پیوند سرمایه‌گذاری منطقه‌ای با مدیریت جهانی؛ واکاوی الگوی توسعه برند “موون‌پیک” در پاکستان

مقدمه

صنعت هتل‌داری پاکستان در دو دهه اخیر، شاهد تحولی ساختاری بوده است که نقطه‌عطف آن را می‌توان در ورود برندهای بین‌المللی با الگوی سرمایه‌گذاری چندملیتی دانست. در این میان، داستان “موون‌پیک” روایتی منحصربه‌فرد است؛ نه صرفاً به‌سبب قدمت این برند اروپایی، بلکه به‌سبب الگوی پیچیده و هوشمندانه‌ای که در آن، سرمایه‌های منطقه‌ای از کویت و عربستان سعودی با مدیریت بین‌المللی و بستر محلی پاکستان ترکیب شده‌اند. آنچه امروزدر دو هتل موون‌پیک در کراچی و اسلام‌آباد مشاهده می‌شود، حاصل زنجیره‌ای از تصمیمات راهبردی است که از یک تصور ساده در کنار دریاچه زوریخ آغاز شد و پس از چند دهه، به یکی از جذاب‌ترین مطالعات موردی در حوزه هتل‌داری جنوب آسیا تبدیل گردیده است. شناخت این مسیر، برای درک ظرفیت‌های کنونی بازار پاکستان و همچنین پیش‌بینی جهت‌گیری‌های آینده سرمایه‌گذاران بین‌المللی، ضرورتی انکارناپذیر دارد.

تبارشناسی شکل‌گیری و توسعه برند “موون‌پیک“

ماجرای “موون‌پیک” با نام “اولی پراگر” گره خورده است؛ مردی که در سال ۱۹۱۶ در وایسبادن آلمان متولد شد و بعدها تحصیلات خود را در رشته اقتصاد در دانشگاه زوریخ به پایان رساند. پراگر که پیش از آغاز فعالیت مستقل، تجربه کار در هتل‌های نامداری همچون” ساووی” و “می‌فیر” لندن را داشت، در سفر به آمریکا با رویکردی نوین در مدیریت رستوران‌ها آشنا شد؛ رویکردی که بر کاهش نیروی انسانی، افزایش سرعت در ارائه خدمات و هم‌زمان، حفظ کیفیت تأکید داشت. این تجربه، بذر ایده‌ای نو را در ذهن پراگر کاشت؛ ایده‌ای که در ۱۹ ژوئیه1948، با افتتاح نخستین رستوران موون‌پیک در زوریخ، خود را متبلور ساخت. پراگر نام این مجموعه را از ترکیب دو واژه آلمانی «موِه» به معنای مرغ دریایی و «پیک» به معنای انتخاب یا برداشتن، برگزید؛ نامی که الهام‌گرفته از حرکت دقیق و سریع مرغان دریایی هنگام تغذیه در کنار دریاچه زوریخ بود. این رستوران، اولین نمونه از سبک غذایی غیررسمی با منوی انتخابی در اروپا محسوب می‌شد؛ رویکردی که در مقابل رستوران‌های رسمی با منوی ثابت آن دوران قرار داشت. فلسفه پراگر در آن سال‌ها در جمله‌ای کوتاه خلاصه می‌شد: «ما کار خاصی انجام نمی‌دهیم؛ موفقیت ما در انجام کارهای عادی به شیوه‌ای فوق‌العاده است.»

موون‌پیک در طول بیش از دو دهه فعالیت،  نه‌تنها شبکه رستوران‌های خود را در سراسر سوئیس گسترش داد، بلکه با ورود به حوزه تولید محصولات غذایی نظیر قهوه و بستنی، جایگاه خود به‌عنوان برندی چندمنظوره در اروپا تثبیت نمود. اما جهش اصلی این برند در سال ۱۹۷۳ رخ داد، زمانی که پراگر دو هتل را در سوئیس راه‌اندازی کرد؛ یکی در رگنسدورف و دیگری در فرودگاه زوریخ. (در آن سال‌ها، احداث هتل فرودگاهی اقدامی پیشروانه و تا حدی نامتعارف محسوب می‌شد). این حرکت نشان داد که پراگر، دست‌کم دو دهه از رقبای خود فراتر می‌اندیشد.

سه سال بعد، درسال ۱۹۷۶، نخستین هتل بین‌المللی “موون‌پیک” در مصر افتتاح شد و در دهه هشتاد میلادی، این برند وارد بازار آلمان شد. نقطه‌عطف بعدی در سال ۱۹۹۲ رخ داد، هنگامی که پراگر سهام خود را به “بارون اوگوست فون فینک” واگذار کرد. در سال ۱۹۹۷، گروه سرمایه‌گذاری کینگدام متعلق به شاهزاده سعودی، “الولید بن طلال”، بخشی از سهام این شرکت را خریداری نمود و بدین‌ترتیب، این شرکت تحت مالکیت دو نهاد اصلی یعنی “هلدینگ موون‌پیک” و “گروه کینگدام” قرار گرفت.

