1600
1754: تأسیس کمپانی هند شرقی و استخدام نیروهای محلی برای امنیت در هند.
پادکست کتاب
نمایه کتاب
Military State and Society in Pakistan
نویسنده: حسن عسکری رضوی
این کتاب یکی از مهمترین مطالعات درباره نقش ارتش در سیاست و جامعه پاکستان است. حسن عسکری رضوی با رویکردی تحلیلی و مستند، چگونگی گسترش نفوذ نظامیان در ساختار سیاسی کشور از سال ۱۹۴۷ را بررسی میکند. او نشان میدهد که ضعف نهادهای مدنی، بحرانهای سیاسی و چالشهای امنیتی چگونه زمینه را برای مداخله ارتش فراهم کردهاند. کتاب به تعامل میان ارتش، دولت و جامعه مدنی، منافع سازمانی نیروهای مسلح، و پیامدهای این نقشآفرینی بر دموکراسی و توسعه سیاسی میپردازد. نویسنده تأکید میکند که مسئله اصلی نه صرفاً «مداخله ارتش»، بلکه ضعف ساختاری نهادهای غیرنظامی است.
1754: تأسیس کمپانی هند شرقی و استخدام نیروهای محلی برای امنیت در هند.
ورود اولین گروه ارتش بریتانیا (نیروهای شاه) به هند.
آغاز اعزام نیروهای کمپانی هند شرقی به مأموریتهای خارج از کشور.
تشکیل نیروی مرزی سند برای مقابله با عشایر بلوچ.
تشکیل نیروی مرزی پنجاب برای حفظ نظم در مرزهای شمال غربی.
تغییر عمده در سیاست استخدام ارتش بریتانیا در هند پس از شورش، با تمرکز بیشتر بر مناطق شمالی و شمال غربی.
تأسیس یگانهای ستادی جداگانه برای افسران هر یک از ارتشهای ریاستجمهوری.
نیروی مرزی پنجاب تحت کنترل عملیاتی فرمانده کل هند قرار گرفت.
تأسیس سپاه کادت امپراتوری توسط لرد کرزن برای شاهزادگان و خانوادههای اشرافی هندی.
انتصاب فیلد مارشال لرد هوراشیو هربرت کیچنر به عنوان فرمانده کل هند.
استفاده رسمی از عنوان "ارتش هند".
لرد کرزن به دلیل اختلاف با کیچنر بر سر ساختار نظامی استعفا میدهد.
لغو پست و اداره تامین نظامی، که فرمانده کل را به قدرتمندترین مقام پس از نایبالسلطنه تبدیل کرد.
ورود اولین گروه از سپاه پروازی سلطنتی به هند.
رفع ممنوعیت ورود هندیها به ردههای افسران با کمیسیون پادشاهی.
ایجاد ده جایگاه برای کادتهای هندی در آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست.
تأسیس رسمی نیروی هوایی سلطنتی هند.
آغاز طرح هشت واحدی برای بومیسازی کامل برخی از واحدهای ارتش.
سازماندهی مجدد نیروی دریایی سلطنتی هند بر اساس خطوط رزمی.
اولین افسر هندی (محمد صدیق چودری) به عنوان میدشیپ در شاخه اجرایی نیروی دریایی سلطنتی هند معرفی شد.
تبدیل نیروی دریایی سلطنتی هند به نیروی دریایی سلطنتی هند با تصویب قانون (انضباط) نیروی دریایی هند.
تصویب قطعنامه لاهور توسط اتحادیه مسلمانان که خواستار ایجاد سرزمینی برای مسلمانان آسیای جنوبی بود.
انتصاب سردار بالدیو سینگ به عنوان وزیر دفاع در دولت موقت، برای اولین بار یک رهبر سیاسی هندی این سمت را بر عهده گرفت.
اتحادیه مسلمانان خواستار تقسیم ارتش هند بریتانیا میشود.
لیاقت علی خان، نخستوزیر آتی پاکستان، رسماً خواستار تقسیم ارتش میشود.
تصمیم بریتانیا برای تقسیم ارتش هند بین هند و پاکستان.
تقسیم نظامی انجام شد. شورایی مشترک دفاع (JDC) تأسیس شد.
پاکستان از ایالات متحده برای تامین سلاح و تجهیزات درخواست میکند.
انحلال مقر فرماندهی عالی (سوپریم کماندر) به درخواست هند.
خروج نیروهای منظم بریتانیا از پستهای مرزی در وزیرستان شمالی و جنوبی.
