رفتن به محتوای اصلی
Jinnah His Successes, Failures and Role in History

پادکست کتاب

نمایه کتاب

جناح: موفقیت‌ها، ناکامی‌ها و نقش او در تاریخ

Jinnah His Successes, Failures and Role in History

نویسنده: دکتر اشتیاق احمد

این کتاب نگاهی تحلیلی و انتقادی به زندگی و نقش محمدعلی جناح در سیاست شبه‌قاره دارد. نویسنده با استفاده از اسناد تاریخی، هم موفقیت‌های جناح در رهبری مسلمانان و تأسیس پاکستان را بررسی می‌کند و هم به کاستی‌ها و پیامدهای تصمیمات او می‌پردازد. کتاب به تحول شخصیتی جناح از یک رهبر سکولارِ قانون‌مدار به رهبر جنبش مسلمانان، نقش او در تقسیم هند، پیامدهای سیاسی و انسانی تجزیه، و چالش‌های پاکستان پس از استقلال می‌پردازد و تلاش می‌کند تصویری متوازن از «هم دستاوردها و هم خطاها» ارائه دهد.

تعداد صفحات ۸۳۸
تعداد تایم‌لاین ۱۵۵

تایم لاین این کتاب

حدود ۱۸۶۷

مدرسه دیوبند، یک مکتب اسلامی خالص‌گرا، در ایالت متحده (UP) هند تأسیس شد.

۱۸۷۳

سید احمد خان کتاب "علل شورش هند" را منتشر کرد و بریتانیا را به دلیل بیگانگی با بومیان سرزنش کرد.

۱۸۸۵، ۲۸ دسامبر

حزب کنگره ملی هند (INC) در بمبئی تأسیس شد؛ دو مسلمان در میان ۷۲ نماینده حضور داشتند.

۱۹۰۵

تقسیم بنگال که باعث ایجاد شکاف میان نخبگان هندو و مسلمان شد.

۱۹۰۶

محمد علی جناح به کنگره ملی هند پیوست.

۱۹۰۶، جولای

لرد مورلی، وزیر امور خارجه بریتانیا، از اصلاحات قانون اساسی خبر داد.

۱۹۰۶، اکتبر

هیئتی از بزرگان مسلمان به رهبری سر آقاخان با نایب‌السلطنه مینتو ملاقات کردند و خواستار در نظر گرفتن مسلمانان به عنوان یک جامعه متمایز در اصلاحات قانون اساسی شدند.

۱۹۰۶، دسامبر

اتحادیه مسلمانان سراسر هند (AIML) در داکا تأسیس شد.

۱۹۰۹

قانون اصلاحات هند، با هدف اعطای نمایندگی بیشتر به بومیان، تصویب شد.

۱۹۱۱

لغو تقسیم بنگال، که شکاف‌های مذهبی را در آنجا تشدید کرد.

۱۹۱۴

جنگ جهانی اول آغاز شد؛ جناح در لندن در مراسم استقبال از گاندی شرکت کرد.

۱۹۱۵

مهاتما گاندی از آفریقای جنوبی به هند بازگشت و به رهبر برجسته کنگره تبدیل شد؛ حزب هندو ماهاسابها تأسیس شد.

۱۹۱۶

محمد علی جناح برای اولین بار رئیس اتحادیه مسلمانان سراسر هند شد؛ پیمان لاکنو، توافقی میان کنگره و اتحادیه مسلمانان، امضا شد.

۱۹۱۷

برادران خیری ایده یک دولت اسلامی مبتنی بر سوسیالیسم اسلامی را در کنفرانس بین‌المللی سوسیالیست در استکهلم ارائه کردند.

۱۹۱۷

انقلاب بلشویکی در روسیه رخ داد.

۱۹۱۸

سر آقاخان ایده یک دولت مسلمان فراتر از هند را مطرح کرد.

۱۹۱۹

قانون رولات تصویب شد؛ جناح در اعتراض از شورای قانونگذاری امپراتوری استعفا داد؛ قتل‌عام جالیان‌والا باغ رخ داد؛ قانون حکومت هند (۱۹۱۹) تصویب شد؛ جنبش خلافت آغاز شد.

