رصد راهبردی پیمان مکه ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ | ۲ آبان ۱۴۰۵

 شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵ | ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶

بررسی منابع رسمی پاکستان، ترکیه و عربستان، همراه با گزارش‌های رسانه‌ای ۲۳ و ۲۴ اکتبر، چهار تحول معنادار را نشان می‌دهد.

۱. پاکستان و عربستان رسماً تصویب پیمان مکه را تکمیل کردند

سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، سجاد حیدر خان، در نشست خبری ۲۳ اکتبر اعلام کرد که پاکستان و عربستان مراحل تصویب داخلی توافق‌نامه دفاع مشترک مکه را به پایان رسانده‌اند؛ اما ترکیه همچنان در حال طی کردن تشریفات قانونی خود است.

او همچنین اصالت متن ۱۶ ماده‌ای منتشرشده از طریق پارلمان ترکیه را تأیید کرد و وجود مواد محرمانه اضافی را رد کرد.

سخنگوی پاکستان تأکید کرد که تصمیم درباره نوع و میزان کمک نظامی در چارچوب پیمان، باید با ارزیابی شرایط و تصمیم مشترک سه کشور اتخاذ شود.

۲. بیانیه استانبول؛ دو موضع متفاوت درباره ایران و انصارالله

در ۲۳ اکتبر، وزیران خارجه پاکستان، ترکیه، عربستان و مصر در استانبول نشست برگزار کردند.

بیانیه رسمی این نشست از دو جهت اهمیت دارد.

درباره ایران: چهار کشور تأکید کردند که اختلاف نظامی میان ایران و آمریکا و اسرائیل باید از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی حل شود. آنان از تفاهم‌نامه اسلام‌آباد حمایت کردند و خواستار جلوگیری از تشدید درگیری شدند.

درباره یمن: همین چهار کشور حملات انصارالله به عربستان و کشتی‌های تجاری در دریای سرخ و باب‌المندب را محکوم کردند و خواستار توقف عملیات نظامی و بازگشت به روند سیاسی شدند.

در بخش دیگری از بیانیه، کشورها خواستار برقراری مجدد عبور ایمن و بدون مانع کشتی‌ها از تنگه هرمز شدند.

این بیانیه، سند رسمی پیمان مکه نیست؛ بلکه موضع مشترک گروه چهارجانبه R4 است. بااین‌حال، حضور هر سه عضو پیمان مکه به آن اهمیت راهبردی می‌دهد.

۳. هشدار صریح ترکیه درباره حمله مجدد به ایران

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، پس از نشست استانبول در ۲۳ اکتبر هشدار داد که حمله نظامی مجدد به ایران موجب گسترش جنگ در منطقه خواهد شد.

او تأکید کرد که مداخله نظامی راه‌حل بحران ایران نیست و مسیر دیپلماسی باید ادامه پیدا کند.

این موضع در نشستی مطرح شد که وزیران خارجه پاکستان، عربستان، مصر، بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا نیز در آن مشارکت داشتند.

اهمیت این تحول برای ایران: ترکیه در حالی تعهدات دفاعی خود در برابر عربستان را دنبال می‌کند که آشکارا با گسترش جنگ علیه ایران مخالفت می‌کند. بنابراین، عضویت در پیمان مکه الزاماً به معنای همراهی با تمامی سیاست‌های تقابلی علیه تهران نیست.

۴. توافق بدر؛ نخستین توضیح درباره مراحل اجرایی

در نشست خبری ۲۳ اکتبر، وزارت خارجه پاکستان درباره توافق بدر میان پاکستان، ترکیه، قطر و اندونزی نیز توضیح داد.

بر اساس گزارش منتشرشده در ۲۴ اکتبر، همکاری‌های صنعتی و دفاعی پیش‌بینی‌شده در این تفاهم‌نامه از طریق پروتکل‌ها و توافق‌های تکمیلی توسعه خواهد یافت.

این توضیح نشان می‌دهد که توافق بدر هنوز در مرحله تعیین چارچوب همکاری قرار دارد و برای تبدیل شدن به پروژه‌های مشخص، به توافق‌های اجرایی بیشتری نیاز خواهد داشت.

در منابع بررسی‌شده، هنوز پروژه تولید مشترک مشخصی که ارتباط رسمی آن با پیمان مکه تأیید شده باشد، شناسایی نشد.