پس از تلاش‌های فیلد مارشال عاصم منیر موافقت پیمان مکه از دفاع به دیپلماسی تغییر مسیر داد

در پی نشست مشترک مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران با وزیر دفاع عربستان، فرمانده ارشد نیروهای مسلح پاکستان و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه به‌ عنوان نمایندگان پیمان دفاعی مکه، جمهوری اسلامی ایران از توسعه همکاریها و تقویت وحدت میان ملل اسلامی استقبال کرد.

این دیدار که با حضور عباس عراقچی و محسن رضایی برگزار شد، متعاقب پیشنهاد هفته گذشته فیلد مارشال عاصم منیر در تهران شکل گرفت.

هیئت‌ های دیپلماتیک پیش از گفتگو با رئیس‌جمهور، در نشستی مقدماتی با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بر تداوم رایزنی‌های چهارجانبه جهت تثبیت صلح و امنیت منطقه‌ای توافق کردند.

پزشکیان نیز اشتراک‌ گذاری توانمندی‌ های منطقه‌ ای را الگویی برای تحقق عدالت و پیشرفت دانست.

نخستین نشست کشورهای عضو «پیمان دفاعی مشترک مکه» با تهران نشان‌دهنده این درک منطقه‌ای است که تنش‌ های موجود باید از طریق ابزارهای دیپلماتیک حل‌ و فصل شوند؛ آن هم در شرایطی که کشورهای حاضر همزمان در حال تقویت همکاری‌های دفاعی میان خود هستند.

وزارت امور خارجه عربستان سعودی این سفر را در راستای تلاش‌ های مستمر اعضای پیمان برای تنش‌ زدایی، تسهیل گفتگوها و حمایت از راهکارهای سیاسی توصیف و تاکید کرد.

این اقدام با هدف پشتیبانی از میانجی‌ گری‌های فعال قطر و پاکستان انجام شده است.

عبدالعزیز حمد العویشق، معاون دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس در امور سیاسی و مذاکرات نیز تنش‌ زدایی، گفتگو و حمایت از تلاش‌ های میانجیگرانه پاکستان و قطر را از اهداف محوری این طرح دانست.

پیش از حضور مقامات پیمان مکه در تهران، یک هیئت قطری وارد پایتخت ایران شده بود که این امر نشان‌دهنده هماهنگی میان ابتکارات دیپلماتیک در سطح منطقه است.

این مذاکرات در شرایطی برگزار شد که نگرانی‌ها نسبت به تصعید درگیری‌ ها میان جنبش انصارالله یمن و عربستان، مسئله امنیت تردد در تنگه هرمز و احتمال بروز اقدامات نظامی جدید از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران شدت یافته است.

از سوی دیگر مصر رایزنی‌ های خود را با ایران، آمریکا و سایر شرکای منطقه‌ ای برای جلوگیری از گسترش دامنه‌ های جنگ حفظ کرده است.

این نشست به نوعی امتداد ابتکار عمل «R4» محسوب می‌شود؛ به‌ طوری که قاهره دیپلماسی خود با تهران را موازی پیش می‌برد و سه کشور دیگر نیز جهت رایزنی مستقیم با رهبران ایران عازم تهران شدند.

ایران همواره تاکید کرده است که امنیت منطقه باید توسط خود کشورهای منطقه‌ای تامین شود و نه قدرت‌ های فرامنطقه‌ ای.

نشست روز دوشنبه به عربستان، پاکستان و ترکیه این فرصت را داد تا دغدغه‌ های خود را به صورت مستقیم با مقامات ایرانی در میان بگذارند و شانس همکاری‌ های منطقه‌ ای را برای مهار مخاطرات یک درگیری فراگیر بیازمایند.

گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن است که در این گفتگوها موضوعاتی چون امکان دستیابی به چارچوب منطقه‌ ای «عدم تجاوز»، ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا، توقف حملات انصارالله، بازگشایی تنگه هرمز و محاصره دریایی بنادر ایران توسط آمریکا مطرح شده است.

پیامدهای اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی و آخرین تحولات فلسطين و لبنان نیز از دیگر محورهای مورد بحث بوده است.

با وجود این گفتگوها که حدود دو ساعت به طول انجامید، هنوز نشانه‌ای رسمی از دستیابی به توافق نهایی روی این موضوعات منتشر نشده است.

با این حال، محسن رضایی پس از پایان نشست در گفتگو با رسانه‌ها تصریح کرد: «در پی گفتگوهای انجام‌شده با مقامات ارشد ترکیه، پاکستان و عربستان، فضای جدید و مثبتی در منطقه شکل گرفته است.»

این ابتکار عمل برای پاکستان فرآیندی است تا ضمن حفظ شراکت دفاعی خود با عربستان سعودی، مجاری ارتباطی را با همسایه خود، ایران، باز نگه دارد.

اسلام‌آباد همچنین درصدد تسهیل ارتباطات میان واشنگتن و تهران است؛ اقدامی که در صورت بروز درگیری‌های جدید در منطقه بسیار دشوار خواهد شد.

از سوی دیگر، عربستان سعودی با چالش تقویت حفاظت از خاک و تأسیسات حیاتی خود در برابر حملات حوثی‌ ها و تبعات درگیری آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران مواجه است.

حضور ریاض در این مذاکرات نشان می‌دهد که تقویت همکاری های دفاعی با پاکستان و ترکیه، مانعی برای رایزنی و تعامل با تهران نخواهد بود.