تحلیلی بر تغییرات در سیاست افغانی اسلام‌آباد؛ بستن «پرونده افغانستان»

محمد عامر رانا

​بستن پرونده افغانستان و برکناری‌ های سیاسی

روابط میان دولت غیرنظامی و ارتش پاکستان همواره پرفرازونشیب بوده است. برکناری دولت حزب تحریک انصاف در ایالت خیبرپختونخواه به رهبری سهیل آفریدی نشان‌دهنده الگویی قدیمی از اصطکاک بر سر سیاست‌های امنیتی است.

اتهام اصلی علیه این دولت محلی در ایالتی پشتون نشین، تردید در اقدام قاطع علیه تروریست‌ ها بود. با برکناری این دولت محلی ایالتی، موانع اجرای «سیاست جدید افغانستان» برطرف شده است؛ سیاستی که شامل قطع کامل روابط با طالبان و انجام عملیات‌ های نظامی گسترده می‌شود.

​دکترین ضیاءالحق؛ از اهرم فشار تا ایدئولوژی
اگرچه نطفه مداخله در امور افغانستان در دهه ۱۹۷۰ توسط ذوالفقار علی بوتو و با هدف تقابل با ملی‌ گرایی پشتون بسته شد، اما این ژنرال ضیاءالحق بود که آن را به یک «ایدئولوژی» و اصل سازمان‌ دهنده این کشور تبدیل کرد.

دکترین ضیاءالحق متکی بر جهاد، شبکه مدارس دینی، دکترین عمق راهبردی و اتکا به گروه‌ های شبه‌ نظامی غیردولتی بود؛ سیاستی که به عقیده بسیاری از تحلیلگران، عامل اصلی شکل‌ گیری «تحریک طالبان پاکستان» و زایش تروریسم در منطقه شد.

​چالش‌های رویکرد جدید اسلام‌آباد
امروزه در محافل امنیتی پاکستان این اجماع حاصل شده که سیاست‌ های گذشته کارایی خود را از دست داده‌اند. با این حال، ابعاد رویکرد جدید همچنان مبهم است. از سوی دیگر، تلاش برای منتسب کردن ریشه این سیاست‌ ها به بوتو و حزب مردم، شانه خالی کردن از میراث ضیاءالحق است؛ میراثی که حتی به قیمت ترور بی‌نظیر بوتو در ۲۰۰۷ میلادی و خسارات سنگین برای پاکستان تمام شد.