حدود ۱۸۶۷
مدرسه دیوبند، یک مکتب اسلامی خالصگرا، در ایالت متحده (UP) هند تأسیس شد.
پادکست کتاب
نمایه کتاب
Jinnah His Successes, Failures and Role in History
نویسنده: دکتر اشتیاق احمد
این کتاب نگاهی تحلیلی و انتقادی به زندگی و نقش محمدعلی جناح در سیاست شبهقاره دارد. نویسنده با استفاده از اسناد تاریخی، هم موفقیتهای جناح در رهبری مسلمانان و تأسیس پاکستان را بررسی میکند و هم به کاستیها و پیامدهای تصمیمات او میپردازد. کتاب به تحول شخصیتی جناح از یک رهبر سکولارِ قانونمدار به رهبر جنبش مسلمانان، نقش او در تقسیم هند، پیامدهای سیاسی و انسانی تجزیه، و چالشهای پاکستان پس از استقلال میپردازد و تلاش میکند تصویری متوازن از «هم دستاوردها و هم خطاها» ارائه دهد.
مدرسه دیوبند، یک مکتب اسلامی خالصگرا، در ایالت متحده (UP) هند تأسیس شد.
سید احمد خان کتاب "علل شورش هند" را منتشر کرد و بریتانیا را به دلیل بیگانگی با بومیان سرزنش کرد.
حزب کنگره ملی هند (INC) در بمبئی تأسیس شد؛ دو مسلمان در میان ۷۲ نماینده حضور داشتند.
تقسیم بنگال که باعث ایجاد شکاف میان نخبگان هندو و مسلمان شد.
محمد علی جناح به کنگره ملی هند پیوست.
لرد مورلی، وزیر امور خارجه بریتانیا، از اصلاحات قانون اساسی خبر داد.
هیئتی از بزرگان مسلمان به رهبری سر آقاخان با نایبالسلطنه مینتو ملاقات کردند و خواستار در نظر گرفتن مسلمانان به عنوان یک جامعه متمایز در اصلاحات قانون اساسی شدند.
اتحادیه مسلمانان سراسر هند (AIML) در داکا تأسیس شد.
قانون اصلاحات هند، با هدف اعطای نمایندگی بیشتر به بومیان، تصویب شد.
لغو تقسیم بنگال، که شکافهای مذهبی را در آنجا تشدید کرد.
جنگ جهانی اول آغاز شد؛ جناح در لندن در مراسم استقبال از گاندی شرکت کرد.
مهاتما گاندی از آفریقای جنوبی به هند بازگشت و به رهبر برجسته کنگره تبدیل شد؛ حزب هندو ماهاسابها تأسیس شد.
محمد علی جناح برای اولین بار رئیس اتحادیه مسلمانان سراسر هند شد؛ پیمان لاکنو، توافقی میان کنگره و اتحادیه مسلمانان، امضا شد.
برادران خیری ایده یک دولت اسلامی مبتنی بر سوسیالیسم اسلامی را در کنفرانس بینالمللی سوسیالیست در استکهلم ارائه کردند.
انقلاب بلشویکی در روسیه رخ داد.
سر آقاخان ایده یک دولت مسلمان فراتر از هند را مطرح کرد.
قانون رولات تصویب شد؛ جناح در اعتراض از شورای قانونگذاری امپراتوری استعفا داد؛ قتلعام جالیانوالا باغ رخ داد؛ قانون حکومت هند (۱۹۱۹) تصویب شد؛ جنبش خلافت آغاز شد.
جناح در جلسه سالانه کنگره در ناگپور با پیشنهاد گاندی برای کسب "سواراج" از طریق "تمام وسایل مشروع و صلحآمیز" مخالفت کرد و از کنگره خارج شد.
۱۹۲۹: رویکرد جناح به سیاست به سمت جامعهگرایی مسلمانان تغییر کرد.
شورش موپله در ساحل مالابار رخ داد.
پیمان لوزان امضا شد و ترکیه از ادعاهای خود در خاورمیانه صرف نظر کرد.
اتحادیه مسلمانان سراسر هند در جلسه لاهور به ریاست جناح، خواستار تجدید نظر رادیکال در پیمان لاکنو شد.
کنفرانس احزاب سراسر هند در دهلی با ابتکار کنگره برای بهبود روابط هندو-مسلمان برگزار شد.
