مذاکرات ایران و آمریکا در اسلام‌آباد: چه کسانی حضور دارند و چرا این گفتگوها حیاتی است؟

در حالی که آتش بسی شکننده برقرار شده و تنش ها همچنان بالاست، اسلام‌آباد این شنبه میزبان طرف های درگیر خواهد بود.

تنها چند دقیقه پیش از پایان ضرب الاجل تهدیدآمیز دونالد ترامپ — که در اقدامی بی‌سابقه تهدید به نابودی «یک تمدن کامل» کرده بود — رئیس‌جمهور آمریکا صبح چهارشنبه برقراری یک آتش بس دو هفته‌ای را اعلام کرد.

این توافق، جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را که کل خاورمیانه را در بر گرفته بود، موقتاً متوقف کرد.

این تحول که جهان با حبس کردن نفس‌های خود منتظرش بود، نتیجه یک شب طولانی از «دیپلماسی کانال مخفی» به رهبری پاکستان بود.

اکنون در حالی که آتش بس به سختی حفظ شده، اسلام‌آباد خود را برای میزبانی از تیم‌های مذاکره‌کننده در روز شنبه (۱۱ آوریل) آماده می‌کند.

ترامپ در پستی اعلام کرد که آمریکا پیشنهادی ۱۰ ماده‌ای از سوی ایران دریافت کرده که آن را «مبنایی عملی برای مذاکره» می‌داند.

حضور چهره های تراز اول، اهمیت این نشست را دوچندان کرده است.

تیم آمریکا: یاران وفادار ترامپ

۱. جی.دی. ونس:

معاون ۵۰ ساله رئیس‌جمهور آمریکا رهبری تیم ایالات متحده را بر عهده دارد. ونس که سابقه حضور در تفنگداران دریایی و جنگ عراق را دارد، پیش از این منتقد مداخلات نظامی آمریکا بود. او که زمانی از منتقدان سرسخت ترامپ بود، اکنون به متحد کلیدی او تبدیل شده است.

نقش در بحران: ونس در روزهای اخیر به چهره محوری میانجی‌گری با پاکستان تبدیل شد. او در تماس با مقامات اسلام‌آباد، پیام‌های قاطع اما منعطف ترامپ را منتقل کرد.

به گزارش رسانه‌ها، ایران «ونس» را به دلیل مواضع سابقش در مورد خویشتن‌داری نظامی، مذاکره‌کننده‌ای معتبرتر از دیگر فرستادگان آمریکا می‌داند.

۲. استیو ویتکوف :

میلیاردر حوزه املاک و فرستاده ویژه ترامپ در خاورمیانه. او در شکست مذاکرات هسته‌ای ماه فوریه نقش داشت و برخی دیپلمات ها او را عامل تشدید تنش ها می‌دانند. ایران به شدت نسبت به او بی‌اعتماد است و او را «غیرقابل اعتماد» می‌خواند.

۳. جرد کوشنر:

داماد ترامپ و مشاور ارشد سابق. با وجود اینکه او پست رسمی در دولت ندارد، اما به دلیل روابط نزدیک با سران عربستان و قطر، همچنان مهره ای کلیدی در دیپلماسی خاورمیانه است. ایران پیش از این کوشنر و ویتکوف را به «خنجر زدن از پشت» متهم و از مذاکره با آنها امتناع کرده بود.

تیم ایران: دیپلمات‌های کهنه‌کار و چهره‌های امنیتی

۱. عباس عراقچی:

وزیر امور خارجه ایران و دکترای علوم سیاسی از بریتانیا. او که سابقه حضور در جنگ ایران و عراق را دارد، از سوی رسانه های بین‌المللی به عنوان «استاد مذاکرات سخت» شناخته می‌شود. عراقچی نقش محوری در توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ داشت و اکنون هماهنگ کننده اصلی دیپلماسی ایران در این درگیری است.

۲. محمدباقر قالیباف:

رئیس مجلس شورای اسلامی ایران و فرمانده اسبق نیروی هوایی سپاه. قالیباف چهره‌ای است که نفوذ عمیقی در بدنه نظامی و امنیتی ایران دارد. او پس از شهادت علی لاریجانی، نقش برجسته تری در ساختار قدرت ایفا کرده است.

نقش در مذاکرات: قالیباف به عنوان چهره ای که میان حوزه های نظامی، امنیتی و سیاسی پل می‌زند، شناخته می‌شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که او در گفتگوهای کانال مخفی با فرستادگان آمریکایی حضور داشته است. اگرچه او علناً نسبت به نتایج مذاکرات ابراز تردید کرده، اما حضور او نشان دهنده مشارکت مستقیم لایه های امنیتی ایران در فرایند صلح است.

چرا این مذاکرات مهم است؟

نشست اسلام‌آباد نه تنها برای پایان دادن به درگیری های نظامی، بلکه برای تعیین تکلیف تنگه هرمز (که ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کند) و برنامه هسته‌ای ایران حیاتی است. موفقیت این گفتگوها می‌تواند به بحران جهانی سوخت پایان دهد، اما شکست آن، ممکن است منطقه را به سوی «نابودی تمدنی» که ترامپ هشدار داده بود، سوق دهد.