چرا پاکستان کریدور تجاری خود را به روی ایرانِ تحت محاصره گشود؟

پاکستان در اقدامی راهبردی، بندر گوادر و کراچی را برای ترانزیت کالاهای ایرانی آزاد کرد. طبق «دستور ترانزیت کالا ۲۰۲۶»، ایران اکنون می‌تواند از طریق ۶ مسیر مشخص در خاک پاکستان، کالاهای خود را به کشورهای ثالث صادر یا نیازهای خود را وارد کند.

دلایل و ابعاد این تصمیم:

تغییر وضعیت ایران به یک کشور «محصور در خشکی»: به دلیل جنگی که از ۲۸ فوریه آغاز شده و محاصره بنادر ایران در تنگه هرمز توسط نیروهای آمریکایی، ایران عملاً امکان استفاده از بنادر خود را از دست داده است.

تحلیل‌گران معتقدند ایران اکنون مانند افغانستان به بنادر پاکستان وابسته شده است.

نقش میانجی‌گرانه پاکستان: در حالی که اسلام‌آباد برای پایان دادن به درگیری میان ایران و آمریکا تلاش می‌کند، این اقدام گامی برای اعتمادسازی دوجانبه تلقی می‌شود.

منافع اقتصادی و استراتژیک: جام کمال، وزیر تجارت پاکستان، معتقد است این طرح پاکستان را به قطب لجستیکی منطقه تبدیل می‌کند و درآمد حاصل از حق ترانزیت را افزایش می‌دهد.

دسترسی به آسیای میانه: پاکستان که به دلیل تنش با طالبان در مسیر افغانستان با مشکل روبرو بود، حالا می‌تواند از خاک ایران به عنوان مسیری امن و جایگزین برای تجارت با کشورهای آسیای میانه و ترکیه استفاده کند.

مسیرهای ۶ گانه اعلام شده:

۱. گوادر – گبد

۲. کراچی/بندر قاسم – لیاری – اورماره – پسنی – گبد

۳. کراچی/بندر قاسم – خضدار – دالبندین – تفتان

۴. گوادر – تربت – خوشاب – پنجگور – خضدار – کوئته – تفتان

۵. گوادر – لیاری – خضدار – کوئته – تفتان

۶. کراچی/بندر قاسم – گوادر – گبد

پرسش‌های مهم:

آیا آمریکا مخالفت خواهد کرد؟

کارشناسانی نظیر دکتر عابد سلهری معتقدند پاکستان احتمالاً پس از هماهنگی و جلب اعتماد آمریکا دست به این کار زده است. از آنجا که پاکستان فقط راه عبور (ترانزیت) می‌دهد و تجارت مستقیمِ ناقض تحریم انجام نمی‌دهد، احتمال تحریم شدن پاکستان کم است.

چه کالاهایی جابه‌جا می‌شوند؟

تمرکز اصلی بر کالاهای اساسی، دارو و مواردی است که شامل تحریم‌های مستقیم بین‌المللی نیستند تا از بروز بحران انسانی در ایران جلوگیری شود.

نتیجه‌گیری:

این تصمیم نه‌تنها باری از دوش تجارت فلج‌شده ایران برمی‌دارد، بلکه به بنادر گوادر و کراچی رونق بخشیده و وابستگی پاکستان به مسیرهای ناامن افغانستان را کاهش می‌دهد.