۱۹۲۰، دسامبر

جناح در جلسه سالانه کنگره در ناگپور با پیشنهاد گاندی برای کسب "سواراج" از طریق "تمام وسایل مشروع و صلح‌آمیز" مخالفت کرد و از کنگره خارج شد.

۱۹۲۰

۱۹۲۹: رویکرد جناح به سیاست به سمت جامعه‌گرایی مسلمانان تغییر کرد.

۱۹۲۱

شورش موپله در ساحل مالابار رخ داد.

۱۹۲۳

پیمان لوزان امضا شد و ترکیه از ادعاهای خود در خاورمیانه صرف نظر کرد.

۱۹۲۴، مه

اتحادیه مسلمانان سراسر هند در جلسه لاهور به ریاست جناح، خواستار تجدید نظر رادیکال در پیمان لاکنو شد.

۱۹۲۵، ژانویه

کنفرانس احزاب سراسر هند در دهلی با ابتکار کنگره برای بهبود روابط هندو-مسلمان برگزار شد.

۱۹۲۷، نوامبر

کمیسیون سایمون برای بررسی اصلاحات قانون اساسی تأسیس شد.

۱۹۲۸، ۱۲ فوریه

کنگره کنفرانس احزاب سراسر هند را برای تدوین قانون اساسی فراخواند.

۱۹۲۸، اوت

گزارش موتی‌لال نهرو، خواستار وضعیت قلمرویی برای هند و رد انتخاب‌های جداگانه، منتشر شد.

۱۹۲۹

جناح "چهارده بند" خود را ارائه کرد که خواستار حفظ انتخاب‌های جداگانه برای مسلمانان بود.

۱۹۲۹، ۳۱ اکتبر

نایب‌السلطنه لرد ایروین اعلام کرد که بریتانیا متعهد به اعطای وضعیت قلمرویی به هند است.

۱۹۳۰، مه

کمیسیون سایمون گزارش خود را منتشر کرد که وضعیت قلمرویی را برای هند حذف کرده بود.

۱۹۳۰، ۱۲ مارس

گاندی "مارش نمک" را برای اعتراض به مالیات نمک بریتانیا آغاز کرد.

۱۹۳۰، ۲۸ فوریه

جناح و شفیع دوباره ادغام شدند و اتحادیه مسلمانان سراسر هند بار دیگر به یک نهاد واحد تبدیل شد.

۱۹۳۰، نوامبر

۱۹۳۱، ژانویه: اولین کنفرانس میزگرد در لندن برگزار شد.

۱۹۳۰، ۳۰ اکتبر

علامه محمد اقبال در جلسه سالانه اتحادیه مسلمانان در الله‌آباد، ایده مبهم یک ملت مسلمان و یک کشور جداگانه را مطرح کرد.

۱۹۳۱

چوداری رحمت علی و دیگر دانشجویان جزوه "اکنون یا هرگز" را منتشر کردند و اصطلاح "پاکستان" را معرفی کردند.

۱۹۳۱

۲۶-۳۱ مارس: کنگره پیمان گاندی-ایروین را در جلسه کراچی تایید کرد و قطعنامه‌ای در مورد حقوق اساسی و سیاست اقتصادی تصویب کرد.

۱۹۳۱، سپتامبر

۱۹۳۱، دسامبر: دومین کنفرانس میزگرد در لندن برگزار شد.

۱۹۳۲

پیمان پونا میان گاندی و آمبدکار امضا شد که به جای انتخاب‌های جداگانه، صندلی‌های رزرو شده برای کاست‌های محروم را فراهم می‌کرد.

۱۹۳۴، آوریل

جناح به هند بازگشت و در ژانویه ۱۹۳۵ به مجلس قانونگذاری مرکزی انتخاب شد.

۱۹۳۵، اوت

قانون حکومت هند (۱۹۳۵) اعلام شد که وضعیت قلمرویی را حذف کرده و جایزه کمونیست را در خود گنجانده بود.