نهایتاً در سپتامبر ۲۰۱۸، بزرگ‌ترین تحول تاریخ این برند به وقوع پیوست؛ گروه هتل‌داری “آکور” ( غول فرانسوی صنعت هتل‌داری) هتل‌های موون‌پیک را از هر دو سهام‌دار خریداری نمود. با این حال، آکور با هوشمندی تمام، هویت سوئیسی این برند را حفظ نمود و اجازه نداد نام موون‌پیک در جمع برندهای فرانسوی، رنگ بازد و از اصالت تاریخی خود تهی شود. “اولی پراگر” در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۱ در سن ۹۵ سالگی درگذشت؛ در حالی که برندی که او با یک تصویرسازی ساده خلق کرده بود، در نهایت به یکی از نام‌آشناترین کنسرسیوم‌های صنعت هتل‌داری در جهان تبدیل شد.

“موون‌پیک“ در تقابل با دو قطب اقتصادی پاکستان

حضور “موون‌پیک” در پاکستان، نه یک ورود آنی، بلکه در دو مقطع زمانی و با دو مدل سرمایه‌گذاری متمایز شکل گرفت. این دوگانگی، موقعیت کنونی برند را در بازار پاکستان به موضوعی جذاب برای تحلیل تبدیل کرده است.

نخستین گام “موون‌پیک” برای ورود به بازار پاکستان، از شهر کراچی و در سال ۲۰۱۴ آغاز شد. ساختمان کنونی هتل موون‌پیک در کراچی که پیشتر به نام “هتل شرایتون” شناخته می‌شد، در ۱۷ ژوئیه ۱۹۸۲ توسط شرکت سرمایه‌گذاری دریای عرب، وابسته به صندوق سرمایه‌گذاری کویت، در منطقه تجاری این شهر احداث شده بود. صندوق سرمایه‌گذاری کویت که به‌عنوان قدیمی‌ترین و پنجمین صندوق بزرگ جهانی با ثروتی بالغ بر یک تریلیون دلار محسوب می‌شود، برای سه دهه مدیریت اجرایی این هتل را به گروه “استاروود” واگذار کرده بود. اما در سال ۲۰۱۳، “شرکت سرمایه‌گذاری دریای عرب” اعلام کرد که قرارداد خود با “استاروود” را تمدید نخواهد کرد و بدین‌ترتیب، از ژانویه ۲۰۱۴، قراردادی پانزده‌ساله  با گروه هتل‌های “موون‌پیک” منعقد شد و هتل شرایتون سابق، فعالیت خود را با نام جدید “موون‌پیک کراچی” آغاز کرد. این هتل ۹ طبقه با داشتن ۴۰۷ واحد اقامتی، در فاصله ۱۷ کیلومتری از “فرودگاه بین‌المللی جناح” و در قلب منطقه تجاری شهر بندری کراچی واقع شده است. وجود 6 رستوران متنوع و سالن‌های کنفرانس با ظرفیت مناسب، این مجموعه را به یکی از مقاصداصلی شرکت‌های تجاری برای برگزاری رویدادها و اسکان مهمانان خارجی تبدیل کرده است.

در سوی دیگر، ورود “موون‌پیک” به پایتخت پاکستان با الگویی متمایز همراه بوده است. “هتل موون‌پیک سنتاروس” اسلام‌آباد، در مالکیت شرکت “پاک‌گلف” ( یک شرکت سرمایه‌گذاری مشترک میان هلدینگ “التمیمی” از عربستان سعودی و هلدینگ “سردار بیلدرز” از پاکستان) قرار دارد. در این مشارکت، گروه “سردار بیلدرز” ، به‌عنوان شریکی راهبردی و آگاه به پیچیدگی‌های بازار محلی، نقش واسطه‌ای میان سرمایه سعودی و بازار  پاکستان را برعهده دارد.

پروژه ساخت برج‌های “سنتاروس” که “هتل موون‌پیک” بخشی از آن به‌شمار می‌آید، در سال ۲۰۰۶ در منطقه” F-8″اسلام‌آباد آغاز شد و به‌عنوان یکی از جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌های ساختمانی تاریخ پاکستان شناخته می‌شود. طراحی این مجموعه توسط “گروه معماری آتکینز” بریتانیا انجام شد و اجرای آن به شرکت دولتی ساخت‌وساز چین واگذار گردید. این مجموعه شامل یک مرکز خرید پنج‌طبقه و سه برج ۲۳ طبقه است که دو برج آن به واحدهای مسکونی و یک برج به هتل اختصاص یافته است.

