فولاد، ماشین‌آلات صنعتی و مواد شیمیایی است.

رویکرد اقتصادی ترامپ؛ استفاده از ابزار تعرفه برای فشار سیاسی

دونالد ترامپ مدتهاست که با شعار حمایت از نیروی کار آمریکایی، تعرفه‌های گمرکی را به‌عنوان اصلی‌ترین ابزار سیاست خارجی و اقتصادی خود به کار می‌گیرد. وی در آوریل ۲۰۲۵ نیز با اعلام تعرفه‌های ۵۰ درصدی که آن را «روز استقلال» نامید، شوک بزرگی به تجارت جهانی وارد کرد که بعداً با حکم دیوان عالی مواجه شد.

تحلیلگران معتقدند اعمال تعرفه به بهانه «کار اجباری» ابزار جدید کاخ سفید برای دور زدن احکام قضایی داخلی و اعمال فشار اقتصادی بر کشورهای طرف معامله است.