۱۹۳۶، آوریل

اتحادیه نویسندگان پیشرو اولین جلسه خود را در لکهنو برگزار کرد.

۱۹۳۷

جناح به رهبری اتحادیه مسلمانان رسید و مواضع جامعه‌گرایی مسلمانان را تشدید کرد.

۱۹۳۷، ۹ سپتامبر

لایحه اجرای قانون شخصی مسلمانان (شریعت) در مجلس قانونگذاری مرکزی ارائه شد.

۱۹۳۷، ۷ جولای

گاندی در بیهار از "رام راجیا" صحبت کرد.

۱۹۳۷، دسامبر

جناح در جلسه سالانه اتحادیه مسلمانان در لکهنو، ظاهر غربی خود را تغییر داد.

۱۹۳۷، ۲۶ دسامبر

نهرو در فیزپور، ماهاراشترا، تهدید سوسیالیستی خود را تعدیل کرد.

۱۹۳۸، ۴ دسامبر

اتحادیه مسلمانان کمیته‌ای را برای بررسی طرح آموزش وردها تأسیس کرد.

۱۹۳۹، ۳

۶ مارس: جمیعت علمای هند نگرانی‌هایی را در مورد احساسات ضد مسلمانان مطرح کرد.

۱۹۳۹، ۸ آوریل

اتحادیه مسلمانان سراسر هند گزارشی را در مورد طرح آموزش وردها صادر کرد.

۱۹۳۹، سپتامبر

جنگ جهانی دوم آغاز شد. کنگره در صورت اعلام استقلال هند، حمایت خود را اعلام کرد.

۱۹۳۹، ۲۲ اکتبر

فرماندهی عالی کنگره از دولت‌های استانی خود خواست تا استعفا دهند.

۱۹۳۹، ۶ دسامبر

جناح از مسلمانان خواست تا ۲۲ دسامبر را به عنوان "روز رهایی" جشن بگیرند.

۱۹۴۰، ژانویه

جناح فدراسیون هند را رد کرد و خواستار قانون اساسی جدیدی بر اساس مفهوم "دو ملت" شد.

۱۹۴۰، ۲۲

۲۵ مارس: بیست و هفتمین جلسه لاهور اتحادیه مسلمانان سراسر هند برگزار شد؛ جناح نظریه دو ملت را مطرح کرد و خواستار تشکیل کشورهای مسلمان در مناطق شمال غربی و شمال شرقی هند شد.

۱۹۴۰، ۱۹ مارس

پلیس به تحریک‌کننده شبه‌نظامی خاکسار تیراندازی کرد و منجر به کشته شدن حداقل ۱۹ نفر شد.

۱۹۴۰، ۲۳ مارس

قطعنامه لاهور (که بعداً به قطعنامه پاکستان معروف شد) توسط مولوی فضل الحق پیشنهاد و تصویب شد.

۱۹۴۰، ۵ ژوئن

نایب‌السلطنه لینلیتگو کمیته‌های جنگ را برای جلب حمایت از تلاش‌های جنگی تأسیس کرد.

۱۹۴۰، ۸ اوت

لرد اَمِری، وزیر امور خارجه بریتانیا، "پیشنهاد اوت" را اعلام کرد که وضعیت قلمرویی را به عنوان "هدف نهایی" بریتانیا اعلام می‌کرد.

۱۹۴۱

اولین ویرایش کتاب "افکاری در مورد پاکستان" دکتر آمبدکار منتشر شد.

۱۹۴۱، ۲ مارس

جناح در جلسه ویژه فدراسیون دانشجویان مسلمان پنجاب در لاهور سخنرانی کرد و خواستار بسیج مسلمانان پنجاب برای پاکستان شد.

۱۹۴۱، ۱۰ مارس

جناح در اتحادیه دانشگاه مسلمان علیگره سخنرانی کرد و بر تمایز بین هندوها و مسلمانان تأکید کرد.

۱۹۴۱، ۱۲ آوریل

"راه‌حل راجاجی" پیشنهاد شد و خواستار این شد که اتحادیه مسلمانان و کنگره برای یک دولت موقت مشترک همکاری کنند.