کمیسیون سایمون برای بررسی اصلاحات قانون اساسی تأسیس شد.
کنگره کنفرانس احزاب سراسر هند را برای تدوین قانون اساسی فراخواند.
گزارش موتیلال نهرو، خواستار وضعیت قلمرویی برای هند و رد انتخابهای جداگانه، منتشر شد.
جناح "چهارده بند" خود را ارائه کرد که خواستار حفظ انتخابهای جداگانه برای مسلمانان بود.
نایبالسلطنه لرد ایروین اعلام کرد که بریتانیا متعهد به اعطای وضعیت قلمرویی به هند است.
کمیسیون سایمون گزارش خود را منتشر کرد که وضعیت قلمرویی را برای هند حذف کرده بود.
گاندی "مارش نمک" را برای اعتراض به مالیات نمک بریتانیا آغاز کرد.
جناح و شفیع دوباره ادغام شدند و اتحادیه مسلمانان سراسر هند بار دیگر به یک نهاد واحد تبدیل شد.
۱۹۳۱، ژانویه: اولین کنفرانس میزگرد در لندن برگزار شد.
علامه محمد اقبال در جلسه سالانه اتحادیه مسلمانان در اللهآباد، ایده مبهم یک ملت مسلمان و یک کشور جداگانه را مطرح کرد.
چوداری رحمت علی و دیگر دانشجویان جزوه "اکنون یا هرگز" را منتشر کردند و اصطلاح "پاکستان" را معرفی کردند.
۲۶-۳۱ مارس: کنگره پیمان گاندی-ایروین را در جلسه کراچی تایید کرد و قطعنامهای در مورد حقوق اساسی و سیاست اقتصادی تصویب کرد.
۱۹۳۱، دسامبر: دومین کنفرانس میزگرد در لندن برگزار شد.
پیمان پونا میان گاندی و آمبدکار امضا شد که به جای انتخابهای جداگانه، صندلیهای رزرو شده برای کاستهای محروم را فراهم میکرد.
جناح به هند بازگشت و در ژانویه ۱۹۳۵ به مجلس قانونگذاری مرکزی انتخاب شد.
قانون حکومت هند (۱۹۳۵) اعلام شد که وضعیت قلمرویی را حذف کرده و جایزه کمونیست را در خود گنجانده بود.
اتحادیه نویسندگان پیشرو اولین جلسه خود را در لکهنو برگزار کرد.
جناح به رهبری اتحادیه مسلمانان رسید و مواضع جامعهگرایی مسلمانان را تشدید کرد.
لایحه اجرای قانون شخصی مسلمانان (شریعت) در مجلس قانونگذاری مرکزی ارائه شد.
گاندی در بیهار از "رام راجیا" صحبت کرد.
جناح در جلسه سالانه اتحادیه مسلمانان در لکهنو، ظاهر غربی خود را تغییر داد.
نهرو در فیزپور، ماهاراشترا، تهدید سوسیالیستی خود را تعدیل کرد.
اتحادیه مسلمانان کمیتهای را برای بررسی طرح آموزش وردها تأسیس کرد.
۶ مارس: جمیعت علمای هند نگرانیهایی را در مورد احساسات ضد مسلمانان مطرح کرد.
اتحادیه مسلمانان سراسر هند گزارشی را در مورد طرح آموزش وردها صادر کرد.
جنگ جهانی دوم آغاز شد. کنگره در صورت اعلام استقلال هند، حمایت خود را اعلام کرد.
فرماندهی عالی کنگره از دولتهای استانی خود خواست تا استعفا دهند.
جناح از مسلمانان خواست تا ۲۲ دسامبر را به عنوان "روز رهایی" جشن بگیرند.
جناح فدراسیون هند را رد کرد و خواستار قانون اساسی جدیدی بر اساس مفهوم "دو ملت" شد.
۲۵ مارس: بیست و هفتمین جلسه لاهور اتحادیه مسلمانان سراسر هند برگزار شد؛ جناح نظریه دو ملت را مطرح کرد و خواستار تشکیل کشورهای مسلمان در مناطق شمال غربی و شمال شرقی هند شد.
پلیس به تحریککننده شبهنظامی خاکسار تیراندازی کرد و منجر به کشته شدن حداقل ۱۹ نفر شد.
قطعنامه لاهور (که بعداً به قطعنامه پاکستان معروف شد) توسط مولوی فضل الحق پیشنهاد و تصویب شد.