انتصاب سرلشکر محمد ایوب خان به عنوان فرمانده کل قوا در پاکستان شرقی.
تشکیل اولین هنگ پیادهنظام بنگال شرقی.
درگذشت محمدعلی جناح، 13 ماه پس از استقلال پاکستان.
آغاز تعلیق روابط دیپلماتیک بین پاکستان و افغانستان.
انتصاب سرلشکر ایوب خان به عنوان اولین فرمانده ارتش پاکستان.
ترور لیاقت علی خان، اولین نخستوزیر پاکستان. غلام محمد به عنوان فرماندار کل منصوب میشود.
اعمال حکومت نظامی در لاهور در پی شورشهای ضد احمدیه، که تجربه مستقیمی از اداره مدنی را برای ارتش فراهم کرد.
معاون دریاسالار محمد صدیق چودری به عنوان اولین فرمانده نیروی دریایی پاکستان منصوب شد.
انحلال مجلس موسسان توسط فرماندار کل غلام محمد.
پاکستان و ایالات متحده پیمان همکاری دفاعی متقابل را امضا کردند.
آغاز دریافت سلاحهای آمریکایی توسط پاکستان.
سرلشکر اسکندر میرزا به عنوان فرماندار کل منصوب شد.
پاکستان به پیمان بغداد (بعدها سنتو) میپیوندد.
تصویب اولین قانون اساسی "دائم" پاکستان.
مارشال هوایی محمد اصغر خان به عنوان اولین فرمانده نیروی هوایی پاکستان منصوب شد.
اسکندر میرزا قانون اساسی 1956 را لغو و حکومت نظامی اعلام کرد؛ ژنرال ایوب خان به عنوان مدیر ارشد حکومت نظامی (CMLA) منصوب شد.
دیوان عالی کشور حکومت نظامی را مشروع اعلام کرد.
ایوب خان اصلاحات ارضی را برای پاکستان غربی اعلام کرد.
فرمان سلب صلاحیت مقامات عمومی (PODO) برای حذف رهبران سیاسی از حیات عمومی صادر شد.
فرمان سلب صلاحیت نهادهای انتخابی (EBDO) صادر شد.
سیستم دموکراسیهای پایه (BD) راه اندازی شد؛ ایوب خان به درجه فیلد مارشال ارتقاء یافت.
ژانویه 1960): اولین انتخابات BD در سطح پایین برگزار شد.
ایوب خان در یک همهپرسی ریاستجمهوری تأیید شد و به عنوان اولین رئیسجمهور منتخب سوگند یاد کرد.
تصویب طرح جامع اسلامآباد به عنوان پایتخت.
معرفی قوانین خانواده برای اصلاح قوانین سنتی/اسلامی خانواده.
ایوب خان قانون اساسی جدید را اعلام کرد.
پایان حکومت نظامی و آغاز "حکومت مشتریگرایانه اقتدارگرایانه" ایوب.
قانون احزاب سیاسی به تصویب رسید و فعالیت احزاب سیاسی قانونی شد.
درگیری مرزی چین و هند آغاز شد.
آغاز فعالیت اسلامآباد به عنوان پایتخت رسمی.
مذاکرات بین هند و پاکستان بر سر مسئله کشمیر.
نوامبر): دومین انتخابات BD برگزار شد.
ایوب خان در انتخابات ریاست جمهوری مجدداً انتخاب شد.
جنگ محدود در ران کوچ بین هند و پاکستان.
آغاز جنگ تمامعیار هند و پاکستان.
شیخ مجیبور رحمان "طرح شش مادهای" را معرفی کرد.
تأسیس سازمان کارهای مرزی (FWO).
کشف توطئه آگارتالا در پاکستان شرقی.
رأی دیوان داوری بینالمللی در مورد ران کوچ پذیرفته شد.
آغاز شورشهای ضد ایوب خان در پاکستان غربی.
کمیته اقدام دموکراتیک (DAC) برای درخواست اصلاحات قانون اساسی تشکیل شد.
ایوب خان عقبنشینی خود را از قدرت اعلام کرد.
ژنرال آقا محمد یحیی خان حکومت نظامی را تحمیل و ایوب خان را برکنار کرد.
ادغام ایالتهای شاهزادهنشین چترال، دیر و سوات با پاکستان غربی.
فرمان (کنترل و پیشگیری) انحصارات و اقدامات تجاری محدودکننده صادر شد.