۱۹۴۱، ۲۳ اکتبر

روزنامه "داون" در دهلی به عنوان ارگان اتحادیه مسلمانان تأسیس شد.

۱۹۴۱، ۲۴ دسامبر

جناح از حکومت بریتانیا و نایب‌السلطنه لینلیتگو به دلیل نادیده گرفتن اتحادیه مسلمانان انتقاد کرد.

۱۹۴۲

مأموریت کریپس وارد هند شد و پیشنهادات مربوط به وضعیت قلمرویی را پس از جنگ ارائه کرد که توسط کنگره و اتحادیه مسلمانان رد شد.

۱۹۴۲، اوت

کمیته کنگره ملی هند قطعنامه "هند را ترک کن" را تصویب کرد؛ رهبری کنگره دستگیر شد.

۱۹۴۲، نوامبر

جناح چندین هفته را در پنجاب گذراند و با نمایندگان جامعه دالیت و سیک‌ها ملاقات کرد.

۱۹۴۴، ۸ مارس

جناح در دانشگاه علیگره به خبرنگاران بریتانیایی و آمریکایی گفت که بنیادهای پاکستان با گرویدن اولین هندو به اسلام گذاشته شد.

۱۹۴۴، ۹ سپتامبر

۲۷ سپتامبر: مذاکرات گاندی-جناح در بمبئی شکست خورد.

۱۹۴۵، مارس

دولت اتحادیه مسلمانان در پنجاب به دلیل اختلافات داخلی سقوط کرد.

۱۹۴۵، ژوئن

جولای: کنفرانس سیملا برای حل و فصل مسائل قانون اساسی برگزار شد اما به توافق نرسید.

۱۹۴۵، ۸ سپتامبر

جناح پیام عید خود را از کراچی منتشر کرد و بر اقتدار قرآن تأکید کرد.

۱۹۴۵، نوامبر

جناح در کنفرانس اتحادیه مسلمانان مرزی (NWFP) سخنرانی کرد.

۱۹۴۵، ۲۴ نوامبر

جناح ظاهراً با پیر صاحب منکی شریف در مورد حمایت از پاکستان در NWFP ملاقات کرد.

۱۹۴۵، ۲۷ دسامبر

نایب‌السلطنه واول طرح اضطراری خود را برای خروج بریتانیا از هند ارائه کرد.

۱۹۴۵

۴۶: انتخابات عمومی در هند برگزار شد؛ اتحادیه مسلمانان در کرسی‌های مسلمانان پیروز شد.

۱۹۴۶، مارس

دکتر خان صاحب (برادر بزرگتر غفار خان) وزارت کنگره را در NWFP تشکیل داد.

۱۹۴۶، ۲۳ مارس

هیئت کابینه به هند رسید.

۱۹۴۶، ۵ آوریل

رهبران سیک با هیئت کابینه ملاقات کردند و خواستار دولت ائتلافی یا ایالت جداگانه سیک‌ها شدند.

۱۹۴۶، ۷ آوریل

جناح به قانونگذاران اتحادیه مسلمانان گفت که هدف آنها تقسیم هند و ایجاد هندوستان و پاکستان است.

۱۹۴۶، ۸ آوریل

حسین شهید سهروردی، نخست‌وزیر بنگال، با هیئت کابینه ملاقات کرد و خواستار تمام بنگال و آسام در پاکستان شرقی شد.

۱۹۴۶، ۱۷ آوریل

هیئت کابینه با پی.سی. جوشی از حزب کمونیست هند و ابوالکلام آزاد ملاقات کرد.

۱۹۴۶، ۱۸ آوریل

کریپس گزارش داد که جناح بر سر عدم سازش در مورد پاکستان پافشاری می‌کند.

۱۹۴۶، ۱۶ مه

هیئت کابینه طرحی برای هند متحد و فدرالی سه لایه ارائه کرد که وضعیت قلمرویی را برای پاکستان رد کرد.

۱۹۴۶، ۲۴ مه

کنگره در قطعنامه‌ای با طرح هیئت کابینه مخالفت کرد.

