دیپلماسی بر لبه احتیاط؛ تحلیل جاوید چودهری از شکاف در میانجی‌گری میان تهران و واشنگتن

جاوید چودهری؛ تحلیل‌گر برجسته پاکستانی، امروز در تازه‌ترین ارزیابی خود از تحولات منطقه، پرده از چالش‌های پیچیده در مسیر میانجی‌گری اسلام‌آباد میان ایران و دولت آمریکا برداشت.

وی با اشاره به پیوندهای ناگسستنی تاریخی و فرهنگی میان دو ملت، هشدار داد که بن‌بست کنونی در گفتگوها می‌تواند پیامدهای سنگینی برای ثبات منطقه داشته باشد.

۱. مساعی جمیله پاکستان؛ از آمادگی امنیتی تا بن‌بست دیپلماتیک

چودهری فاش کرد که پاکستان در زمانی که ایران تحت فشارهای فزاینده بین‌المللی قرار داشت، تمامی ظرفیت‌های دیپلماتیک و حتی امنیتی خود را برای فراهم کردن بستری امن جهت گفتگو با دولت دونالد ترامپ به کار گرفت. با این حال، وی معتقد است که اکنون نوعی «رنجش دیپلماتیک» میان دو کشور همسایه شکل گرفته است. به گفته او، سکوت یا پاسخ غیرشفاف طرف ایرانی به این تلاش‌ها، باعث شده است تا اسلام‌آباد موقتاً از نقش فعال خود عقب‌نشینی کند.

۲. تردید تهران و ناامیدی اسلام‌آباد

این تحلیل‌گر با واکاوی رفتار دیپلماتیک اخیر، خاطرنشان کرد که زبان بدن مقامات پاکستانی در دیدارهای اخیر با نمایندگان ایران، نشان‌دهنده نوعی ناامیدی است. چودهری می‌گوید: «در حالی که حاکمیت ایران به طور رسمی از تلاش‌های ما قدردانی می‌کند، اما در لایه‌های پنهان، نسبت به اصرار و فشار پاکستان برای جوش دادن این توافق مشکوک است؛ گویی این پرسش مطرح است که چرا پاکستان تا این حد برای صلح میان ایران و آمریکا بی‌تابی می‌کند؟»

۳. ایران؛ ریشه‌ای در قلب پاکستان

بخش مهمی از تحلیل چودهری به چرایی حساسیت بالای پاکستان نسبت به سرنوشت ایران اختصاص داشت. او با فراتر رفتن از مرزهای سیاست، به پیوندهای خونی و فرهنگی اشاره کرد:

هویت مشترک: حضور گسترده نام خانوادگی هایی همچون شیرازی، اصفهانی و مشهدی در پاکستان، گواهی بر نفوذ عمیق جغرافیای فرهنگی ایران در شبه قاره بویژه پاکستان است.

ریشه های حکمرانی: نخبگان و حکمرانان بسیاری در تاریخ پاکستان ریشه ایرانی داشته‌اند که باعث شده است ایران در نگاه مردم پاکستان، نه فقط یک همسایه، بلکه نمادی از شکوه و تمدن باشد.

۴. دوگانگی در تصمیم‌گیری و هشدار درباره پیامدهای جنگ

چودهری با اشاره به ساختار قدرت در ایران، معتقد است وجود دو رویکرد متفاوت – یکی متمایل به دیپلماسی و دیگری متمرکز بر مقاومت (با محوریت سپاه پاسداران) – روند تصمیم‌گیری را پیچیده کرده است.

وی هشدار داد که وقوع هرگونه درگیری نظامی، «دودی است که ابتدا به چشم همسایگان خواهد رفت».

۵. نتیجه‌گیری: استراتژی صبر و تقویت زیرساخت‌ها

پیشنهاد نهایی این تحلیل‌گر به مقامات ایرانی، اتخاذ رویکردی واقع‌گرایانه در دیپلماسی است. او تأکید کرد که در دنیای قدرت، تا زمانی که ابزار لازم برای مقابله قطعی فراهم نشده است، هوشمندانه ترین مسیر، استفاده از ظرفیت‌های میانجی گرانه برای حفظ منافع ملی و جلوگیری از ویرانی‌های احتمالی جنگ است.