انحلال استان یکپارچه پاکستان غربی و تأسیس چهار استان جدید.
فرمان چارچوب قانونی (LFO) پارامترهای انتخابات عمومی و تدوین قانون اساسی را ارائه کرد.
انتخابات عمومی در پاکستان برگزار شد. اتحادیه عوامی (Awami League) در پاکستان شرقی و حزب مردم پاکستان (PPP) در پاکستان غربی اکثریت را به دست آوردند.
هواپیمای خطوط هوایی هند به لاهور ربوده شد.
گفتگوهای یحیی خان و مجیبور رحمان شکست خورد.
ارتش برای سرکوب شورش مردمی در پاکستان شرقی وارد عمل شد.
پاکستان در جنگ با هند شکست خورد و پاکستان شرقی به بنگلادش تبدیل شد. یحیی خان استعفا داد و ذوالفقار علی بوتو به عنوان رئیسجمهور و مدیر ارشد حکومت نظامی (CMLA) به قدرت رسید.
بوتو معادن زمرد و ده صنعت اساسی را ملی کرد.
ملی شدن صنعت بیمه عمر.
لغو حکومت نظامی و اجرای قانون اساسی موقت.
شورشهای زبانی در مناطق شهری سند.
تأسیس نیروی امنیتی فدرال (FSF) و آغاز عملیات ارتش در سند.
دستگیری 21 افسر ارتش و 14 افسر نیروی هوایی به اتهام توطئه برای کودتا (توطئه آتوک).
ایالات متحده تحریم تسلیحاتی را کاهش داد.
اولین دور اصلاحات ارضی بوتو.
تصویب قانون اساسی جدید با سیستم پارلمانی و خودمختاری استانها.
بوتو نخستوزیر شد و فضل الهی چودری رئیسجمهور شد. صنعت روغن نباتی تحت کنترل دولت قرار گرفت.
ملی شدن تمامی بانکهای خصوصی.
ممنوعیت حزب ملی عوامی (NAP) توسط دولت فدرال.
بیش از 2000 کارخانه آرد، برنجکوبی و پنبهرشتهکنی توسط دولت تصرف شد.
دولت تصمیم به برگزاری انتخابات عمومی در 7 و 10 مارس گرفت.
ائتلاف نه حزب مخالف، اتحاد ملی پاکستان (PNA)، نتایج انتخابات را تقلب خواند و تظاهرات گستردهای را آغاز کرد.
ژنرال محمد ضیاءالحق، فرمانده ارتش، حکومت بوتو را سرنگون و حکومت نظامی را اعلام کرد.
دیوان عالی کشور حکومت نظامی را بر اساس "دکترین ضرورت" مشروعیت بخشید، اما خواستار برگزاری انتخابات شد.
حزب مسلم لیگ-پگارا و سایر احزاب PNA به کابینه غیرنظامی ضیاء پیوستند.
رئیسجمهور غیرنظامی، فضل الهی چودری، استعفا داد و ضیاءالحق ریاست جمهوری را بر عهده گرفت.
قوانین حدود (مجازاتهای اسلامی) صادر شد.
احزاب PNA از کابینه ضیاء کنارهگیری کردند.
برگزاری انتخابات شوراهای محلی غیرحزبی.
مداخله نظامی شوروی در افغانستان.
معرفی مالیات اجباری زکات.
آغاز سیستم بانکداری بدون بهره (PLS).
جنبش بازگرداندن دموکراسی (MRD) تشکیل شد.
فرمان قانون اساسی موقت (PCO) صادر شد که احزاب سیاسی را ممنوع و قوه قضائیه را تابع حکومت نظامی کرد.
شورای فدرال مشورتی (فدرال کاونسل) معرفی شد.
مالیات عشر (Ushr) بر محصولات کشاورزی عملیاتی شد.
MRD جنبش دیگری را علیه ضیاءالحق آغاز کرد.
ضیاءالحق طرحهایی را برای غیرنظامی کردن حکومت نظامی اعلام کرد.
قانون جدید شواهد (قانون شهادت) جایگزین قانون قبلی شد.
برگزاری همهپرسی برای تایید ضیاءالحق به عنوان رئیسجمهور.
انتخابات عمومی غیرحزبی برگزار شد.
محمد خان جونیجو به عنوان نخستوزیر منصوب شد.
لغو حکومت نظامی.
لغو ممنوعیت احزاب سیاسی.
جنبش قومی مهاجر (MQM) اولین جلسه عمومی خود را در کراچی برگزار کرد.