۱۹۴۶، ۶ ژوئن

جناح در جلسه محرمانه شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند، پیشنهاد هیئت کابینه را پذیرفت.

۱۹۴۶، ۱۰ ژوئیه

نهرو در یک کنفرانس مطبوعاتی در بمبئی اظهاراتی کرد که از نظر جناح، شانس همکاری را از بین برد.

۱۹۴۶، ۲۹ ژوئیه

جناح در شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند اعلام کرد که این اتحادیه روش‌ها و راه‌های خود را برای کسب پاکستان تغییر خواهد داد.

۱۹۴۶، ۱۶ اوت

"قتل‌عام بزرگ کلکته" (Direct Action Day) با خشونت شدید آغاز شد.

۱۹۴۶، ۶ اوت

نایب‌السلطنه واول به همه فرمانداران هشدار داد که در صورت دعوت از نهرو برای تشکیل دولت قبل از اتحادیه مسلمانان، مشکلاتی پیش خواهد آمد.

۱۹۴۶، ۱۲ اوت

دکتر آمبدکار به نخست‌وزیر اتلی نوشت و خواستار دو کرسی تضمین شده برای کاست‌های محروم در دولت شد.

۱۹۴۶، ۲۴ اوت

واول اعلام کرد که دولت موقت با جواهرلعل نهرو در رأس آن تشکیل شده است.

۱۹۴۶، ۲ سپتامبر

دولت موقت به رهبری نهرو سوگند یاد کرد.

۱۹۴۶، ۲۶ اکتبر

دولت موقت ائتلافی کنگره-اتحادیه مسلمانان تشکیل شد.

۱۹۴۶، ۱۴ نوامبر

جناح در دهلی نو به خبرنگاران خارجی گفت که "تنها راه حل" برای وضعیت جامعه هند "پاکستان و هندوستان" است.

۱۹۴۶، ۲۲ نوامبر

واول جناح و اتحادیه مسلمانان را به دلیل شیوع خشونت‌های قومی سرزنش کرد.

۱۹۴۶، ۱۳ دسامبر

جواهرلعل نهرو قطعنامه اهداف را ارائه کرد که اصول قانون اساسی هند را مشخص می‌کرد.

۱۹۴۷، مارس

وزیر دارایی لیاقت علی خان "بودجه سوسیالیستی" را پیشنهاد کرد.

۱۹۴۷، ۲ مارس

خضر حیات خان، نخست‌وزیر پنجاب، استعفا داد.

۱۹۴۷، ۳ مارس

جناح در بیانیه‌ای از استعفای خضر حیات خان استقبال کرد.

۱۹۴۷، ۲۴ مارس

لرد مونت‌باتن به عنوان آخرین نایب‌السلطنه هند روی کار آمد.

۱۹۴۷، ۱۰ مه

گاندی به مونت‌باتن نوشت که تا زمانی که بریتانیا خارج نشده، نباید تقسیم هند صورت گیرد.

۱۹۴۷، ۱۴ مه

سهروردی با رئیس کنگره بنگال، کیران شانکار روی و سارات بوس، در مورد اتحاد بنگال گفتگو کرد.

۱۹۴۷، ۱۷ ژوئن

جناح از حق ایالت‌های امیرنشین برای استقلال حمایت کرد.

۱۹۴۷، ۲ ژوئن

اتلی به سفیر داگلاس گفت که نمایندگان منتخب پنجاب و بنگال در مورد الحاق به دو قلمرو اصلی تصمیم خواهند گرفت.

۱۹۴۷، ۳ ژوئن

"طرح تقسیم" توسط بریتانیا اعلام شد که تقسیم هند را به دو قلمرو مستقل، هند و پاکستان، در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ پیش‌بینی می‌کرد.

۱۹۴۷، ۱۸ ژوئیه

قانون استقلال هند تصویب شد.

۱۹۴۷، ۱۱ اوت

محمد علی جناح در مجلس مؤسسان پاکستان سخنرانی کرد و بر برابری همه شهروندان فارغ از مذهب تأکید کرد.

