خلاصه سخنان محمد حسین باقری مدیر اندیشکده اقبال در گفتگو با رسانه دیجیتالی فدرال پست
۱. استراتژی آمریکا و ترامپ در قبال ایران سیاست واشنگتن در سه کلمه خلاصه میشود: اقتصاد، سیاست و جنگ. ترامپ در هدف سیاسی خود (تغییر نظام ایران) و هدف اقتصادی (تسلط بر منابع انرژی ایران و متوقف کردن...
۱. استراتژی آمریکا و ترامپ در قبال ایران
سیاست واشنگتن در سه کلمه خلاصه میشود: اقتصاد، سیاست و جنگ.
ترامپ در هدف سیاسی خود (تغییر نظام ایران) و هدف اقتصادی (تسلط بر منابع انرژی ایران و متوقف کردن پتانسیل اقتصاد ۲۸ تریلیون دلاری آن) شکست خورد. اهداف او مدام در حال تغییر بودهاند.
آمریکا صرفاً در بعد نظامی (رونق صنایع دفاعی خود و فروش کلان تسلیحات به کشورهای خلیج فارس) موفق بود.
۲. وضعیت میدان و آتشبس کاغذی
با وجود ادعای آتشبس روی کاغذ، درگیریهای متقابل (حمله به چابهار/بندرعباس در برابر پاسخ موشکی به کویت/بحرین) در قالب استراتژی «زد و خورد متقابل» ادامه دارد. این روند تا زمان دستیابی ترامپ به یک «برگ برنده» برای خروج آبرومندانه ادامه خواهد یافت.
۳. دیپلماسی منطقهای:
برخلاف تصورات، هم تهران و هم واشنگتن همچنان پاکستان را میانجی اصلی و کانال سیاسی کلیدی این بحران میدانند.
ورود قطر به ماجرا صرفاً مالی و محدود به آزادسازی ۶ میلیارد دلار پول بلوکه شده ایران بود؛ دوحه به دلیل هراس از حساسیت اعضای شورای همکاری خلیج فارس وارد فضای میانجیگری سیاسی نمیشود.
عمان با درک وزن منطقهای ایران و اهمیت تنگه هرمز (که اکنون برای ایران از بمب اتم قدرتمندتر است)، به مدیریت مشترک این آبراه تن داده و این کشور به همراه ترکیه به مقصد اصلی انتقال شرکتهای تجاری ایران از دبی تبدیل شده است. پاکستان به دلیل ناامنی بلوچستان، فرصت جذب این تجارت ۴۰ میلیارد دلاری را به عمان باخت.
۴. تقابل ایران و اسرائیل؛ بحران دموگرافیک و آینده نتانیاهو
برخلاف چالش ایران-آمریکا، تقابل ایران و اسرائیل یک نبرد ایدئولوژیک و وجودی است که با مذاکره حل نمیشود و تنها با تضعیف مفرط یک طرف پایان مییابد.
اسرائیل دچار گسیختگی داخلی و بحران دموگرافیک است؛ رشد سریع جمعیت عربهای ساکن در مناطق اشغالی، طرح «اسرائیل بزرگ» را در نسلهای آینده با شکست روبرو کرده است. نتانیاهو با طولانی کردن جنگ، به دنبال فریب افکار عمومی برای انتخابات ۵ ماه آینده است.
ترامپ احتمالاً با یک توافق هستهای جدید (به عنوان برگ برنده) و بازگرداندن اموال ایران از جنگ خارج میشود، اما نبرد نیابتی ایران و اسرائیل تا زمان تحمیل راهکار دو کشوری به تلآویو ادامه مییابد.
۵. خط قرمز لبنان و سناریوی حمله زمینی
هشدار قاطع ایران مبنی بر شلیک ۲۵۰ موشک به عمق اسرائیل و انسداد بابالمندب در صورت حمله زمینی به بیروت، موقتاً ارتش اسرائیل را عقب راند.
انتخابات پیشرو در لبنان اهمیت حیاتی دارد. همگرایی فعلی ارتش، دولت و حزبالله در برابر اسرائیل، در صورت پیروزی حزبالله در انتخابات تشدید خواهد شد. ایران در صورت حمله رژیم صهیونی به مناطق شیعیان در بیروت، مستقیماً اسرائیل را بمباران خواهد کرد.
۶. موضع نهایی و هشدار به پاکستان
پاکستان تاکنون بازی دیپلماتیک مهارتآمیزی داشته، اما باید هشیار باشد که ترامپ و نتانیاهو شرکای قابل اعتمادی نیستند. طی یک ماه آینده، اسلامآباد یا میزبان امضای توافق آتشبس خواهد بود یا در صورت تداوم بحران، مجبور به انتخاب سخت میان منافع آمریکا و همسایگی با ایران میشود.
