«آزادی مطبوعات در پاکستان زیر فشاری بی‌سابقه»

در نشست تخصصی که به مناسبت اهدای جوایز «احفاظ‌الرحمن برای شجاعت در بیان» در انجمن هنرهای پاکستان در کراچی برگزار شد، کارشناسان و روزنامه‌نگاران برجسته هشدار دادند که فضای کار برای خبرنگاران مستقل در این کشور در حال نابودی است. آنها معتقدند آستانه تحمل حاکمیت کنونی در برابر صدای منتقد حتی از دوران حکومت های نظامی نیز کمتر شده است.

نکات کلیدی این نشست:

تجلیل از پیشکسوتان: جایزه امسال به علی احمد خان، روزنامه‌نگار پیشکسوت اهدا شد. او که سابقه فعالیت در خبرگزاری BBC را دارد، از دوران سقوط داکا (۱۹۷۱) تا زمان ژنرال ضیاءالحق، همواره در برابر سانسور ایستادگی کرده است.

سانسور سیستماتیک: مظهر عباس، روزنامه نگار سرشناس، تأکید کرد که فشار فعلی در طول عمر حرفه‌ای او بی‌سابقه بوده است. او گفت امروزه حتی متن «تیترهای روان» (چقدر تلویزیون‌ها هم از بیرون دیکته می‌شود. وی به لغو کنفرانس خبری کمیته یک جهتی بلوچ در کراچی و حمله به باشگاه مطبوعاتی کویته به عنوان نمونه‌های بارز اشاره کرد.

کنترل فرامرزی: وسعت‌الله خان، روزنامه‌نگار مشهور فاش کرد که مقامات حتی بر پوشش اخبار بین‌المللی هم نظارت دارند. او به اعتراضات نسل Z در کاتماندو (نپال) در سال ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت به رسانه‌های پاکستان دستور داده شده بود که فقط خبر را بگویند و از پخش تصاویر یا تحلیل قیام خودداری کنند.

نسل جدید و فضای دیجیتال: عنبر شمسی بیان کرد که اگرچه فضا محدود شده، اما پلتفرم‌های دیجیتال همچنان فرصت هایی برای خلاقیت دارند. او گفت نسل جوان (Gen Z) بسیار هوشیار است و بلافاصله تفاوت بین «تبلیغات حکومتی» و «حقیقت» را تشخیص می‌دهد.

محدودیت‌های فیزیکی: فاضل جمیلی، رئیس باشگاه مطبوعاتی کراچی، اعلام کرد که قبلاً مسائل از طریق روابط عمومی ارتش حل‌وفصل می‌شد، اما اکنون محدودیت ها مستقیم و فیزیکی شده است؛ به طوری که گاهی با گذاشتن کانتینر، مانع از برگزاری کنفرانس‌های خبری می‌شوند.

جمع‌بندی:

شرکت‌کنندگان در این مراسم تأکید کردند که با وجود فشارها، ترورها و محدودیت‌های اقتصادی، مقاومت مطبوعات در برابر خفقان ادامه خواهد داشت.

جایزه احفاظ‌الرحمن برای شجاعت در بیان و آزادی مطبوعات» یکی از معتبرترین جوایز در حوزه روزنامه‌نگاری مستقل در پاکستان است.

این جایزه نه تنها یک تقدیر حرفه‌ای، بلکه نمادی از مقاومت در برابر سانسور و خفقان محسوب می‌شود.

نام‌گذاری و پیشینه (احفاظ‌الرحمن کیست؟)

این جایزه به یاد احفاظ‌الرحمن (۲۰۲۰-۱۹۴۲)، روزنامه‌نگار، شاعر و فعال حقوق صنفی برجسته پاکستانی نام‌گذاری شده است. او در تاریخ مطبوعات پاکستان به عنوان قهرمان مبارزه با سانسور شناخته می‌شود.

او رهبر جنبش روزنامه نگاران علیه دیکتاتوری ژنرال ضیاءالحق در اواخر دهه ۷۰ میلادی بود.

به دلیل ایستادگی بر اصول اخلاق حرفه‌ای، زندان و تبعید را تجربه کرد اما هرگز از آرمان‌هایش عقب‌نشینی نکرد.

هدف از اهدای جایزه

این جایزه هر ساله به روزنامه‌نگاران، نویسندگان یا فعالانی اهدا می‌شود که:

در شرایط سخت و تحت فشار (تهدید، زندان یا سانسور) بر حقیقت پافشاری کرده‌اند.