۱۹۴۷، ۱۳ اوت

مونت‌باتن در ضیافتی که جناح برای او ترتیب داده بود، سخنرانی کرد.

۱۹۴۷، ۱۵ اوت

محمد علی جناح به عنوان اولین فرماندار کل پاکستان سوگند یاد کرد. انتقال قدرت در هند و پاکستان انجام شد.

۱۹۴۷، ۱۶ اوت

جایزه رادکلیف در مورد مرزهای بنگال و پنجاب به رهبران سیاسی اعلام و در ۱۷ اوت علنی شد.

۱۹۴۷، اوت

خشونت‌های قومی در پنجاب به اوج خود رسید و منجر به مهاجرت گسترده شد.

۱۹۴۷، ۲۲ اوت

وزارت دکتر خان صاحب در NWFP توسط جناح برکنار شد.

۱۹۴۷، ۱ سپتامبر

حمله به قطار حامل سیک‌های سندی در نواب‌شاه، سیند، صورت گرفت.

۱۹۴۷، ۸ سپتامبر

جناح در پیام عید خود از کراچی، بر اقتدار قرآن تأکید کرد.

۱۹۴۷، ۱۵ سپتامبر

پاکستان الحاق جونگاره را پذیرفت، که منجر به مداخله نظامی هند شد.

۱۹۴۷، ۲۱

۲۲ اکتبر: شبه‌نظامیان پاکستانی و مبارزان قبیله‌ای وارد کشمیر شدند.

۱۹۴۷، ۲۴ اکتبر

ماهاراجا هاری سینگ از هند درخواست کمک کرد.

۱۹۴۷، ۲۶ اکتبر

ماهاراجا هاری سینگ، سند الحاق به هند را امضا کرد.

۱۹۴۷، ۶ نوامبر

جناح از اردوگاه پناهندگان والتون در لاهور بازدید کرد.

۱۹۴۷، ۱۵ دسامبر

شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند تصمیم گرفت به اتحادیه مسلمانان پاکستان و اتحادیه مسلمانان هند تقسیم شود.

۱۹۴۸، ۱ ژانویه

جناح کراچی را به عنوان قلمرو فدرال از سیند جدا کرد.

۱۹۴۸، ۲۵ ژانویه

جناح در انجمن وکلا، کراچی، در روز تولد پیامبر اکرم (ص) سخنرانی کرد و ارتباط میان اسلام، شریعت و پاکستان را روشن کرد.

۱۹۴۸، ۴ فوریه

در مجلس سیند، نخست‌وزیر م.ا. کهرو در مورد ترور گاندی صحبت کرد.

۱۹۴۸، ۱۳ فوریه

جناح در کنفرانس مطبوعاتی در بلوچستان در مورد اعلام بلوچستان به عنوان استان تحت اداره فرماندار کل صحبت کرد.

۱۹۴۸، ۲۳ فوریه

جناح از پناهندگان بیهاری در کراچی بازدید کرد.

۱۹۴۸، مارس

جناح از پاکستان شرقی بازدید کرد و اردو را زبان ملی اعلام کرد که با واکنش خشمگین بنگالی‌ها مواجه شد.

۱۹۴۸، ۲۴ مارس

جناح در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشگاه داکا سخنرانی کرد.

۱۹۴۸، ۲۶ آوریل

کهرو به اتهام فساد و سوءمدیریت توسط فرماندار سیند برکنار شد.

۱۹۴۸، ژوئیه

دولت پاکستان ارتش پاکستان را از مناطق قبیله‌ای خارج کرد.

۱۹۴۸، ۶ اوت

جناح به مناسبت عید فطر تبریک گفت.

۱۹۴۸، ۱۴ اوت

جناح اولین سالگرد پاکستان را گرامی داشت و به مسلمانان در مورد "توطئه بزرگ" رهبری هند هشدار داد.

۱۹۴۸، ۱۱ سپتامبر

محمد علی جناح درگذشت.

۱۹۴۹، ۷ مارس

قطعنامه اهداف به عنوان مقدمه قانون اساسی پاکستان به مجلس مؤسسان پاکستان ارائه و تصویب شد.

