میراث مریوت در پاکستان: شراکت راهبردی با گروه هشو
مقدمه در جهان امروز، صنعت هتلداری عرصه رقابت میان شرکتهای بزرگ چند ملیتی است که هر یک با راهبردهایی متفاوت در پی گسترش حوزه کسبوکارخود هستند. در این میان، گروه “مریوت اینترنشنال”…
فهرست مطالب
تحلیل هوش مصنوعی
مقدمه
در جهان امروز، صنعت هتلداری عرصه رقابت میان شرکتهای بزرگ چند ملیتی است که هر یک با راهبردهایی متفاوت در پی گسترش حوزه کسبوکارخود هستند. در این میان، گروه “مریوت اینترنشنال” با بیش از ۹٬۳۰۰ هتل و ۳۶ نشان تجاری در بیش از ۱۴۴ کشور و منطقه، از نظر تعداد اتاقهای تحت پوشش، به عنوان بزرگترین شرکت هتلداری جهان شناخته میشود. شبکه وفاداری مشتریان این شرکت (مریوت بونووی) با نزدیک به ۲۷۱ میلیون عضو، بزرگترین برنامه وفاداری و شبکه مشتریان صنعت هتلداری در جهان است و تنها در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۴۳ میلیون عضو جدید به آن افزوده شده است. این جایگاه نتیجه یک قرن تلاش است؛ مسیری که از یک غرفه کوچک در واشنگتن دی سی آغاز شد و به امپراتوری جهانی هتلداری منتهی شد. آنچه این مقاله در پی آن است، نه صرفاً روایت تاریخی این مسیر، بلکه تحلیل چگونگی پیوند این میراث جهانی با بافت اقتصادی-فرهنگی پاکستان است؛ پیوندی که از دهه هفتاد میلادی و از طریق مشارکت راهبردی با گروه هشو شکل گرفت و تا امروز تداوم داشته است. بررسی این مورد، الگویی ارزشمند از همکاری میان یک زنجیره جهانی و یک گروه اقتصادی خانوادگی محلی را پیشروی پژوهشگران صنعت هتلداری قرار میدهد و نشان میدهد چگونه اصول سازمانی میتوانند از یک غرفه کوچک تا قلب دیپلماتیک و قطب تجاری یک کشور امتداد یابند.
مریوت؛ از کسبوکار خانوادگی تا برند جهانی
داستان مریوت با “جان ویالرد مریوت” آغاز میشود؛ او در مزرعهای در ایالت یوتا که به پرورش گوسفند و کشت چغندرقند اختصاص داشت، پرورش یافت و از کودکی تا نوجوانی در امور مربوط به دامداری و کشاورزی به پدرش کمک میکرد. در سال ۱۹۲۷، او با ۱٬۵۰۰ دلار پسانداز شخصی و ۱٬۵۰۰ دلار وام، یک غرفه کوچک که تنها به فروش نوشیدنی اختصاص داشت، در خیابان چهاردهم واشنگتن دی سی راهاندازی کرد و نام آن را “بلیودند” گذاشت. او این کار را با کمک همسرش، “آلیس شیتس مریوت”، که به تازگی با هم ازدواج کرده بودند، آغاز کرد. نخستین تابستان، دورهای پررونق برای این کسبوکار بود؛ زیرا گرمای تابستان واشنگتن بازار خوبی برای فروش نوشابه گازدار داشت؛ اما با نزدیک شدن به فصل زمستان، میزان فروش بهشدت افت کرد. آقای مریوت که ماهیت فصلی این کسبوکار را درک کرده بود، مجوز سرو غذا نیز دریافت کرد و غرفه خود را به یک رستوران کوچک( هاتشاپ) تبدیل کرد. در این مرحله، آقای مریوت به مشتریان سرویس میداد و همسرش آلیس همزمان نقش سرآشپز، حسابدار و طراح داخلی شرکت را برعهده داشت. این کسبوکار کوچک بهسرعت رونق گرفت و تبدیل به یک شرکت خانوادگی شد. تا سال ۱۹۳۲، رستوران کوچک آنها به زنجیرهای از رستورانها توسعه یافته تبدیل شده بود و در سال ۱۹۳۶ این شرکت قراردادی با شرکت هواپیمایی “ایسترن ایرلاینز” منعقد کرد تا غذای بستهبندیشده برای پروازها را تأمین کند؛ با این اقدام، مریوت پیشگام تأمین غذای پرواز( کیترینگ هوایی) شد و این حوزه به یکی از منابع درآمدی این شرکت تبدیل شد.
