جهانی که در آن «حرف، حرفِ زور است»

«ملیحه لودهی» (سفیر سابق پاکستان در آمریکا، انگلیس و سازمان ملل)

​دنیا در حال عبور از بحرانی‌ ترین و بی‌ ثبات‌ ترین دورانهای تاریخ معاصر است؛ دورانی که از زمان پایان جنگ سرد تاکنون بی‌ پیشینه بوده است. نظم قدیمی بین‌المللی با تمام قوانین نیم‌ بندش فروپاشیده و قدرت‌های بزرگ و منطقه‌ای، بدون توجه به قوانین جهانی، به زورآزمایی روی آورده‌اند.

در این فضای جدید، استفاده از نیروی نظامی به جای «آخرین راهکار»، به «نخستین گزینه» برای تحمیل اراده کشورها تبدیل شده است.

دیپلماسی حالا زمانی آغاز می‌شود که موشکها شلیک شده‌ اند! طبق آمارهای پژوهشی، سال گذشته با ۶۵ درگیری فعال در سراسر جهان، رکورد بیشترین درگیریهای میان‌دولتی از زمان جنگ جهانی دوم به بعد ثبت شده است.

​ آیا در آستانه جنگ جهانی سوم هستیم؟

​«گیدون راچمن»، تحلیل‌گر برجسته بریتانیایی، در کتاب جدید خود با عنوان «جنگ به شما علاقه دارد: فروپاشی نظم بین‌المللی و تهدید جنگ جهانی سوم» به این پرسش پاسخ می‌دهد.

«شاید شما به جنگ علاقه‌ای نداشته باشید، اما جنگ به شما علاقه دارد!» — تروتسکی
​راچمن ۳ دلیل اصلی برای افزایش بحرانها و فروپاشی نظم جهانی مطرح می‌کند:

​ ۱. تغییر توازن قدرت در جهان: افول نسبی ائتلاف غربی و عقب‌ نشینی آمریکا از نقش جهانی‌ اش، فضا را برای قدرتهای ناراضی باز کرده است.

۲. ظهور رهبران خودکامه: رهبرانی که جنگ و الحاق خاک دیگر کشورها را ابزاری مشروع می‌دانند و نظریه «حوزه نفوذ» را به قوانین بین‌المللی ترجیح می‌دهند.

۳. نابودی قوانین و نهادهای بین‌المللی: زیر پا گذاشته شدن قوانین جهانی و آسیب دیدن نهادهای اقتصادی با سیاست‌های حمایت‌ گرایانه و جنگ‌های تجاری.

 آیا جنگ‌های منطقه‌ای به یک جنگ جهانی تبدیل می‌شوند؟

​راچمن معتقد است اگرچه درگیریهای فعلی منطقه‌ ای هستند، اما نقطه تلاقی دارند. با این حال، او شرط وقوع یک «جنگ جهانی» را دو چیز می‌داند:

​ درگیری مستقیم میان قدرت‌ های بزرگ جهان.
گسترش جنگ به چندین قاره.

​از نظر او، این شرایط هنوز به طور کامل شکل نگرفته است، اما بزرگترین خطری که آینده جهان را تهدید می‌کند، احتمال درگیری مستقیم میان آمریکا و چین است. 🇺🇸🇨🇳

​ درس‌ هایی از شبه‌ قاره هند

​نویسنده کتاب بخشی را هم به رویارویی نظامی پاکستان و هند اختصاص داده و هشدار می‌دهد که خطرات درگیری در جنوب آسیا بسیار جدی است، اما در مقایسه با سایر نقاط بحرانی جهان، توجه کمتری به آن می‌شود؛ به‌ویژه آنکه هر دو کشور به سلاح‌ های پیشرفته‌تری مجهز شده‌اند. 🇵🇰🇮🇳

​ نتیجه‌گیری:

جهان امروز به سمتی می‌رود که «حق با قوی‌تر است».  اگرچه شاید با برخی تحلیلهای این کتاب موافق نباشیم، اما خواندن آن برای درک دقیق‌تر از مفاهیم جنگ و صلح در دنیای پرآشوب امروز، بسیار ارزشمند است.