نایبالسلطنه لینلیتگو کمیتههای جنگ را برای جلب حمایت از تلاشهای جنگی تأسیس کرد.
لرد اَمِری، وزیر امور خارجه بریتانیا، "پیشنهاد اوت" را اعلام کرد که وضعیت قلمرویی را به عنوان "هدف نهایی" بریتانیا اعلام میکرد.
اولین ویرایش کتاب "افکاری در مورد پاکستان" دکتر آمبدکار منتشر شد.
جناح در جلسه ویژه فدراسیون دانشجویان مسلمان پنجاب در لاهور سخنرانی کرد و خواستار بسیج مسلمانان پنجاب برای پاکستان شد.
جناح در اتحادیه دانشگاه مسلمان علیگره سخنرانی کرد و بر تمایز بین هندوها و مسلمانان تأکید کرد.
"راهحل راجاجی" پیشنهاد شد و خواستار این شد که اتحادیه مسلمانان و کنگره برای یک دولت موقت مشترک همکاری کنند.
روزنامه "داون" در دهلی به عنوان ارگان اتحادیه مسلمانان تأسیس شد.
جناح از حکومت بریتانیا و نایبالسلطنه لینلیتگو به دلیل نادیده گرفتن اتحادیه مسلمانان انتقاد کرد.
مأموریت کریپس وارد هند شد و پیشنهادات مربوط به وضعیت قلمرویی را پس از جنگ ارائه کرد که توسط کنگره و اتحادیه مسلمانان رد شد.
کمیته کنگره ملی هند قطعنامه "هند را ترک کن" را تصویب کرد؛ رهبری کنگره دستگیر شد.
جناح چندین هفته را در پنجاب گذراند و با نمایندگان جامعه دالیت و سیکها ملاقات کرد.
جناح در دانشگاه علیگره به خبرنگاران بریتانیایی و آمریکایی گفت که بنیادهای پاکستان با گرویدن اولین هندو به اسلام گذاشته شد.
۲۷ سپتامبر: مذاکرات گاندی-جناح در بمبئی شکست خورد.
دولت اتحادیه مسلمانان در پنجاب به دلیل اختلافات داخلی سقوط کرد.
جولای: کنفرانس سیملا برای حل و فصل مسائل قانون اساسی برگزار شد اما به توافق نرسید.
جناح پیام عید خود را از کراچی منتشر کرد و بر اقتدار قرآن تأکید کرد.
جناح در کنفرانس اتحادیه مسلمانان مرزی (NWFP) سخنرانی کرد.
جناح ظاهراً با پیر صاحب منکی شریف در مورد حمایت از پاکستان در NWFP ملاقات کرد.
نایبالسلطنه واول طرح اضطراری خود را برای خروج بریتانیا از هند ارائه کرد.
۴۶: انتخابات عمومی در هند برگزار شد؛ اتحادیه مسلمانان در کرسیهای مسلمانان پیروز شد.
دکتر خان صاحب (برادر بزرگتر غفار خان) وزارت کنگره را در NWFP تشکیل داد.
هیئت کابینه به هند رسید.
رهبران سیک با هیئت کابینه ملاقات کردند و خواستار دولت ائتلافی یا ایالت جداگانه سیکها شدند.
جناح به قانونگذاران اتحادیه مسلمانان گفت که هدف آنها تقسیم هند و ایجاد هندوستان و پاکستان است.
حسین شهید سهروردی، نخستوزیر بنگال، با هیئت کابینه ملاقات کرد و خواستار تمام بنگال و آسام در پاکستان شرقی شد.
هیئت کابینه با پی.سی. جوشی از حزب کمونیست هند و ابوالکلام آزاد ملاقات کرد.
کریپس گزارش داد که جناح بر سر عدم سازش در مورد پاکستان پافشاری میکند.
هیئت کابینه طرحی برای هند متحد و فدرالی سه لایه ارائه کرد که وضعیت قلمرویی را برای پاکستان رد کرد.
کنگره در قطعنامهای با طرح هیئت کابینه مخالفت کرد.
جناح در جلسه محرمانه شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند، پیشنهاد هیئت کابینه را پذیرفت.
نهرو در یک کنفرانس مطبوعاتی در بمبئی اظهاراتی کرد که از نظر جناح، شانس همکاری را از بین برد.