خانم و آقای مریوت سی سال تمام صبر کردند تا نخستین هتل مریوت را افتتاح کنند. نام این هتل را “توین بریجز موتور هتل” گذاشتند و در سال ۱۹۵۷ در ویرجینیا افتتاح شد؛ هتلی ۳۷۰ اتاقه که یک رستوران نیز در کنار آن قرار داشت. دو سال بعد و در سال ۱۹۵۹، دومین هتل نیز با نام “کی بریج موتور هتل” در ویرجینیا افتتاح شد و با افتتتاح این هتل، مریوت رسماً به صنعت هتلداری روی آورد. از ابتدای دهه ۱۹۶۰، “جی. دبلیو. بیل مریوت جونیور”، فرزند این زوج، عهدهدار مدیریت اجرایی این شرکت شد و آن را بهسرعت گسترش داد.
در سال ۱۹۸۱، یکصدمین هتل مربوط به گروه مریوت در مائویی هاوایی افتتاح شد و مراسم افتتاحیه با بریدن روبان به دست مریوت پدر و مریوت پسر برگزار شد. در سال ۱۹۹۳، متعاقب بحران مالی ناشی از جنگ در خاورمیانه، شرکت مریوت به دو بخش مجزا تقسیم شد؛ “مریوت اینترنشنال” که عهدهدار مدیریت اجرائی و برندسازی هتلها شد، و “هاست مریوت” که مالکیت هتلها را در اختیار داشت. بعدها، تقریباً تمام زنجیرههای بزرگ هتلداری جهان از این رویکرد الگوبرداری کردند؛ الگویی که به گروه مریوت امکان میداد با حفظ هویت تجاری خود، مالکیت ساختمانهای هتلها را به دیگران واگذار کند. با این روش هم شرایط جذب سرمایه برای علاقهمندان به سرمایهگذاری در حوزه املاک و مستغلات فراهم میشد و هم بار رکود اقتصادی حاصل از جنگ به تنهایی بر دوش گروه مریوت سنگینی نمیکرد.
تحلیل ساختار مالکیت و راهبری شرکت
آنچه گروه مریوت را از رقبایی مانند هیلتون متمایز میکند، ساختار مالکیت آن است. برخلاف گروه هیلتون که در مالکیت پراکنده صندوقهای سرمایهگذاری قرار دارد، خانواده مریوت هنوز نقش راهبری قابلتوجهی در شرکت دارد. به بیان دیگر، اگرچه از دهه ۱۹۵۰ مریوت به عنوان یک شرکت سهامی در بورس بوده و امروزه اکثریت سهام آن در دست سرمایهگذاران است، اما نقش راهبردی خانواده بنیانگذار هنوز بهطور رسمی در ساختار مدیریتی شرکت حفظ شده است. تا سال ۲۰۱۲، منصب مدیرعاملی شرکت همواره در دست اعضای خانواده مریوت بود. در سال ۲۰۱۲، اتفاقی نمادین در تاریخ شرکت مریوت رخ داد؛ در این تاریخ آقای “آرنی سورنسون”( یک وکیل نامدار که در سال ۱۹۹۶ “بیل مریوت جونیور” او را به استخدام شرکت درآورده بود) مدیر عامل گروه مریوت شد. سورنسون در سال ۱۹۹۷ نقشی کلیدی در تصاحب گروه هتلهای رنسانس ایفا کرد و در سال ۱۹۹۸ به سمت مدیر ارشد مالی شرکت مریوت منصوب شد؛ در سال ۲۰۱۱ به هیئتمدیره پیوست و سرانجام در سال ۲۰۱۲ به عنوان سومین مدیرعامل تاریخ شرکت انتخاب شد. بزرگترین دستاورد دوران مدیریت آقای سورنسون، خرید شرکت استاروود در سال ۲۰۱۶ بود؛ معاملهای به ارزش ۱۳ میلیارد دلار که تا آن زمان بزرگترین معامله گروه مریوت محسوب میشد. تنها چند ماه پس از تکمیل این معامله، در دسامبر ۲۰۱۶، سورنسون به عنوان مدیرعامل برتر سال از سوی نشریه واشنگتن بیزینس ژورنال انتخاب شد. در آوریل ۲۰۱۹، “مجله چیف” آقای سورنسون را به عنوان مدیرعامل برتر سال ۲۰۱۹ معرفی کرد. کمیته انتخاب این جایزه، رشد چشمگیر سهام گروه مریوت در صنعت هتلداری و مدیریت موفق سورنسون را دلیل اصلی این انتخاب اعلام کرد. سورنسون که در آوریل ۲۰۱۹، همزمان با دریافت این افتخار بزرگ، به سرطان پانکراس مبتلا شده بود، سرانجام در ۱۵ فوریه ۲۰۲۱ در سن ۶۲ سالگی درگذشت.