مرکز خرید این مجموعه در سال ۲۰۱۳ به‌عنوان بزرگ‌ترین مرکز خرید اسلام‌آباد افتتاح شد، اما افتتاح بخش مربوط به هتل با چالش‌های متعددی مواجه گردید. تأخیرهای اجرایی و چالش‌های عملیاتی از جمله آتش‌سوزی گسترده در مرکز خرید( که با همکاری نیروی دریایی و نیروی هوایی پاکستان و بدون تلفات جانی مهار شد)، همگی باعث گردید تا افتتاح هتل به تعویق بیفتد. سرانجام، در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۵ و نوزده سال پس از شروع پروژه، “هتل موون‌پیک سنتاروس” با حضور نخست‌وزیر پاکستان به‌طور رسمی افتتاح شد. این هتل ۳۸۰ واحدی با هفت کافه و رستوران، دو سالن کنفرانس با ظرفیت ترکیبی ۷۰۰ نفر و باند فرود هلیکوپتر،  به‌عنوان نخستین هتل شاخص و مرتفع پایتخت، به گزینه‌ای ممتاز برای اقامت‌های خاص تبدیل شده است.

نظام مدیریتی “موون‌پیک“ در دو شهر کلیدی

یکی از نکات قابل تأمل در دو مجموعه “موون‌پیک” پاکستان، رویکرد مدیریتی متفاوت آن‌هاست که ریشه در پیشینه حرفه‌ای مدیران اجرایی و همچنین نوع ساختار مالکیت دارد. مدیریت هتل در کراچی ابتدا به “میرزا منصور احمد” واگذار گردید؛ مدیری کارآزموده با بیش از ۲۵ سال سابقه کاری که پیش‌تر مدیر”هتل ماریوت”  کراچی بود و همچنین سابقه مدیریت هتل‌های “پرل کانتیننتال” لاهور و کراچی را در کارنامه خود داشت. امروزه مدیریت اجرایی هتل “موون‌پیک” کراچی را”محمد خرم آوان” برعهده دارد؛ او که  فارغ‌التحصیل رشته هتل‌داری از یکی از دانشگاههای معتبر اتریش است،  پیش‌تر نیز در هتل شرایتون عربستان و هتل سرینا اسلام‌آباد مشغول به‌کار بوده است. آقای آوان پیش از تصدی مدیریت هتل، به‌عنوان دستیار مدیر در همین هتل، تجارب ارزشمندی در شناخت ظرفیت‌های اجرایی مجموعه به‌دست آورده بود. این انتخاب، نشان‌دهنده اولویت دادن گروه “موون‌پیک” به مدیرانی است که شناخت عمیقی از ساختارهای محلی و روابط تجاری پاکستان دارند.

در مقابل، هتل “موون‌پیک سنتاروس اسلام‌آباد” با رویکرد مدیریتی مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی‌ اداره می‌شود.” نیکولاس وردون”، مدیر این هتل، فارغ‌التحصیل رشته مدیریت گردشگری از دانشگاه آنژه فرانسه و دارای گواهینامه مدیریت اجرایی از دانشگاه کرنل آمریکاست. وی پیش‌تر با برندهای “سوفیتل” و “سویستل” در کشورهای خاورمیانه همکاری داشته است. انتخاب یک مدیر فرانسوی‌زبان با پیشینه‌ای درخشان در برند لوکس گروه آکور، نشان از استراتژی مشخص این گروه برای ارتقای جایگاه این هتل در بازار منطقه‌ای دارد.

در سطح مدیریت سرمایه‌گذاری نیز، “سردار یاسر الیاس خان” از خانواده “سردار بیلدرز”، فارغ‌التحصیل رشته مدیریت از دانشگاه آمریکایی دبی و دارای مدرک کارشناسی ارشد مدیریت استراتژیک از “دانشگاه کینگستون لندن”،  مدیریت اجرایی این پروژه را بر عهده دارد. او در اکتبر ۲۰۲۰ به ریاست اتاق بازرگانی اسلام‌آباد منصوب شد و در سال ۲۰۲۵ به‌عنوان مشاور نخست‌وزیر پاکستان در حوزه گردشگری منصوب شد و نقشی بی‌بدیل در تسهیل جذب سرمایه‌گذاری خارجی در این حوزه ایفا نمود. اهمیت این پروژه برای گروه آکور نیز چنان بود که در مراسم افتتاحیه،” فیلیپ جونز”، معاون ارشد عملیات این گروه در منطقه خاورمیانه و آفریقا،(که خود دانش‌آموخته رشته مدیریت هتل‌داری از “مدرسه عالی لوزان سوئیس” و از چهره‌های سرشناس صنعت هتل‌داری است) حضور یافت. این تقابل میان رویکرد بومی‌گرایانه در کراچی و رویکرد فراملیتی در اسلام‌آباد، در عین حفظ هویت یکپارچه “برند موون‌پیک”، بیانگر انعطاف‌پذیری این گروه در مواجهه با شرایط متفاوت بازار است.

