رصد راهبردی پیمان مکه اکتبر ۱ نوامبر ۲۰۲۶ | ۱۰ آبان ۱۴۰۵

یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵ | ۱ نوامبر ۲۰۲۶

۱. اعلام رسمی دمشق درباره احتمال عضویت در پیمان مکه

اسعد حسن الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، روز شنبه ۳۱ اکتبر در بیست‌ودومین نشست «گفت‌وگوی منامه» در بحرین اعلام کرد که گفت‌وگوهایی برای ارزیابی پیوستن سوریه به پیمان مکه در جریان است.

خبرگزاری رسمی سوریه، سانا، این اظهارات را در همان روز منتشر کرد. الشیبانی همچنین بر ضرورت توسعه سازوکارهای مشترک بازدارندگی و دفاعی در منطقه تأکید کرد و امنیت کشورهای خلیج فارس را بخشی از امنیت سوریه دانست.

چه چیزی واقعاً تغییر کرده است؟

این موضوع کاملاً بی‌سابقه نیست.

الشیبانی در ۲۱ اوت، هنگام سفر به پاکستان، گفته بود که دمشق در حال بررسی پیمان است، اما هنوز درباره پیوستن تصمیمی نگرفته است.

تفاوت موضع ۳۱ اکتبر در آن است که اکنون از وجود گفت‌وگوهای جاری برای ارزیابی عضویت سخن می‌گوید.
بااین‌حال، هنوز درخواست رسمی عضویت، موافقت سه عضو اصلی یا مذاکرات رسمی الحاق به‌طور مستقل تأیید نشده است.

۲. چرا عضویت احتمالی سوریه اهمیت راهبردی دارد؟

سوریه از سه جهت با سایر گزینه‌های احتمالی عضویت، مانند مصر ، متفاوت است.

 نخست، پیوند مستقیم با ترکیه.

دمشق و آنکارا همکاری‌های امنیتی، نظامی و اقتصادی نزدیکی دارند. الشیبانی نیز روابط دو کشور را ویژه توصیف کرده است. بنابراین، ترکیه می‌تواند مهم‌ترین حامی احتمالی پیوستن سوریه باشد.

 دوم، مسئله اسرائیل و جولان.

وزیر خارجه سوریه در نشست منامه مدعی شد اسرائیل طی کمتر از دو سال بیش از هزار حمله به خاک سوریه انجام داده است. او همچنین بر حاکمیت سوریه بر جولان و ضرورت بازگشت به ترتیبات توافق جداسازی نیروها در سال ۱۹۷۴ تأکید کرد.

پیوستن سوریه به پیمانی با تعهد دفاع جمعی، پرسش حقوقی تازه‌ای ایجاد می‌کند: آیا حملات آینده اسرائیل به سوریه می‌توانند موضوع درخواست کمک تحت ماده دوم قرار گیرند؟ پاسخ به این پرسش به تفسیر مفاد پیمان، شرایط هر حمله و تصمیم مشترک اعضا وابسته است؛ عضویت احتمالی به معنای ورود خودکار ترکیه، پاکستان و عربستان به جنگ با اسرائیل نخواهد بود.

 سوم، ارتباط با بحران یمن.

الشیبانی از دولت تحت حمایت عربستان در یمن حمایت و حملات موشکی و پهپادی به کشورهای خلیج فارس را محکوم کرد.

بااین‌حال، گزارش نشنال تصریح می‌کند که دمشق اخبار مربوط به درخواست عربستان برای اعزام نیروی زمینی سوری به جنگ انصارالله را رد کرده است.

بنابراین، حمایت سیاسی سوریه از امنیت عربستان را نباید با تصمیم به مشارکت نظامی در یمن یکسان دانست.