پس از درگذشت ناگهانی سورنسون، آقای “آنتونی کاپوآنو” در فوریه ۲۰۲۱ به عنوان مدیرعامل منصوب شد. آقای کاپوآنو فارغالتحصیل رشته مدیریت هتلداری ازدانشگاه کرنل بود. او در سال ۱۹۹۵ در شرکت مریوت استخدام شد و کار خود را در واحد برنامهریزی بازار و مطالعات امکانسنجی آغاز کرد؛ این کار به او کمک کرد تا ارزش اقتصادی هتلها را با توجه به نیازهای مالکان، سرمایهگذاران و اپراتورها برآورد کند. کاپوآنو بهتدریج مسئولیت توسعه گروه مریوت در آمریکای شمالی، کارائیب و آمریکای لاتین و سپس در سال ۲۰۰۹ مسئولیت توسعه این گروه در سراسر جهان را بر عهده گرفت. کاپوآنو که عضو فعال انجمن هتلداری دانشگاه کرنل است، در مارس ۲۰۲۶ به عنوان نماد صنعت هتلداری کرنل برگزیده شد. از سال ۲۰۲۲ تغییر اتی در ترکیب در هیئتمدیره این گروه صورت گرفته است. امروزه آقای “دیوید اس. مریوت”، پس از پدرش” بیل مریوت جونیور” و پدربزرگش “جی. دبلیو مریوت”، به عنوان سومین رئیس هیئتمدیره این شرکت، مسئولیت مجموعه سازمان را برعهده دارد. این ترکیب رهبری خانوادگی با مدیریت حرفهای غیرخانوادگی، یکی از عوامل کلیدی تداوم گروه مریوت در طول نزدیک به یک قرن محسوب میگردد.
شراکت مریوت-هشور در صنعت هتلداری پاکستان
فعالیت مریوت در پاکستان ریشه در همکاری راهبردی گروه مریوت با گروه هشو دارد. گروه هشو توسط آقای صدرالدین هشوانی پایهگذاری شده است و امروزه توسط فرزند ایشان آقای مرتضی هشوانی رهبری میشود. این مشارکت، نمونه بارزی از پیوند میان یک زنجیره جهانی و یک گروه اقتصادی محلی است که در آن هر دو طرف از سرمایه انسانی و دانش سازمانی یکدیگر بهرهمند میشوند.
نخستین نمود این حضور، هتل مریوت اسلامآباد است که در دهه 1970 ساخته شد؛ زمانی که آقای صدرالدین هشوانی در سال 1978 و با راهاندازی “هتل هالیدی این” اسلامآباد، بهطوررسمی وارد صنعت هتلداری شد. در دهه ۹۰ میلادی، او طی یک قرارداد که میان گروه هشو و گروه مریوت منعقد شد، نام تجاری این هتل را از “هالیدی این” به مریوت تغییر داد. این همکاری که تاکنون تداوم داشته است، سرآغاز ورود گروه مریوت به بازار پاکستان بود.
هتل مریوت اسلامآباد دارای ۲۸۸ واحد اقامتی شامل اتاقهای استاندارد، سوئیتهای رویال و یک واحد سوئیت اختصاصی رئیس جمهور است. این هتل یکی از بزرگترین و معتبرترین هتلهای پنجستاره در پاکستان محسوب میشود و با پنج رستوران و کافه، استخر، سالن ورزشی و سالنهای کنفرانس، مجموعهای از خدمات با کیفیت جهانی را ارائه میدهد. با توجه به موقعیت این هتل که در فاصله کوتاهی از کاخ ریاستجمهوری، منزل نخستوزیر، وزارت امور خارجه، سفارتخانههای کشورهای مختلف، دیوان عالی و مسجد فیصل قرار دارد، گروه هدف آن دیپلماتها، مقامات دولتی، هیئتهای نمایندگی سازمانهای بینالمللی و مسافرانی است که به دنبال اقامتی با کیفیت در قلب مرکز اداری و دیپلماتیک اسلامآباد هستند. مدیریت این هتل برعهده آقای “جیمز رابرت ویلسون” است که بیش از سه دهه تجربه مدیریت در هتلهای اسکاتلند، امارات، تایلند و قطر را در کارنامه خود دارد.
