ایران در کانون استراتژی پاکستان: عبور هوشمندانه از بزنگاه تاریخی خاورمیانه

خرم عباس: تحلیلگر و پژوهشگر امور راهبردی و بین‌المللی

​با فعال‌شدن بند دفاع دسته‌ جمعی در «پیمان دفاع مشترک مکه»، اسلام‌آباد و آنکارا در آستانهٔ اعزام نیرو برای حفاظت از تمامیت ارضی عربستان قرار گرفته‌اند.

این اقدام، پاکستان را پس از یک دهه و پس از رد درخواست عربستان برای اعزام نیرو به یمن در سال ۲۰۱۵، بار دیگر در برابر یک بزنگاه تاریخی و آزمونی سرنوشت‌ ساز قرار می‌دهد؛ با این تفاوت که این بار، تعهدات امنیتی اسلام‌آباد در قالب پیمان‌ های رسمی، تردید در اقدام و اعزام نیرو را غیرممکن ساخته است.

​از سوی دیگر، پاکستان به دلیل وابستگی‌های شدید اقتصادی و اعتبار استراتژیک خود، نمی‌تواند از تعهدات دفاعی در قبال ریاض شانه خالی کند. اما در عین حال، هرگونه تنش با ایران به‌عنوان همسایهٔ غربی دارای ۹۰۰ کیلومتر مرز مشترک، تبعات امنیتی ویرانگری خواهد داشت.

درگیری با «محور مقاومت» یا اشتباهات محاسباتی می‌تواند مرزهای بلوچستان را ناامن کرده و تجارت منطقه‌ای را نابود سازد.

​برای خروج از این چالش ژئوپلیتیکی، پاکستان باید یک استراتژی دیپلماتیک فعال و دو‌جانبه را با محوریت ایران اجرا کند:

​دیپلماسی فعال و میانجی‌ گری صلح: اسلام‌آباد باید با بهره‌گیری از اعتبار دیپلماتیک خود و جلب مشارکت چین، فرآیند مذاکرات صلح جامع میان تهران و ریاض با هدف تامین امنیت در یمن را هدایت کند.

نفوذ اقتصادی چین در قالب طرح «کمربند و راه» در کنار روابط دفاعی و دیپلماتیک پاکستان، می‌تواند تضمین‌ های امنیتی و اقتصادی لازم را برای تبدیل شرایط شکننده فعلی به یک پیمان صلح پایدار فراهم آورد.

​ایجاد کانال‌ های ارتباطی مستقیم: همزمان با استقرار عملیاتی نیروها، احتمال سوءتفاهم‌ های نظامی به‌شدت افزایش می‌یابد. ایجاد یک خط ارتباطی مستقیم و دائمی (هات‌لاین) در بالاترین سطح نظامی و اطلاعاتی میان اسلام‌آباد و تهران، مانع از فضاسازی‌ ها و محاسبات نادرست خواهد شد.

​ارزش واقعی پاکستان برای منطقه در نقش‌آفرینی به‌ عنوان میانجی بی‌ طرف میان ایران و شورای همکاری خلیج فارس نهفته است.

اسلام‌آباد باید توازن در روابط خود را حفظ کند تا ضمن پایبندی به تعهداتش، از بروز شکاف در روابط با ایران جلوگیری نماید.