رصد راهبردی پیمان مکه اکتبر ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ | ۹ آبان ۱۴۰۵

شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ | ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶

۱. موضع جدید ارتش پاکستان درباره عضویت ایران

ژنرال احمد شریف چودری، مدیرکل روابط عمومی ارتش پاکستان، در مصاحبه اختصاصی با رویترز در ۳۰ اکتبر، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال عضویت ایران در پیمان مکه گفت که متن توافق‌نامه مانعی برای پذیرش اعضای جدید ایجاد نمی‌کند.

او تأکید کرد کشورهایی که دیدگاه مشترکی درباره بازدارندگی جمعی و صلح منطقه‌ای داشته باشند، می‌توانند مورد استقبال قرار گیرند؛ اما تصمیم نهایی بر عهده رهبران سیاسی سه کشور اصلی است.

این موضع با ماده هشتم توافق‌نامه ۱۶ ماده‌ای، که پذیرش اعضای جدید را به توافق اعضای اصلی وابسته می‌کند، سازگار است.

تمایز ضروری: سخنگوی ارتش از امکان عضویت ایران استقبال کرده است؛ اما این سخنان نه دعوت رسمی سه‌جانبه است، نه اعلام درخواست ایران برای عضویت و نه نشانه آغاز مذاکرات الحاق.

 ۲. پاکستان: دفاع از عربستان، بدون ورود به جنگ داخلی یمن

در بخش دیگری از مصاحبه، سخنگوی ارتش پاکستان دو موضوع را از یکدیگر جدا کرد: تعهد دفاعی به عربستان و مشارکت در جنگ یمن.
او تأکید کرد که پاکستان به دفاع از عربستان و اماکن مقدس مکه و مدینه متعهد است، اما خود را طرف جنگ داخلی یمن نمی‌داند.

همچنین در پاسخ به احتمال اعزام نیروهای پاکستانی بیشتر به عربستان گفت که چنین اقدامی به شرایط میدانی و تصمیم رهبران سیاسی دو کشور بستگی دارد.

این اظهارات اهمیت عملیاتی دارند؛ زیرا نشان می‌دهند اسلام‌آباد می‌خواهد میان پشتیبانی دفاعی از عربستان و ورود به عملیات تهاجمی علیه انصارالله مرز مشخصی حفظ کند.

البته این موضع تضمین نمی‌کند که در صورت تشدید حملات، دامنه همکاری اطلاعاتی، پدافندی یا لجستیکی پاکستان افزایش نیابد.

 ۳. ارزیابی تازه ارتش از مذاکرات تهران

چودری در همان مصاحبه اعلام کرد که ارتش پاکستان نسبت به میانجیگری میان ایران و آمریکا «خوش‌بینی محتاطانه» دارد.

او دو سفر عاصم منیر به تهران در ماه اکتبر را نشانه‌ای مثبت ارزیابی کرد و هشدار داد که بازیگرانی قدرتمند در پی ناکام گذاشتن تلاش‌های دیپلماتیک هستند؛ بدون آنکه نام مشخصی از آنان ببرد.

بااین‌حال، سخنگوی ارتش جزئیات مذاکرات را فاش نکرد و تأیید نکرد که سفر اخیر با حمایت مستقیم واشنگتن انجام شده است.

۴. اختلاف روایت‌ها در ترکیه؛ پیمان دفاعی یا ائتلاف فرقه‌ای؟

در مقاله‌ای به قلم محمدعلی چلبی، منتشرشده در روزنامه ترکیه‌ای ینی یاشام در ۳۰ اکتبر، پیمان مکه به‌شدت نقد شده و نویسنده آن را ساختاری فرقه‌ای و دارای خطر گرفتار کردن ترکیه در جنگ‌های منطقه‌ای معرفی کرده است.

نویسنده همچنین احتمال استفاده از توان هسته‌ای پاکستان و شکست آینده پیمان مکه و توافق بدر، مشابه پیمان بغداد و سنتو، را مطرح کرده است.

در مقابل، گزارش تحلیلی هاوس آو سعود در ۳۱ اکتبر بر محدودیت‌های حقوقی مشارکت ترکیه تمرکز کرده است.

طبق این گزارش، با وجود تصویب پیمان در کمیسیون امور خارجه، هنوز رأی‌گیری نهایی پارلمان و مجوز جداگانه اعزام نیرو انجام نشده است.

این دو دیدگاه، با وجود تفاوت در لحن، بر یک مسئله مشترک تأکید دارند: فاصله میان تعهدات سیاسی پیمان و توان اجرای عملی آنها.