دومین نمود این حضور، هتل مریوت کراچی است که ابتدا با عنوان تجاری “هالیدی این” توسط آقای هشوانی و در سال ۱۹۸۱ راهاندازی شد و سپس در دهه ۹۰ به برند مریوت تغییر نام یافت. این هتل با ۲۱۷ واحد اقامتی در قلب منطقه تجاری این کلانشهر بندری قرار دارد. از جمله امکانات این هتل میتوان به رستوران آسیایی “نامیزومی”، رستوران “بیسترو روزانا” ، فضای لابی، تالار و فضای برگزاری رویدادها، استخر و باشگاه ورزشی اشاره کرد. بازار هدف این هتل مسافران بینالمللی که مهمان شرکتهای چندملیتی مستقر در کراچی هستند، میباشد. مدیراین هتل آقای رضا عباس است که دارای مدرک مدیریت کسبوکار و دیپلم تخصصی مدیریت هتلداری است. همانگونه که مشاهده میشود، هر دو هتل با تمرکز بر بخشهای دیپلماتیک و تجاری، جایگاه ویژهای در بازار هتلداری پاکستان بهدست آوردهاند و مدیریت آنها بر عهده افراد باتجربه و دارای تخصص بینالمللی است؛ نکته قابل توجه آن است که هر دو هتل از یک مسیر تاریخی مشابه عبور کردهاند: شروع کار با برند “هالیدی این” و سپس ارتقا به برند مریوت. این الگو نشان میدهد که گروه هشو توانسته است با اتکا به دانش و اعتبار برند جهانی مریوت، کیفیت خدمات خود را به سطح استانداردهای بینالمللی ارتقا دهد.
موانع و محدودیتها
با وجود جایگاه ممتاز گروه مریوت در بازار جهانی و حضور پایدار در صنعت هتلداری پاکستان، این گروه برای گسترش کسبوکار خود با موانعی نیز مواجه است. نخستین مانع، وابستگی به شرایط اقتصادی و سیاسی کشور میزبان است؛ همانگونه که در تاریخ گروه مریوت دیده میشود، بحران مالی ناشی از جنگ خاورمیانه در سال ۱۹۹۳، زمینهساز تفکیک ساختاری شرکت به دو بخش مستقل شد. در مورد پاکستان نیز نوسانات اقتصادی، تحولات سیاسی و مسائل امنیتی میتواند بر جریان گردشگری تجاری و دیپلماتیک که بازار هدف اصلی هتلهای مریوت اسلامآباد و کراچی است، تأثیر بگذارد.
مانع دوم، رقابت فزاینده در صنعت هتلداری پاکستان است؛ حضور دیگر برندهای بینالمللی و همچنین گسترش هتلهای محلی با کیفیت بالا، فشار رقابتی بر هتلها را افزایش میدهد. سومین مانع، چالش حفظ تعادل میان هویت خانوادگی و مدیریت حرفهای است؛ تجربه گروه مریوت نشان میدهد که گذار از نسل دوم به نسل سوم و ورود مدیران غیرخانوادگی مانند سورنسون و کاپوآنو، همواره با پیچیدگیهای سازمانی همراه بوده است. امروزه مدیریت گروه هشو نیز برعهده نسل دوم خانواده یعنی آقای مرتضی هشوانی قرار دارد و گذار به نسلهای بعدی، آزمونی مهم برای تداوم این مشارکت راهبردی در آینده خواهد بود. مانع چهارم، چالش حفظ سرمایه انسانی متخصص در بازار رقابتی است؛ اصلی که گروه مریوت همواره بر آن تأکید داشته و توجه به سرمایه انسانی برای افزایش کیفیت خدمات و رضایتمندی مهمانان را محور اصلی برنامههای خود قرار داده است.