حزب تحریک نفاذ فقه جعفریه (TNFJ) و جماعت اهل سنت به احزاب سیاسی تبدیل شدند.
انفجار بمب در کراچی 73 کشته و بیش از 200 زخمی بر جای گذاشت.
امضای توافقنامه صلح افغانستان (توافقنامه ژنو) توسط دولت جونیجو.
انفجار انبار مهمات ارتش در اوجری (Ojhri) در راولپندی و اسلام آباد.
ژنرال ضیاءالحق در یک سانحه هوایی درگذشت. ژنرال میرزا اسلم بیگ فرماندهی ارتش را بر عهده گرفت. غلام اسحاق خان ریاست جمهوری را بر عهده گرفت.
دیوان عالی پنجاب انحلال مجالس را غیرقانونی دانست اما از بازگرداندن آنها خودداری کرد.
انتخابات سراسری در پاکستان برگزار شد. حزب مردم پاکستان (PPP) به رهبری بینظیر بوتو پیروز شد.
نوامبر): رأی عدم اعتماد به دولت بینظیر بوتو در مجلس ملی.
تیراندازی پلیس به تظاهرکنندگان MQM در حیدرآباد.
بینظیر بوتو توسط رئیسجمهور غلام اسحاق خان برکنار شد.
انتخابات عمومی برگزار شد و اتحاد اسلامی-دموکراتیک (IJI) به رهبری نواز شریف پیروز شد.
ژنرال اسلم بیگ در مورد تهدید فزاینده جنگ با هند بیانیهای صادر کرد.
ژنرال اسلم بیگ بازنشسته شد و ژنرال آصف نواز جنجوعا جانشین وی شد.
تأسیس دانشگاه ملی علم و فناوری (NUST).
آغاز عملیات ارتش در سند علیه فعالان MQM.
ژنرال جنجوعا درگذشت و ژنرال عبدالوحید کاککر جانشین وی شد.
نواز شریف توسط رئیسجمهور غلام اسحاق خان برکنار شد، اما دیوان عالی کشور این دستور را لغو کرد.
بنبست سیاسی با استعفای همزمان رئیسجمهور و نخستوزیر حل شد. دکتر معین قریشی به عنوان نخستوزیر موقت منصوب شد.
انتخابات سراسری برگزار شد و PPP به رهبری بینظیر بوتو دوباره به قدرت رسید.
دولت بینظیر 20 قاضی را به دیوان عالی لاهور منصوب کرد که 13 نفر از آنها فعالان PPP بودند.
دیوان عالی کشور حکم مهمی را در مورد اختیارات اجرایی برای انتصاب و انتقال قضات صادر کرد.
مرتضی بوتو، برادر بینظیر، در کراچی به دست پلیس کشته شد.
بینظیر بوتو توسط رئیسجمهور فاروق لغاری برکنار شد.
شورای دفاع و امنیت ملی (CDNS) تشکیل شد.
انتخابات سراسری برگزار شد و نواز شریف به عنوان نخستوزیر انتخاب شد.
فرمانده نیروی دریایی به دلیل اتهامات مربوط به رشوه در معاملات دفاعی استعفا داد.
رئیس دیوان عالی، سجاد علی شاه، برای پر کردن پستهای خالی در دیوان عالی اقدام کرد، اما دولت مخالفت کرد.
دیوان عالی چهاردهمین اصلاحیه قانون اساسی را در مورد انحراف اعضای پارلمان به حالت تعلیق درآورد.
حمله اوباش به دیوان عالی کشور. رئیسجمهور لغاری استعفا داد. ژنرال جهانگیر کرامت رئیس ارتش به عنوان رئیس کمیته مشترک روسای ستاد منصوب شد.
پاکستان رسماً به یک قدرت هستهای تبدیل شد.
برنامه "2010 برای حکمرانی خوب و تحول اجتماعی-اقتصادی" توسط دولت آغاز شد.
ژنرال جهانگیر کرامت علناً خواستار ایجاد یک شورای امنیت ملی شد.
ژنرال جهانگیر کرامت سه ماه زودتر از موعد بازنشسته شد و ژنرال پرویز مشرف جانشین وی شد.
دولت نواز شریف از ارتش برای مقابله با وضعیت وخیم نظم و قانون در کراچی درخواست کمک کرد.
دیوان عالی کشور دادگاههای نظامی را خلاف قانون اساسی اعلام کرد.
دستیار هوشمند
پاسخ سریع و دقیق