جناح در شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند اعلام کرد که این اتحادیه روشها و راههای خود را برای کسب پاکستان تغییر خواهد داد.
"قتلعام بزرگ کلکته" (Direct Action Day) با خشونت شدید آغاز شد.
نایبالسلطنه واول به همه فرمانداران هشدار داد که در صورت دعوت از نهرو برای تشکیل دولت قبل از اتحادیه مسلمانان، مشکلاتی پیش خواهد آمد.
دکتر آمبدکار به نخستوزیر اتلی نوشت و خواستار دو کرسی تضمین شده برای کاستهای محروم در دولت شد.
واول اعلام کرد که دولت موقت با جواهرلعل نهرو در رأس آن تشکیل شده است.
دولت موقت به رهبری نهرو سوگند یاد کرد.
دولت موقت ائتلافی کنگره-اتحادیه مسلمانان تشکیل شد.
جناح در دهلی نو به خبرنگاران خارجی گفت که "تنها راه حل" برای وضعیت جامعه هند "پاکستان و هندوستان" است.
واول جناح و اتحادیه مسلمانان را به دلیل شیوع خشونتهای قومی سرزنش کرد.
جواهرلعل نهرو قطعنامه اهداف را ارائه کرد که اصول قانون اساسی هند را مشخص میکرد.
وزیر دارایی لیاقت علی خان "بودجه سوسیالیستی" را پیشنهاد کرد.
خضر حیات خان، نخستوزیر پنجاب، استعفا داد.
جناح در بیانیهای از استعفای خضر حیات خان استقبال کرد.
لرد مونتباتن به عنوان آخرین نایبالسلطنه هند روی کار آمد.
گاندی به مونتباتن نوشت که تا زمانی که بریتانیا خارج نشده، نباید تقسیم هند صورت گیرد.
سهروردی با رئیس کنگره بنگال، کیران شانکار روی و سارات بوس، در مورد اتحاد بنگال گفتگو کرد.
جناح از حق ایالتهای امیرنشین برای استقلال حمایت کرد.
اتلی به سفیر داگلاس گفت که نمایندگان منتخب پنجاب و بنگال در مورد الحاق به دو قلمرو اصلی تصمیم خواهند گرفت.
"طرح تقسیم" توسط بریتانیا اعلام شد که تقسیم هند را به دو قلمرو مستقل، هند و پاکستان، در ۱۵ اوت ۱۹۴۷ پیشبینی میکرد.
قانون استقلال هند تصویب شد.
محمد علی جناح در مجلس مؤسسان پاکستان سخنرانی کرد و بر برابری همه شهروندان فارغ از مذهب تأکید کرد.
مونتباتن در ضیافتی که جناح برای او ترتیب داده بود، سخنرانی کرد.
محمد علی جناح به عنوان اولین فرماندار کل پاکستان سوگند یاد کرد. انتقال قدرت در هند و پاکستان انجام شد.
جایزه رادکلیف در مورد مرزهای بنگال و پنجاب به رهبران سیاسی اعلام و در ۱۷ اوت علنی شد.
خشونتهای قومی در پنجاب به اوج خود رسید و منجر به مهاجرت گسترده شد.
وزارت دکتر خان صاحب در NWFP توسط جناح برکنار شد.
حمله به قطار حامل سیکهای سندی در نوابشاه، سیند، صورت گرفت.
جناح در پیام عید خود از کراچی، بر اقتدار قرآن تأکید کرد.
پاکستان الحاق جونگاره را پذیرفت، که منجر به مداخله نظامی هند شد.
۲۲ اکتبر: شبهنظامیان پاکستانی و مبارزان قبیلهای وارد کشمیر شدند.
ماهاراجا هاری سینگ از هند درخواست کمک کرد.
ماهاراجا هاری سینگ، سند الحاق به هند را امضا کرد.
جناح از اردوگاه پناهندگان والتون در لاهور بازدید کرد.
شورای اتحادیه مسلمانان سراسر هند تصمیم گرفت به اتحادیه مسلمانان پاکستان و اتحادیه مسلمانان هند تقسیم شود.
جناح کراچی را به عنوان قلمرو فدرال از سیند جدا کرد.
جناح در انجمن وکلا، کراچی، در روز تولد پیامبر اکرم (ص) سخنرانی کرد و ارتباط میان اسلام، شریعت و پاکستان را روشن کرد.