۱۹۵۰، ۸ آوریل

پیمان لیاقت-نهرو برای تضمین حقوق اقلیت‌ها امضا شد.

۱۹۵۰، ۸ اکتبر

جوگیندرا نات ماندال، وزیر قانون پاکستان، استعفا داد و به هند رفت.

۱۹۵۱، مارس

افسران نظامی ملی‌گرای افراطی به اتهام توطئه برای سرنگونی دولت لیاقت علی خان دستگیر شدند.

۱۹۵۱، ۱۶ اکتبر

لیاقت علی خان ترور شد؛ خواجه ناظم‌الدین نخست‌وزیر و غلام محمد فرماندار کل شدند.

۱۹۵۳، مارس

شورش‌های ضد احمدیه در پنجاب آغاز شد.

۱۹۵۳، ۱۷ آوریل

غلام محمد، ناظم‌الدین را به دلیل بی‌کفایتی برکنار کرد و محمد علی بوگرا را به عنوان نخست‌وزیر منصوب کرد.

۱۹۵۴

دولت اتحادیه مسلمانان در پاکستان شرقی توسط جبهه جوگتو از قدرت برکنار شد.

۱۹۵۵، ۵ اکتبر

اسکندر میرزا طرح "یک واحد" را تکمیل کرد که استان‌های پاکستان غربی را به یک استان واحد ادغام می‌کرد.

۱۹۵۶، ۲۳ مارس

قانون اساسی پاکستان تصویب شد؛ پاکستان به یک "جمهوری اسلامی" تبدیل شد.

۱۹۵۸، ۷ اکتبر

اسکندر میرزا قانون اساسی ۱۹۵۶ را به حالت تعلیق درآورد و حکومت نظامی را اعلام کرد.

۱۹۵۸، ۲۱ سپتامبر

درگیری در کلات رخ داد، که منجر به سرکوب شورش جدایی‌طلبانه شد.

۱۹۶۰

پاکستان و هند "پیمان آب‌های سند" را امضا کردند.

۱۹۶۵، ژانویه

اولین انتخابات ریاست‌جمهوری در پاکستان برگزار شد؛ فاطمه جناح، خواهر جناح، نامزد اپوزیسیون بود اما ایوب خان پیروز شد.

۱۹۶۵، آوریل

پاکستان در یک درگیری با هند در ران کچ از تجهیزات نظامی آمریکایی استفاده کرد.

۱۹۶۵، ۶ سپتامبر

نیروهای هندی از مرز عبور کرده و لاهور را مورد حمله قرار دادند که منجر به جنگ تمام عیار شد.

۱۹۷۰

انتخابات عمومی در پاکستان برگزار شد.

۱۹۷۱

پاکستان شرقی به بنگلادش تبدیل شد.

۱۹۷۳

قانون اساسی جدید پاکستان تصویب شد که اسلام را دین رسمی کشور اعلام کرد و سوسیالیسم اسلامی را به عنوان اقتصاد پذیرفت.

۱۹۷۴، ۵ اوت

مجلس ملی احمدی‌ها را غیرمسلمان اعلام کرد.

۱۹۷۷

ضیاءالحق نخست‌وزیر ذوالفقار علی بوتو را برکنار و حکومت نظامی را اعلام کرد.

۱۹۷۹

حدوث ارگان‌ها توسط ضیاءالحق معرفی شد.

۱۹۸۸، اوت

ضیاءالحق در یک سانحه هوایی کشته شد؛ انتخابات برگزار شد و بی‌نظیر بوتو نخست‌وزیر شد.

شیوه ارجاع به این کتاب

دکتر اشتیاق احمد. جناح: موفقیت‌ها، ناکامی‌ها و نقش او در تاریخ. اندیشکده اقبال، ۱۴۰۴. https://iqbalforum.org/fa/?p=113.

شیوه‌های ارجاع

دکتر اشتیاق احمد. (۱۴۰۴). جناح: موفقیت‌ها، ناکامی‌ها و نقش او در تاریخ. اندیشکده اقبال. https://iqbalforum.org/fa/?p=113