چشمانداز راهبردی
چشمانداز آینده گروه مریوت در پاکستان را میتوان بر پایه چند عامل تحلیل کرد. نخست، قدرت برند جهانی مریوت و شبکه وفاداری آن( مریوت بونووی با نزدیک به ۲۷۱ میلیون عضو) که میتواند یک جریان تقاضای پایدار و قابل پیشبینی را برای هتلهای این گروه در اسلامآباد و کراچی فراهم کند. دوم، موقعیت جغرافیایی ممتاز این هتلها در قلب مراکز دیپلماتیک و تجاری است که آنها را به گزینهای مناسب برای هیئتهای بینالمللی و مسافران تجاری تبدیل میکند. سوم، تداوم رهبری خانوادگی در هر دو گروه است؛ امروزه مدیریت گروه مریوت برعهده نسل سوم خانواده(دیوید مریوت) و گروه هشو برعهده نسل دوم خانواده ( مرتضی هشوانی) قرار دارد. به نظر میرسد همین نقاط مشترک ، موجب تداوم این شراکت راهبردی در مدت زمان نزدیک به 30 سال شده است. چهارم، امکان گسترش همکاری با سایر برندهای زیرمجموعه گروه مریوت است؛ با توجه به اینکه “مریوت اینترنشنال” امروز ۳۶ نشان تجاری در اختیار دارد، میتوان انتظار داشت که در صورت بهبود شرایط اقتصادی و افزایش تقاضا، برندهای دیگر این گروه نیز به بازار پاکستان وارد شوند. پنجم، روند رو به رشد صنعت گردشگری و هتلداری در منطقه جنوب آسیا و افزایش سرمایهگذاری در حوزه املاک و مستغلات است که فرصت مناسبی برای توسعه بیشتر این مشارکت فراهم میکند. در مجموع، به نظر میرسد مسیر آینده گروه مریوت در پاکستان، ادامه همان راهبردی باشد که از دهه ۹۰ میلادی آغاز شده است: ترکیب اعتبار برند جهانی با دانش محلی و سرمایه انسانی متخصص.
جمعبندی
داستان موفقیت مریوت، داستان یک میراث تدریجی و چندلایه است. اما در تمام این لایهها یک اصل بنیادین همیشه وجود داشته و آن توجه گروه مریوت به سرمایه انسانی برای افزایش کیفیت خدمات و رضایتمندی مهمانان است. این اصل از همان غرفه کوچک تا تبدیل شدن این گروه به یکی از بزرگترین گروههای هتلداری جهان همواره حفظ شده است؛ میراثی که نه بر پایه معادلات و اعداد، بلکه در فرهنگ سازمانی این شرکت نهادینه است. کارآفرینی خودساخته چون ” صدرالدین هشوانی” نیز همواره بر اصل توانمندسازی نیروهای انسانی جهت موفقیت پایدار کسبوکار باور داشته و همین امر گروه اقتصادی هشو را به یک شریک قابل اعتماد برای کارمندان و تجار تبدیل کرده است. امروزه گروه مریوت توسط نسل سوم خانواده یعنی آقای دیوید مریوت و گروه هشو توسط نسل دوم یعنی آقای مرتضی هشوانی رهبری میشود و همین نقاط مشترک در بطن این دو سازمان، موجب تداوم این شراکت راهبردی از دهه ۹۰ میلادی تاکنون شده است. در پایان بایستی گفت که همکاری میان یک زنجیره جهانی و یک گروه خانوادگی محلی، زمانی تداوم خواهد یافت که هر دو طرف به اصول مشترک انسانی و سازمانی متعهد باشند؛ اصلی که در مورد گروه مریوت و گروه هشو، به شکلی روشن قابل مشاهده است و میتواند بهعنوان الگویی برای سایر مشارکتهای بینالمللی در صنعت هتلداری مطرح گردد.
دربارهٔ نویسنده
میلاد شادیفر
دارای گواهینامه Inside MBA از دانشگاه MODUL دبی؛ کارشناسیارشد جغرافیا و برنامهریزی گردشگری از دانشگاه آزاد اسلامی و کارشناسی مدیریت گردشگری از دانشگاه مازیار. پژوهشگر و فعال حوزه مدیریت گردشگری و برنامهریزی سفر
- فرهنگ
شیوه ارجاع به این مقاله
میلاد شادیفر. «میراث مریوت در پاکستان: شراکت راهبردی با گروه هشو.» اندیشکده اقبال، ۲۷ آبان ۱۴۰۵. https://iqbalforum.org/fa/?p=55972.
نظرات