در مجلس سیند، نخستوزیر م.ا. کهرو در مورد ترور گاندی صحبت کرد.
جناح در کنفرانس مطبوعاتی در بلوچستان در مورد اعلام بلوچستان به عنوان استان تحت اداره فرماندار کل صحبت کرد.
جناح از پناهندگان بیهاری در کراچی بازدید کرد.
جناح از پاکستان شرقی بازدید کرد و اردو را زبان ملی اعلام کرد که با واکنش خشمگین بنگالیها مواجه شد.
جناح در مراسم فارغالتحصیلی دانشگاه داکا سخنرانی کرد.
کهرو به اتهام فساد و سوءمدیریت توسط فرماندار سیند برکنار شد.
دولت پاکستان ارتش پاکستان را از مناطق قبیلهای خارج کرد.
جناح به مناسبت عید فطر تبریک گفت.
جناح اولین سالگرد پاکستان را گرامی داشت و به مسلمانان در مورد "توطئه بزرگ" رهبری هند هشدار داد.
محمد علی جناح درگذشت.
قطعنامه اهداف به عنوان مقدمه قانون اساسی پاکستان به مجلس مؤسسان پاکستان ارائه و تصویب شد.
پیمان لیاقت-نهرو برای تضمین حقوق اقلیتها امضا شد.
جوگیندرا نات ماندال، وزیر قانون پاکستان، استعفا داد و به هند رفت.
افسران نظامی ملیگرای افراطی به اتهام توطئه برای سرنگونی دولت لیاقت علی خان دستگیر شدند.
لیاقت علی خان ترور شد؛ خواجه ناظمالدین نخستوزیر و غلام محمد فرماندار کل شدند.
شورشهای ضد احمدیه در پنجاب آغاز شد.
غلام محمد، ناظمالدین را به دلیل بیکفایتی برکنار کرد و محمد علی بوگرا را به عنوان نخستوزیر منصوب کرد.
دولت اتحادیه مسلمانان در پاکستان شرقی توسط جبهه جوگتو از قدرت برکنار شد.
اسکندر میرزا طرح "یک واحد" را تکمیل کرد که استانهای پاکستان غربی را به یک استان واحد ادغام میکرد.
قانون اساسی پاکستان تصویب شد؛ پاکستان به یک "جمهوری اسلامی" تبدیل شد.
اسکندر میرزا قانون اساسی ۱۹۵۶ را به حالت تعلیق درآورد و حکومت نظامی را اعلام کرد.
درگیری در کلات رخ داد، که منجر به سرکوب شورش جداییطلبانه شد.
پاکستان و هند "پیمان آبهای سند" را امضا کردند.
اولین انتخابات ریاستجمهوری در پاکستان برگزار شد؛ فاطمه جناح، خواهر جناح، نامزد اپوزیسیون بود اما ایوب خان پیروز شد.
پاکستان در یک درگیری با هند در ران کچ از تجهیزات نظامی آمریکایی استفاده کرد.
نیروهای هندی از مرز عبور کرده و لاهور را مورد حمله قرار دادند که منجر به جنگ تمام عیار شد.
انتخابات عمومی در پاکستان برگزار شد.
پاکستان شرقی به بنگلادش تبدیل شد.
قانون اساسی جدید پاکستان تصویب شد که اسلام را دین رسمی کشور اعلام کرد و سوسیالیسم اسلامی را به عنوان اقتصاد پذیرفت.
مجلس ملی احمدیها را غیرمسلمان اعلام کرد.
ضیاءالحق نخستوزیر ذوالفقار علی بوتو را برکنار و حکومت نظامی را اعلام کرد.
حدوث ارگانها توسط ضیاءالحق معرفی شد.
ضیاءالحق در یک سانحه هوایی کشته شد؛ انتخابات برگزار شد و بینظیر بوتو نخستوزیر شد.
دکتر اشتیاق احمد. جناح: موفقیتها، ناکامیها و نقش او در تاریخ. اندیشکده اقبال، ۱۴۰۴. https://iqbalforum.org/fa/?p=113.
The Battle for Pakistan
شجاع نواز
The Afghanistan File
شاهزاده ترکی الفیصل آل سعود
Land People and economy of pakistan
کی. آر. دیکشیت
Iskander Mirza
سید خاور مهدی
دستیار هوشمند
پاسخ سریع و دقیق