آینده  برند “موون‌پیک“ در پاکستان

با تثبیت حضور گروه “موون‌پیک” در دو کلان‌شهر کراچی و اسلام‌آباد، این پرسش مطرح می‌شود که استراتژی آینده این برند در پاکستان بر چه محوری استوار خواهد بود؟ شواهد موجود حاکی از آن است که لاهور به‌عنوان سومین قطب اقتصادی و گردشگری پاکستان، محتمل‌ترین گزینه برای افتتاح هتل بعدی این مجموعه خواهد بود. لاهور با برخورداری از پیشینه تاریخی غنی، داشتن جمعیت قابل‌توجهی از طبقه متوسط و بالای شهری و سابقه میزبانی رویدادهای  متعدد بین‌المللی ، از ظرفیت بالایی برای جذب یک هتل پنج‌ستاره با استانداردهای اروپایی برخوردار است. ورود “موون‌پیک” به لاهور، علاوه بر تکمیل زنجیره حضور این برند در سه شهر اصلی پاکستان، می‌تواند رقابت جدیدی را میان برندهای بین‌المللی حاضر در این شهر از جمله “گروه ماریوت” و “بست وسترن” ایجاد نماید. از سوی دیگر، راهبرد “گروه آکور” در خاورمیانه و آسیای مرکزی، نشان از داشتن برنامه‌ای روشن برای گسترش سبد برندهای خود در بازارهای نوظهور دارد. “موون‌پیک” به‌عنوان یکی از برندهای تاریخی این مجموعه، با هویت سوئیسی و پیشینه اروپایی خود، می‌تواند پیوندی میان سلیقه مهمانان بین‌المللی و نیازهای بازار محلی ایجاد کند. همچنین، با توجه به رشد چشمگیر مسافرت‌های تجاری و برگزاری کنفرانس‌های منطقه‌ای در پاکستان، به نظر می‌رسد “موون‌پیک” قصد دارد جایگاه خود را نه صرفاً به‌عنوان یک هتل لوکس، بلکه به‌عنوان یک مرکز راهبردی برای میزبانی از هیئت‌های تجاری و سیاسی تثبیت کند. این رویکرد، با توجه به تجربه موفق این هتل‌ها در زمینه برگزاری رویدادهای بزرگ، یک مزیت رقابتی پایدار برای این برند به ارمغان خواهد آورد.

نتیجه‌گیری

تجربه گروه “موون‌پیک” در پاکستان، فراتر از داستان موفقیت یک برند در صنعت هتل‌داری، نمونه‌ای بارز از الگوی «پیوند سرمایه ملی-منطقه‌ای با مدیریت جهانی» محسوب می‌شود. مسیر تحول این برند از یک رستوران کوچک در زوریخ تا دو هتل شاخص در کراچی و اسلام‌آباد، نشان می‌دهد که چگونه یک نام تجاری می‌تواند ضمن حفظ هویت تاریخی خود، با تنوع در الگوهای مالکیت و مدیریت، به نیازهای متنوع بازارهای محلی پاسخ دهد.

حضور صندوق سرمایه‌گذاری کویت در کراچی و مشارکت سعودی-پاکستانی در این گروه، دو روی یک سکه را به تصویر می‌کشند؛ از یک‌سو تأکید بر سرمایه‌گذاری باثبات و بلندمدت، و از سوی دیگر بهره‌گیری از دانش محلی برای غلبه بر چالش‌های اجرایی. تجربه نوزده‌ساله “پروژه سنتاروس” نیز نشان داد که ورود برندهای بین‌المللی به بازار پاکستان، نیازمند صبوری، برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی میان نهادهای دولتی و خصوصی است. آنچه مسلم است، صنعت هتل‌داری پاکستان به مرحله‌ای از بلوغ رسیده که می‌تواند میزبان برندهای معتبر جهانی با استانداردهای بالای کیفی باشد و “موون‌پیک”، با پشتوانه گروه آکور و شرکای منطقه‌ای خود، به‌عنوان یکی از پیشگامان این تحول، مسیر را برای حضور گسترده‌تر سرمایه‌گذاری خارجی در این بخش هموار ساخته است. آینده این برند در پاکستان، بیش از هر چیز به توانایی آن در حفظ تعادل میان اصالت اروپایی و انطباق با بازار محلی بستگی دارد؛ تعادلی که تاکنون به‌خوبی از سوی مدیران اجرایی دو هتل به نمایش گذاشته شده و نویدبخش تداوم این حضور راهبردی در سال‌های پیش‌روست.