بازتاب دوباره پرونده «سایفر» و جنجال افشای سند محرمانه در سیاست پاکستان

 پس از یک وقفه تقریباً چهار ساله، بحث بر سر پرونده جنجالی «سایفر» (سند محرمانه دیپلماتیک) بار دیگر در محافل سیاسی و رسانه‌ای پاکستان اوج گرفته است. این بازتاب مجدد پس از آن صورت می‌گیرد که وب‌سایت خبری «دراپ‌سایت» (Drop Site) اقدام به انتشار سندی سه صفحه‌ای کرد و مدعی شد که این متن، همان «سایفر اصلی» است که منجر به برکناری عمران خان، نخست‌وزیر سابق پاکستان از قدرت شد.

​اگرچه مقامات دولتی پاکستان تاکنون از هرگونه اظهار نظر رسمی در این باره خودداری کرده‌اند، اما رهبران و حامیان حزب تحریک انصاف به صورت گسترده در حال بازنشر این سند در شبکه‌های اجتماعی هستند.

پیشینه ماجرا؛ از  توطئه خارجی تا برکناری

​در ۲۷ مارس ۲۰۲۲، عمران خان در یک تجمع بزرگ مردمی در اسلام‌آباد، با تکان دادن کاغذی در برابر حامیانش گفت که یک «تهدید کتبی» از سوی یک کشور خارجی دریافت کرده و توطئه‌ای بین‌المللی برای سرنگونی دولت او در جریان است.

​وی بعداً به طور علنی نام «دونالد لو» (دستیار وزیر امور خارجه آمریکا در امور آسیای جنوبی و مرکزی) را بر زبان آورد و  گفت که این مقام آمریکایی به اسد مجید خان، سفیر وقت پاکستان در واشنگتن گفته است: «اگر طرح عدم اعتماد در مجلس ملی علیه عمران خان موفقیت‌آمیز باشد، پاکستان بخشیده خواهد شد.»

​دو هفته پس از آن تجمع، در ۱۰ آوریل ۲۰۲۲، دولت عمران خان از طریق رای عدم اعتماد مجلس برکنار شد. وزارت امور خارجه آمریکا همواره این اتهامات را تکذیب کرده است. 

در مقابل، شهباز شریف، نخست‌وزیر بعدی پاکستان، در اوت ۲۰۲۳ این ماجرا را «مجموعه‌ای از دروغ پردازی ها» خواند که آسیب شدیدی به روابط دوجانبه با واشنگتن وارد کرده است.

«سایفر» چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

​با داغ شدن مجدد این موضوع، بار دیگر این سوال در میان افکار عمومی مطرح شده است که سایفر چیست؟

​زبان رمزگذاری شده: سایفر یک روش دیپلماتیک برای انتقال پیام‌های بسیار حساس است که در آن به جای زبان معمولی، از کدهای ویژه استفاده می‌شود.

​تیم متخصصان: در وزارت امور خارجه پاکستان، بیش از ۱۰۰ کارمند متخصص (با عنوان منشی سایفر) وظیفه کدگذاری و رمزگشایی این پیام‌ها را بر عهده دارند.

​امنیت بالا: برای ارسال این پیام‌ها از ایمیل یا پست معمولی استفاده نمی‌شود، بلکه از طریق آنتن‌های مخصوص نصب‌شده بر روی پشت‌بام سفارتخانه‌ها و شبکه‌های ارتباطی کاملاً ایمن و ضد جاسوسی ارسال می‌گردند.

​به گفته فاروق عادل، مشاور پیشین ریاست‌جمهوری پاکستان، اتاق نگهداری این سیستم‌ها در سفارتخانه‌ها  پروتکل‌های امنیتی در حد «گاوصندوق بانک» دارد و تنها سفیر و معاون او به آن دسترسی مستمر دارند.

ناپدید شدن نسخه نخست‌وزیر و روند دادگاه

​مقامات وزارت خارجه پاکستان پیش از این اعلام کرده بودند که نسخه‌های اصلی این سایفر برای چهار مقام عالی‌رتبه یعنی نخست‌وزیر، رئیس‌جمهور، فرمانده ارتش و رئیس سازمان اطلاعات (ISI) ارسال شده بود. بر اساس قانون، این نسخه‌ها باید ظرف یک ماه به وزارت خارجه بازگردانده می‌شدند.

​سه نسخه دیگر بازگردانده شد، اما نسخه ارسال شده به دفتر عمران خان مفقود گردید. عمران خان در سپتامبر ۲۰۲۲ در یک مصاحبه تلویزیونی اعتراف کرد که این سند مفقود شده و او از مکان آن بی‌خبر است، هرچند تاکید کرد مسئولیت حفاظت از اسناد بر عهده کارکنان دفتر او بوده است، نه شخص نخست‌وزیر.

روند قضایی پرونده:

​بازداشت: در اوت ۲۰۲۳، اداره تحقیقات فدرال عمران خان و شاه محمود قریشی (وزیر امور خارجه سابق) را به اتهام سوءاستفاده سیاسی از یک سند محرمانه و آسیب به امنیت ملی تحت «قانون اسرار رسمی» بازداشت کرد.

​محکومیت: در ژانویه ۲۰۲۴، دادگاه ویژه پس از استماع شهادت ۲۵ شاهد (از جمله سفیر سابق در آمریکا)، هر دو نفر را به ۱۰ سال زندان محکوم کرد.

​تبرئه و استیناف: در ۳ ژوئن ۲۰۲۴، دادگاه عالی اسلام‌آباد پس از بررسی درخواست تجدیدنظر، این حکم محکومیت را ملغی و آن‌ها را تبرئه کرد.

​با این حال، ذوالقرنین نقوی، دادستان ویژه پرونده میگوید که دولت فدرال علیه حکم تبرئه دادگاه عالی اسلام‌آباد به دیوان عالی کشور  شکایت کرده است؛ پرونده‌ای که همچنان در انتظار تعیین وقت بررسی است و با انتشار اسناد جدید توسط وب‌سایت دراپ‌سایت، وارد فاز جدیدی از تنش‌های سیاسی شده است.